Manu Smriti · Chapter 5

śrutvaitān ṛṣayo dharmān snātakasya yathoditān
idam ūcur mahātmānam analaprabhavaṃ bhṛgum //

evaṃ yathoktaṃ viprāṇāṃ svadharmam anutiṣṭhatām
kathaṃ mṛtyuḥ prabhavati vedaśāstravidāṃ prabho //

sa tān uvāca dharmātmā maharṣīn mānavo bhṛguḥ
śrūyatāṃ yena doṣeṇa mṛtyur viprān jighāṃsati //

anabhyāsena vedānām ācārasya ca varjanāt
ālasyād annadoṣāc ca mṛtyur viprāñ jighāṃsati //

laśunaṃ gṛñjanaṃ caiva palāṇḍuṃ kavakāni ca
abhakṣyāṇi dvijātīnām amedhyaprabhavāni ca //

lohitān vṛkṣaniryāsān vṛścana vraścana prabhavāṃs tathā
śeluṃ gavyaṃ ca peyūṣaṃ pīyūṣaṃ prayatnena vivarjayet //

vṛthā kṛsarasaṃyāvaṃ pāyasāpūpam eva ca
anupākṛtamāṃsāni devānnāni havīṃṣi ca //

anirdaśāyā goḥ kṣīram auṣṭram aikaśaphaṃ tathā
āvikaṃ saṃdhinīkṣīraṃ vivatsāyāś ca goḥ payaḥ //

āraṇyānāṃ ca sarveṣāṃ mṛgāṇāṃ māhiṣaṃ vinā
strīkṣīraṃ caiva varjyāni sarvaśuktāni caiva hi //

dadhi bhakṣyaṃ ca śukteṣu sarvaṃ ca dadhisaṃbhavam
yāni caivābhiṣūyante puṣpamūlaphalaiḥ śubhaiḥ //

kravyādāñ śakunān kravyādaḥ śakunīn sarvāṃs tathā grāmanivāsinaḥ
anirdiṣṭāṃś caikaśaphāṃṣ ṭiṭṭibhaṃ ca vivarjayet //

kalaviṅkaṃ plavaṃ haṃsaṃ cakrāhvaṃ grāmakukkuṭam
sārasaṃ rajjuvālaṃ rajjudālaṃ ca dātyūhaṃ śukasārike //

pratudāñ jālapādāṃś ca koyaṣṭinakhaviṣkirān
nimajjataś ca matsyādān saunaṃ vallūram eva ca //

bakaṃ caiva balākāṃ ca kākolaṃ khañjarīṭakam
matsyādān viḍvarāhāṃś ca matsyān eva ca sarvaśaḥ //

yo yasya māṃsam aśnāti sa tanmāṃsāda ucyate
matsyādaḥ sarvamāṃsādas tasmān matsyān vivarjayet //

pāṭhīnarohitāv ādyau niyuktau havyakavyayoḥ
rājīvān rājīvāḥ siṃhatuṇḍāś ca saśalkāś caiva sarvaśaḥ //

na bhakṣayed ekacarān ajñātāṃś ca mṛgadvijān
bhakṣyeṣv api samuddiṣṭān sarvān pañcanakhāṃs tathā //

śvāvidhaṃ śalyakaṃ godhāṃ khaḍgakūrmaśaśāṃs tathā
bhakṣyān pañcanakheṣv āhur anuṣṭrāṃś caikatodatah //

chatrākaṃ viḍvarāhaṃ ca laśunaṃ grāmakukkuṭam
palāṇḍuṃ gṛñjanaṃ caiva matyā jagdhvā pated dvijaḥ //

amatyaitāni ṣaḍ jagdhvā kṛcchraṃ sāntapanaṃ caret
yaticāndrāyāṇaṃ vāpi śeṣeṣūpavased ahaḥ //

saṃvatsarasyaikam api caret kṛcchraṃ dvijottamaḥ
ajñātabhuktaśuddhyarthaṃ jñātasya tu viṣeśataḥ //

yajñārthaṃ brāhmaṇair vadhyāḥ praśastā mṛgapakṣiṇaḥ
bhṛtyānāṃ caiva vṛttyartham agastyo hy ācarat purā //

babhūvur hi puroḍāśā bhakṣyāṇāṃ mṛgapakṣiṇām
purāṇeṣv api yajñeṣu ṛṣiyajñeṣu brahmakṣatrasaveṣu ca //

yat kiṃ cit snehasaṃyuktaṃ bhakṣyaṃ bhojyam agarhitam
tat paryuṣitam apy ādyaṃ haviḥśeṣaṃ ca yad bhavet //

cirasthitam api tv ādyam asnehāktaṃ dvijātibhiḥ
yavagodhūmajaṃ sarvaṃ payasaś caiva vikriyā //

etad uktaṃ dvijātīnāṃ bhakṣyābhakṣyam aśeṣataḥ
māṃsasyātaḥ pravakṣyāmi vidhiṃ bhakṣaṇavarjane //

prokṣitaṃ bhakṣayen māṃsaṃ brāhmaṇānāṃ ca kāmyayā
yathāvidhi niyuktas tu prāṇānām eva cātyaye //

prāṇasyānnam idaṃ sarvaṃ prajāpatir akalpayat
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva sarvaṃ prāṇasya bhojanam //

carāṇām annam acarā daṃṣṭriṇām apy adaṃṣṭriṇaḥ
ahastāś ca sahastānāṃ śūrāṇāṃ caiva bhīravaḥ //

nāttā duṣyaty adann ādyān prāṇino 'hanyahany api
dhātraiva sṛṣṭā hy ādyāś ca prāṇino 'ttāra eva ca //

yajñāya jagdhir māṃsasyety eṣa daivo vidhiḥ smṛtaḥ
ato 'nyathā pravṛttis tu rākṣaso vidhir ucyate //

krītvā svayaṃ vāpy utpādya paropakṛtam eva vā
devān pitṝṃś cārcayitvā khādan māṃsaṃ na duṣyati //

nādyād avidhinā māṃsaṃ vidhijño 'nāpadi dvijaḥ
jagdhvā hy avidhinā māṃsaṃ pretas tair adyate 'vaśaḥ //

na tādṛśaṃ bhavaty eno mṛgahantur dhanārthinaḥ
yādṛśaṃ bhavati pretya vṛthāmāṃsāni khādataḥ //

niyuktas tu yathānyāyaṃ yo māṃsaṃ nātti mānavaḥ
sa pretya paśutāṃ yāti saṃbhavān ekaviṃśatim //

asaṃskṛtān paśūn mantrair nādyād vipraḥ kadā cana
mantrais tu saṃskṛtān adyāc chāśvataṃ vidhim āsthitaḥ //

kuryād ghṛtapaśuṃ saṅge kuryāt piṣṭapaśuṃ tathā
na tv eva tu vṛthā hantuṃ paśum icchet kadā cana //

yāvanti paśuromāṇi tāvatkṛtvo ha māraṇam
vṛthāpaśughnaḥ prāpnoti pretya janmani janmani //

yajñārthaṃ paśavaḥ sṛṣṭāḥ svayam eva svayaṃbhuvā
yajño 'sya bhūtyai sarvasya tasmād yajñe vadho 'vadhaḥ //

oṣadhyaḥ paśavo vṛkṣās tiryañcaḥ pakṣiṇas tathā
yajñārthaṃ nidhanaṃ prāptāḥ prāpnuvanty utsṛtīḥ ucchritīḥ punaḥ //

madhuparke ca yajñe ca pitṛdaivatakarmaṇi
atraiva paśavo hiṃsyā nānyatrety abravīn manuḥ //

eṣv artheṣu paśūn hiṃsan vedatattvārthavid dvijaḥ
ātmānaṃ ca paśuṃ caiva gamayaty uttamaṃ gatim //

gṛhe gurāv araṇye vā nivasann ātmavān dvijaḥ
nāvedavihitāṃ hiṃsām āpady api samācaret //

yā vedavihitā hiṃsā niyatāsmiṃś carācare
ahiṃsām eva tāṃ vidyād vedād dharmo hi nirbabhau //

yo 'hiṃsakāni bhūtāni hinasty ātmasukhecchayā
sa jīvāṃś ca mṛtaś caiva na kva cit sukham edhate //

yo bandhanavadhakleśān prāṇināṃ na cikīrṣati
sa sarvasya hitaprepsuḥ sukham atyantam aśnute //

yad dhyāyati yat kurute ratiṃ badhnāti yatra ca
tad avāpnoty ayatnena yo hinasti na kiṃ cana //

nākṛtvā prāṇināṃ hiṃsāṃ māṃsam utpadyate kva cit
na ca prāṇivadhaḥ svargyas tasmān māṃsaṃ vivarjayet //

samutpattiṃ ca māṃsasya vadhabandhau ca dehinām
prasamīkṣya nivarteta sarvamāṃsasya bhakṣaṇāt //

na bhakṣayati yo māṃsaṃ vidhiṃ hitvā piśācavat
na loke priyatāṃ yāti vyādhibhiś ca na pīḍyate //

anumantā viśasitā nihantā krayavikrayī
saṃskartā copahartā ca khādakaś ceti ghātakāḥ //

svamāṃsaṃ paramāṃsena yo vardhayitum icchati
anabhyarcya pitṝn devāṃs tato 'nyo nāsty apuṇyakṛt //

varṣe varṣe 'śvamedhena yo yajeta śataṃ samāḥ
māṃsāni ca na khāded yas tayoḥ puṇyaphalaṃ samam //

phalamūlāśanair medhyair munyannānāṃ ca bhojanaiḥ
na tat phalam avāpnoti yan māṃsaparivarjanāt //

māṃ sa bhakṣayitāmutra yasya māṃsam ihādmy aham
etan māṃsasya māṃsatvaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ //

na māṃsabhakṣaṇe doṣo na madye na ca maithune
pravṛttir eṣā bhūtānāṃ nivṛttis tu mahāphalā //

pretaśuddhiṃ pravakṣyāmi dravyaśuddhiṃ tathaiva ca
caturṇām api varṇānāṃ yathāvad anupūrvaśaḥ //

dantajāte 'nujāte ca kṛtacūḍe ca saṃsthite
aśuddhā bāndhavāḥ sarve sūtake ca tathocyate //

daśāhaṃ śāvam āśaucaṃ sapiṇḍeṣu vidhīyate
arvāk saṃcayanād asthnāṃ tryaham ekāham eva vā //

sapiṇḍatā tu puruṣe saptame vinivartate
samānodakabhāvas tu janmanāmnor avedane //

yathedaṃ śāvam āśaucaṃ sapiṇḍeṣu vidhīyate
janane 'py evam eva syān nipuṇaṃ śuddhim icchatām //

sarveṣāṃ śāvam āśaucaṃ janane 'py evam eva syān mātāpitros tu sūtakam
sūtakaṃ mātur eva syād upaspṛśya pitā śuciḥ //

nirasya tu pumāñ śukram upaspṛsyaiva śudhyati
baijikād abhisaṃbandhād anurundhyād aghaṃ tryaham //

ahnā caikena rātryā ca trirātrair eva ca tribhiḥ
śavaspṛśo viśudhyanti tryahād udakadāyinaḥ //

guroḥ pretasya śiṣyas tu pitṛmedhaṃ samācaran
pretahāraiḥ pretāhāraiḥ samaṃ tatra daśarātreṇa śudhyati //

rātribhir māsatulyābhir garbhasrāve viśudhyati
rajasy uparate sādhvī snānena strī rajasvalā //

nṛṇām akṛtacūḍānāṃ viśuddhir naiśikī smṛtā
nirvṛtta cūḍakānāṃ muṇḍakānāṃ tu trirātrāc chuddhir iṣyate //

ūnadvivārṣikaṃ pretaṃ nidadhyur bāndhavā bahiḥ
alaṃkṛtya śucau bhūmāv asthisaṃcayanād ṛte //

nāsya kāryo 'gnisaṃskāro na ca kāryodakakriyā
araṇye kāṣṭhavat tyaktvā kṣapeyus tryaham eva tu kṣapeta tryaham eva ca //

nātrivarṣasya kartavyā bāndhavair udakakriyā
jātadantasya vā kuryur nāmni vāpi kṛte sati //

sabrahmacāriṇy ekāham atīte kṣapaṇaṃ smṛtam
janmany ekodakānāṃ tu trirātrāc chuddhir iṣyate //

strīṇām asaṃskṛtānāṃ tu tryahāc chudhyanti bāndhavāḥ
yathoktenaiva kalpena śudhyanti tu sanābhayaḥ //

akṣāralavaṇānnāḥ syur nimajjeyuś ca te tryaham
māṃsāśanaṃ ca nāśnīyuḥ śayīraṃś ca pṛthak kṣitau //

saṃnidhāv eṣa vai kalpaḥ śāvāśaucasya kīrtitaḥ
asaṃnidhāv ayaṃ jñeyo vidhiḥ saṃbandhibāndhavaiḥ //

vigataṃ tu videśasthaṃ śṛṇuyād yo hy anirdaśam
yac cheṣaṃ daśarātrasya tāvad evāśucir bhavet //

atikrānte daśāhe ca trirātram aśucir bhavet
saṃvatsare vyatīte tu spṛṣṭvaivāpo viśudhyati //

nirdaśaṃ jñātimaraṇaṃ śrutvā putrasya janma ca
savāsā jalam āplutya śuddho bhavati mānavaḥ //

bāle deśāntarasthe ca pṛthakpiṇḍe ca saṃsthite
savāsā jalam āplutya sadya eva viśudhyati //

antardaśāhe syātāṃ cet cet syātāṃ punar maraṇajanmanī
tāvat syād aśucir vipro yāvat tat syād anirdaśam //

trirātram āhur āśaucam ācārye saṃsthite sati
tasya putre ca patnyāṃ ca divārātram iti sthitiḥ //

śrotriye tūpasaṃpanne trirātram aśucir bhavet
mātule pakṣiṇīṃ rātriṃ śiṣyartvigbāndhaveṣu ca //

prete rājani sajyotir yasya syād viṣaye sthitaḥ
aśrotriye tv ahaḥ kṛtsnam kṛtsnām anūcāne tathā gurau //

śuddhyed vipro daśāhena dvādaśāhena bhūmipaḥ
vaiśyaḥ pañcadaśāhena śūdro māsena śudhyati //

na vardhayed aghāhāni pratyūhen nāgniṣu kriyāḥ
na ca tatkarma kurvāṇaḥ sanābhyo 'py aśucir bhavet //

divākīrtim udakyāṃ ca patitaṃ sūtikāṃ tathā
śavaṃ tatspṛṣṭinaṃ caiva spṛṣṭvā snānena śudhyati //

ācamya prayato nityaṃ japed aśucidarśane
saurān mantrān yathotsāhaṃ pāvamānīś ca śaktitaḥ //

nāraṃ spṛṣṭvāsthi sasnehaṃ snātvā vipro viśudhyati
ācamyaiva tu niḥsnehaṃ gām ālabhyārkam īkṣya vā //

ādiṣṭī nodakaṃ kuryād ā vratasya samāpanāt
samāpte tūdakaṃ kṛtvā trirātreṇaiva śudhyati //

vṛthāsaṃkarajātānāṃ pravrajyāsu ca tiṣṭhatām
ātmanas tyāgināṃ caiva nivartetodakakriyā //

pāṣaṇḍam āśritānāṃ ca carantīnāṃ ca kāmataḥ
garbhabhartṛdruhāṃ caiva surāpīnāṃ ca yoṣitām //

ācāryaṃ svam upādhyāyaṃ pitaraṃ mātaraṃ gurum
nirhṛtya tu vratī pretān na vratena viyujyate //

dakṣiṇena mṛtaṃ śūdraṃ puradvāreṇa nirharet
paścimottarapūrvais tu yathāyogaṃ dvijanmanaḥ //

na rājñām aghadoṣo 'sti vratināṃ na ca sattriṇām
aindraṃ sthānam upāsīnā brahmabhūtā hi te sadā //

rājño mahātmike sthāne sadyaḥśaucaṃ vidhīyate
prajānāṃ parirakṣārtham āsanaṃ cātra kāraṇam //

ḍimbhāhava ḍimbāhava hatānāṃ ca vidyutā pārthivena ca
gobrāhmaṇasya caivārthe yasya cecchati pārthivaḥ //

somāgnyarkānilendrāṇāṃ vittāppatyor yamasya ca
aṣṭānāṃ lokapālānāṃ vapur dhārayate nṛpaḥ //

lokeśādhiṣṭhito rājā nāsyāśaucaṃ vidhīyate
śaucāśaucaṃ hi martyānāṃ lokebhyaḥ prabhavāpyayau //

udyatair āhave śastraiḥ kṣatradharmahatasya ca
sadyaḥ saṃtiṣṭhate yajñas tathāśaucam iti sthitiḥ //

vipraḥ śudhyaty apaḥ spṛṣṭvā kṣatriyo vāhanāyudham
vaiśyaḥ pratodaṃ raśmīn vā yaṣṭiṃ śūdraḥ kṛtakriyaḥ //

etad vo 'bhihitaṃ śaucaṃ sapiṇḍeṣu dvijottamāḥ
asapiṇḍeṣu sarveṣu pretaśuddhiṃ nibodhata //

asapiṇḍaṃ dvijaṃ pretaṃ vipro nirhṛtya bandhuvat
viśudhyati trirātreṇa mātur āptāṃś ca bāndhavān //

yady annam atti teṣāṃ tu daśāhenaiva śudhyati
anadann annam ahnaiva na cet tasmin gṛhe vaset //

anugamyecchayā pretaṃ jñātim ajñātim eva ca vā
snātvā sacailaḥ sacailaṃ spṛṣṭvāgniṃ ghṛtaṃ prāśya viśudhyati //

na vipraṃ sveṣu tiṣṭhatsu mṛtaṃ śūdreṇa nāyayet
asvargyā hy āhutiḥ sā syāc chūdrasaṃsparśadūṣitā //

jñānaṃ tapo 'gnir āhāro mṛn mano vāry upāñjanam
vāyuḥ karmārkakālau ca śuddheḥ kartṝṇi dehinām //

sarveṣām eva śaucānām arthaśaucaṃ paraṃ smṛtaṃ
yo 'rthe śucir hi sa śucir na mṛdvāriśuciḥ śuciḥ //

kṣāntyā śudhyanti vidvāṃso dānenākāryakāriṇaḥ
pracchannapāpā japyena tapasā vedavittamāḥ //

mṛttoyaiḥ śudhyate śodhyaṃ nadī vegena śudhyati
rajasā strī manoduṣṭā saṃnyāsena dvijottamāḥ //

adbhir gātrāṇi śudhyanti manaḥ satyena śudhyati
vidyātapobhyāṃ bhūtātmā buddhir jñānena śudhyati //

eṣa śaucasya vaḥ proktaḥ śarīrasya vinirṇayaḥ
nānāvidhānāṃ dravyāṇāṃ śuddheḥ śṛṇuta nirṇayam //

taijasānāṃ maṇīnāṃ ca sarvasyāśmamayasya ca
bhasmanādbhir mṛdā caiva śuddhir uktā manīṣibhiḥ //

nirlepaṃ kāñcanaṃ bhāṇḍam adbhir eva viśudhyati
abjam aśmamayaṃ caiva rājataṃ cānupaskṛtam //

apām agneś ca saṃyogād dhaimaṃ raupyaṃ ca nirbabhau
tasmāt tayoḥ svayonyaiva nirṇeko guṇavattaraḥ //

tāmrāyaḥkāṃsyaraityānāṃ trapuṇaḥ sīsakasya ca
śaucaṃ yathārhaṃ kartavyaṃ kṣārāmlodakavāribhiḥ //

dravāṇāṃ caiva sarveṣāṃ śuddhir utpavanaṃ smṛtam
prokṣaṇaṃ saṃhatānāṃ ca dāravāṇāṃ ca takṣaṇam //

mārjanaṃ yajñapātrāṇāṃ pāṇinā yajñakarmaṇi
camasānāṃ grahāṇāṃ ca śuddhiḥ prakṣālanena tu //

carūṇāṃ sruksruvāṇāṃ ca śuddhir uṣṇena vāriṇā
sphyaśūrpaśakaṭānāṃ ca musalolūkhalasya ca //

adbhis tu prokṣaṇaṃ śaucaṃ bahūnāṃ dhānyavāsasām
prakṣālanena tv alpānām adbhiḥ śaucaṃ vidhīyate //

cailavac carmaṇāṃ śuddhir vaidalānāṃ tathaiva ca
śākamūlaphalānāṃ ca tu dhānyavac chuddhir iṣyate //

kauśeyāvikayor ūṣaiḥ kutapānām ariṣṭakaiḥ
śrīphalair aṃśupaṭṭānāṃ kṣaumāṇāṃ gaurasarṣapaiḥ //

kṣaumavac chaṅkhaśṛṅgāṇām asthidantamayasya ca
śuddhir vijānatā kāryā gomūtreṇodakena vā //

prokṣaṇāt tṛṇakāṣṭhaṃ ca palālaṃ caiva śudhyati
mārjanopāñjanair veśma punaḥpākena mṛnmayam //

madyair mūtraiḥ purīṣair vā ṣṭhīvanaih pūyaśoṇitaiḥ
saṃspṛṣṭaṃ naiva śuddhyeta punaḥpākena mṛnmayam //

saṃmārjanopāñjanena sekenollekhanena ca
gavāṃ ca parivāsena bhūmiḥ śudhyati pañcabhiḥ //

pakṣijagdhaṃ gavā ghrātam avadhūtam avakṣutam
dūṣitaṃ keśakīṭaiś ca mṛtprakṣepeṇa śudhyati //

yāvan nāpaity amedhyāktād gandho lepaś ca tatkṛtaḥ
tāvan mṛdvāri cādeyaṃ sarvāsu dravyaśuddhiṣu //

trīṇi devāḥ pavitrāṇi brāhmaṇānām akalpayan
adṛṣṭam adbhir nirṇiktaṃ yac ca vācā praśasyate //

āpaḥ śuddhā bhūmigatā vaitṛṣṇyaṃ yāsu gor bhavet
avyāptāś ced amedhyena gandhavarṇarasānvitāḥ //

nityaṃ śuddhaḥ kāruhastaḥ paṇye paṇyaṃ yac ca prasāritam
brahmacārigataṃ bhaikṣyaṃ nityaṃ medhyam iti sthitiḥ //

nityam āsyaṃ śuci strīṇāṃ śakuniḥ phalapātane
prasrave ca śucir vatsaḥ śvā mṛgagrahaṇe śuciḥ //

śvabhir hatasya yan māṃsaṃ śuci tan manur abravīt
kravyādbhiś ca hatasyānyaiś caṇḍālādyaiś ca dasyubhiḥ //

ūrdhvaṃ nābher yāni khāni tāni medhyāni sarvaśaḥ
yāny adhas tāny amedhyāni dehāc caiva malāś cyutāḥ //

makṣikā vipruṣaś chāyā gaur aśvaḥ sūryaraśmayaḥ
rajo bhūr vāyur agniś ca sparśe medhyāni nirdiśet //

viṇmūtrotsargaśuddhyarthaṃ mṛdvāry ādeyam arthavat
daihikānāṃ malānāṃ ca śuddhiṣu dvādaśasv api //

vasā śukram asṛṅ majjā mūtraviṭ ghrāṇakarṇaviṭ
śleśma aśru dūṣikā svedo dvādaśaite nṛṇāṃ malāḥ //

ekā liṅge gude tisras tathaikatra kare daśa
ubhayoḥ sapta dātavyā mṛdaḥ śuddhim abhīpsatā //

etac chaucaṃ gṛhasthānāṃ dviguṇaṃ brahmacāriṇām
triguṇaṃ syād vanasthānāṃ yatīnāṃ tu caturguṇam //

kṛtvā mūtraṃ purīṣaṃ vā khāny ācānta upaspṛśet
vedam adhyeṣyamāṇaś ca annam aśnaṃś ca sarvadā //

trir ācāmed apaḥ pūrvaṃ dviḥ pramṛjyāt tato mukham
śarīraṃ śaucam icchan hi strī śūdras tu sakṛt sakṛt //

śūdrāṇāṃ māsikaṃ kāryaṃ vapanaṃ nyāyavartinām
vaiśyavac chaucakalpaś ca dvijocchiṣṭaṃ ca bhojanam //

nocchiṣṭaṃ kurvate mukhyā vipruṣo 'ṅgaṃ na yānti yāḥ
na śmaśrūṇi gatāny āsyaṃ na dantāntaradhiṣṭhitam //

spṛśanti bindavaḥ pādau ya ācāmayataḥ parān
bhaumikais te samā jñeyā na tair āprayato aprayato bhavet //

ucchiṣṭena tu saṃspṛṣṭo dravyahastaḥ kathaṃ cana
anidhāyaiva tad dravyam ācāntaḥ śucitām iyāt //

vānto viriktaḥ snātvā tu ghṛtaprāśanam ācaret
ācāmed eva bhuktvānnaṃ snānaṃ maithuninaḥ smṛtam //

suptvā kṣutvā ca bhuktvā ca niṣṭhīvyoktvānṛtāni ca
pītvāpo 'dhyeṣyamāṇaś ca ācāmet prayato 'pi san //

eṣāṃ eṣa śaucavidhiḥ kṛtsno dravyaśuddhis tathaiva ca
ukto vaḥ sarvavarṇānāṃ strīṇāṃ dharmān nibodhata //

bālayā vā yuvatyā vā vṛddhayā vāpi yoṣitā
na svātantryeṇa kartavyaṃ kiṃ cid kāryaṃ gṛheṣv api //

bālye pitur vaśe tiṣṭhet pāṇigrāhasya yauvane
putrāṇāṃ bhartari prete na bhajet strī svatantratām //

pitrā bhartrā sutair vāpi necched viraham ātmanaḥ
eṣāṃ hi viraheṇa strī garhye kuryād ubhe kule //

sadā prahṛṣṭayā bhāvyaṃ gṛhakārye ca dakṣayā
susaṃskṛtopaskarayā vyaye cāmuktahastayā //

yasmai dadyāt pitā tv enāṃ bhrātā vānumate pituḥ
taṃ śuśrūṣeta jīvantaṃ saṃsthitaṃ ca na laṅghayet //

maṅgalārthaṃ svastyayanaṃ yajñaś cāsāṃ prajāpateḥ
prayujyate vivāhe tu pradānaṃ svāmyakāraṇam //

anṛtāv ṛtukāle ca mantrasaṃskārakṛt patiḥ
sukhasya nityaṃ dāteha paraloke ca yoṣitaḥ //

viśīlaḥ kāmavṛtto vā guṇair vā parivarjitaḥ
upacāryaḥ striyā sādhvyā satataṃ devavat patiḥ //

nāsti strīṇāṃ pṛthag yajño na vrataṃ nāpy upoṣaṇam upoṣitam
patiṃ śuśrūṣate yena tena svarge mahīyate //

pāṇigrāhasya sādhvī strī jīvato vā mṛtasya vā
patilokam abhīpsantī nācaret kiṃ cid apriyam //

kāmaṃ tu ksapayed dehaṃ puṣpamūlaphalaiḥ śubhaiḥ
na tu nāmāpi gṛhṇīyāt patyau prete parasya tu //

āsītā maraṇāt ksāntā niyatā brahmacāriṇī
yo dharma ekapatnīnāṃ kāṅkṣantī tam anuttamam //

anekāni sahasrāṇi kumārabrahmacāriṇām
divaṃ gatāni viprāṇām akṛtvā kulasaṃtatim //

mṛte bhartari sāḍhvī strī brahmacarye vyavasthitā
svargaṃ gacchaty aputrāpi yathā te brahmacāriṇaḥ //

apatyalobhād yā tu strī bhartāram ativartate
seha nindām avāpnoti paralokāc ca hīyate //

nānyotpannā prajāstīha na cāpy anyaparigrahe na cānyasya parigrahe
na dvitīyaś ca sādhvīnāṃ kva cid bhartopadiśyate //

patiṃ hitvāpakṛṣṭaṃ hitvāvakṛṣṭaṃ svam utkṛṣṭaṃ yā niṣevate
nindyaiva sā bhavel loke parapūrveti cocyate //

vyabhicārāt vyabhicāre tu bhartuḥ strī loke prāpnoti nindyatām
śṛgālayoniṃ prāpnoti pāparogaiś ca pīḍyate //

patiṃ yā nābhicarati manovāgdeha saṃyutā saṃyatā
sā bhartṛlokam āpnoti sadbhiḥ sādhvīti cocyate //

anena nārī vṛttena manovāgdehasaṃyatā
ihāgryāṃ kīrtim āpnoti patilokaṃ paratra ca //

evaṃ vṛttāṃ savarṇāṃ strīṃ dvijātiḥ pūrvamāriṇīm
dāhayed agnihotreṇa yajñapātraiś ca dharmavit //

bhāryāyai pūrvamāriṇyai dattvāgnīn antyakarmaṇi
punar dārakriyāṃ kuryāt punar ādhānam eva ca //

anena vidhinā nityaṃ pañcayajñān na hāpayet
dvitīyam āyuṣo bhāgaṃ kṛtadāro gṛhe vaset //