Mahāyānasūtrālaṃkāra (another edition) · Chapter 16
mahāyānasūtrālaṃkāre upāyasahitakarmādhikāraḥ pañcadaśaḥ
ṣoḍaśo 'dhikāraḥ
pāramitāprabhedasaṃgrahe uddānaślokaḥ
saṃkhyāvibhāge ṣṭ ślokāḥ
sāṃkhyātha tallakṣaṇamānupūrvī niruttirabhyāsaguṇaśca tāsāṃ /
prabhedanaṃ saṃgrahaṇaṃ vipakṣo jñeyo guṇo 'nyonyaviniścayaśca
bhogātmabhāvasaṃpatparicārārambhasaṃpadabhyudayaḥ /
kleśāvaśagatvamapi ca kṛtyeṣu sadāviparyāsaḥ
satvārtheṣu suyuktastyāgānupaghātamarṣaṇaiḥ kurute /
sanidānasthitimuktyā ātmārthaṃ sarvathā carati
avighātairaviheṭhairviheṭhasaṃmarṣaṇaiḥ kriyākhedaiḥ /
āvarjanaiḥ sulapitaiḥ parārtha ātmārtha etasmāt
bhogeṣu cānabhiratistīvrā gurutādvaye akhedaśca /
yogaśca nirvikalpaḥ samastamidamuttamaṃ yānaṃ
viṣayeṣvasaktimārgastadāptivikṣepasaṃyameṣvaparaḥ /
sattvāvisṛjanavardhana āvaraṇaviśodhaneṣvaparaḥ
śikṣātrayamadhikṛtya ca ṣaṣṭ pāramitā jinaiḥ samākhyātāḥ /
ādyā tisro dvedhā antyadvayatastisṛṣvekā
dānaṃ vipakṣahīnaṃ jñānena gataṃ ca nivikalpena /
sarvecchāparipūrakamapi satvavipācakaṃ tredhā
śīlaṃ vipakṣahīnaṃ jñānena gataṃ ca nirvikalpena /
sarvecchāparipūrakamapi satvavipācakaṃ tredhā
kṣāntirvipakṣahīnā jñānena gatā ca nirvikalpena /
sarvecchāparipūrā api satvavipācikā tredhā
vīryaṃ vipakṣahīnaṃ jñānena gataṃ ca nivikalpena /
sarvecchāparipūrakamapi satvāvipācakaṃ tredhā
dhyānaṃ vipakṣahīnaṃ jñānena gataṃ ca nirvikalpena /
sarvecchāparipūrakamapi satvavipācakaṃ tredhā
prajñā vipakṣahīnā jñānena gatā ca nirvikalpena /
sarvecchāparipūrā api satvavipācikā tredhā
pūrvottaraviśrayataścotpattestatkrameṇa nirdeśaḥ /
hīnotkarṣasthānādaudārikasūkṣmataścāpi
dāridyasyāpanayācchaityasya ca lambhanāt kṣayāt kruddheḥ /
varayogamanodhāraṇaparamātha[rtha]jñānataścoktiḥ
bhāvanopadhimāśritya manaskāraṃ tathāśayaṃ /
upāyaṃ ca vibhutvaṃ ca sarvāsāmeva kathyate
pratipādanamarthasya cetanā mūlaniścitā /
bhogātmabhāvasaṃpattī dvayānugrahapūrakaṃ
amātsaryayutaṃ tacca dṛṣṭadharmāmiṣābhaye /
dānameva[vaṃ] parijñāya paṇḍitaḥ samudānayet
ṣaḍaṅga[ṅgaṃ]śamabhāvāntaṃ sugatisthitidāyakaṃ /
pratiṣṭhāśāntanirbhītaṃ puṇyasaṃbhārasaṃyutaṃ
saṃketadharmatālabdhaṃ savaṃrastheṣu vidyate /
śīlamevaṃ parijñāya paṇḍitaḥ samudānayet
marṣādhivāsanajñānaṃ kāruṇyāddharmasaṃśrayāt /
pañcānuśaṃsamākhyātaṃ dvayorarthakaraṃ ca tat
tapaḥ prābalyasaṃyuktaṃ teṣu tattrividhaṃ mataṃ /
kṣāntimevaṃ parijñāya paṇḍitaḥ samudānayet
dvayorarthaṃ sa kurūte ātmanaśca parasya ca /
yaḥ paraṃ kupitaṃ jñātvā svayaṃ tatropaśāmyati // MSA_16.22* //
|| iti ||
utsāhaḥ kuśale samyak śraddhācchandapratiṣṭhitaḥ /
smṛtyādiguṇavṛddhau ca saṃkleśaprātipakṣikaḥ
alobhādiguṇopetasteṣu saptavidhaśca saḥ /
vīryameva parijñāya paṇḍitaḥ samudānayeta
sthitiścetasa adhyātmaṃ smṛtivīryapratiṣṭhitaṃ /
sukhopapattaye 'bhijñāvihāravaśavartakam
dharmāṇāṃ pramukhaṃ teṣu vidyate trividhaśca saḥ /
dhyānamevaṃ parijñāya paṇḍitaḥ samudānayet
samyakpravicayo jñeyaḥ śa[sa]mādhānapratiṣṭhitaḥ /
suvimokṣāya saṃkleśātprajñājīvasudeśanaḥ
dharmāṇāmuttarasteṣu vidyate trividhaśca saḥ /
prajñāmevaṃ parijñāya paṇḍitaḥ samudānayet
sarve śuklā dharmā vikṣiptasamāhitobhayā jñeyāḥ /
dvābhyāṃ dvābhyāṃ dvābhyāṃ pāramitābhyāṃ parigṛhītāḥ
na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ saktameva na ca dānaṃ /
na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ bodhisattvānām
na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ saktameva na ca śīlaṃ /
na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ bodhisatvānām
na ca saktā na ca saktā na ca saktā sattikā na kṣāntiḥ /
na ca saktā na ca saktā na ca saktā bodhisattvānām
na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ saktameva ca na vīryaṃ /
na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ bodhisattvānām
na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ saktameva na ca dhyānaṃ /
na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ bodhisattvānām
na ca saktā na ca saktā na ca saktā saktikā na ca prajñā /
na ca saktā na ca sakta na ca saktā bodhisattvānām
tyaktaṃ buddhasutaiḥ svajīvitamapi prāpyārthinaṃ sarvadā kāruṇyātparato na ca pratikṛtirneṣṭaṃ phalaṃ prārthitaṃ /
dānenaiva ca tena sarvajanatā bodhitraye ropitā dānaṃ jñānaparigraheṇa ca punarloke 'jñayaṃ sthāpitam
āttaṃ buddhasutairyamodyamamayaṃ śīlatrayaṃ sarvadā svargo nābhimataḥ sametya ca punaḥ saktirna tatrāhitā /
śīlenaiva ca tena sarvajanatā bodhitraye ropitā śīlaṃ jñānaparigraheṇa ca punarloke 'kṣayaṃ sthāpitam
kṣāntaṃ buddhasutaiḥ suduṣkaramatho sarvāpakāraṃ nṛṇāṃ na svargārthamasa[śa]ktimato na ca bhayānnaivopakārekṣaṇāt /
kṣāntyānuttarayā ca sarvajanatā bodhitraye ropitā kṣāntirjñānaparigraheṇa ca punarloke 'kṣayā sthāpitā
vīryaṃ buddhasutaiḥ kṛtaṃ nirūpamaṃ saṃnāhayogātmakaṃ hantuṃ kleśagaṇaṃ svato 'pi parataḥ prāptuṃ ca bodhiṃ parāṃ /
vīryeṇaiva ca tena sarvajanatā bodhitraye ropitā vīryaṃ jñānaparigraheṇa ca punarloke 'kṣayaṃ sthāpitam
dhyānaṃ buddhasutaiḥ samādhibahulaṃ saṃpāditaṃ sarvathā śreṣṭhairdhyānasukhairvihṛtya kṛpayā hīnāpapattiḥ śritā /
dhyānenaiva ca tena sarvajanatā bodhitraye ropitā dhyānaṃ jñānaparigraheṇa ca punarloke 'kṣayaṃ sthāpitam
jñātaṃ buddhasutaiḥ satatvamakhilaṃ jñeyaṃ ca yatsarvathā saktirnaiva ca nirvṛtau prajanitā buddhaiḥ[ddheḥ] kutaḥ saṃvṛtau /
jñānenaiva ca tena sarvajanatā bodhitraye ropitā jñānaṃ satvaparigraheṇa punarloke 'kṣayaṃ sthāpitam
audāryānāmiṣatvaṃ ca mahārthākṣayatāpi ca /
dānādīnāṃ samastaṃ hi jñeyaṃ guṇacatuṣṭayam
darśanapūraṇatuṣṭiṃ yācanake 'tuṣṭimapi samāśāstiṃ /
abhibhavati sa tāṃ dātā kṛpālurādhikyayogena
prāṇānbhogāndārānsatveṣu sadānya[tya]janakṛpālutvāt /
āmodate nikāmaṃ tadviratiṃ pālayetra katham
nirapekṣaḥ samacitto nirbhīḥ sarvapradaḥ kṛpāhetoḥ /
mithyāvādaṃ brūyātparopaghātāya kathamāryaḥ
samahitakāmaḥ sakṛpaḥ paraduḥkhotpādane 'tibhīrūśca /
satvavinaye suyukteḥ suvidūre trividhavāgdoṣāt
sarvapradaḥ kṛpāluḥ pratītyadharmodaye sukuśalaśca /
adhivāsayetkathamasau sarvākāraṃ manaḥ kleśam
upakarasaṃjñāmodaṃ hyapakāriṇiparahita saṃjñāṃ[parahite sadā] duḥkhe /
labhate yadā kṛpāluḥ kṣamitavyaṃ ..........[kiṃ kutasyasya]
paraparasaṃjñāpagamātsvato 'dhikatarātsadā parasnehāt /
duṣkaracaraṇātsakṛpe hyaduṣkaraṃ vīryaṃ
alpasukhaṃ hyātmasukhaṃ līnaṃ parihāṇikaṃ kṣayi samohaṃ /
dhyānaṃ mataṃ trayāṇāṃ viparyayādvodhisatvānām
āmoṣaistamasi yathā dīpairnunnaṃ[śchanne] tathā trayajñānaṃ /
dinakarakiraṇauriva tu jñānamatulyaṃ kṛpālunām
āśrayādvastuto dānaṃ nimittātpariṇāmanāt /
hetuto jñānataḥ kṣetranniśrayācca paraṃ matam
āśrayādvastutaḥ śīlaṃ nimittātpariṇāmanāt /
hetuto jñānataḥ kṣetrānniśrayācca paraṃ matam
[āśrayādvastutaḥ kṣāntinimittātpariṇāmanāt /
hetuto jñānataḥ kṣetrānniśrayācca parā matā
āśrayādvastuto vīryaṃ nimittātpariṇāmanāt /
hetuto jñānataḥ kṣetrānniśrayācca paraṃ matam
āśrayādvastuto dhyānaṃ nimittātpariṇāmanāt /
hetuto jñānataḥ kṣetrānniśrayācca paraṃ matam
āśrayādvastutaḥ prajñā nimittātpariṇāmanāt /
hetuto jñānataḥ kṣetranniśrayācca parā matā
ekasatvasukhaṃ dānaṃ bahukalpavighātakṛt /
priyaṃ syadvodhisatvānāṃ prāgeva tadviparyayāt
yadarthamicchanti dhanāni dehinastadeva dhīrā visṛjanti dehiṣu /
śarīrahetordhanamiṣyate janaistadeva dhīraiḥ śataśo visṛjyate
śarīrāmevotsṛjato na duḥkhyate yadā manaḥ kā draviṇe 'vare kathā /
tadasya lokottaramiti yanmudaṃ sa tena tattasya taduttaraṃ punaḥ
pratigrahairiṣṭanikāmalabdharna tuṣṭimāyāti tathārthiko 'pi /
sarvāstidānena yatheha dhīmān tuṣṭiṃ vrajatyarthijanasya tuṣṭyā
saṃpūrṇabhogo na tathāstimantamātmānamanvīkṣati yācako 'pi /
sarvāstidānādadhano 'pi dhīmānātmānamanveti yathāstimantaṃ
suvipulamapi vittaṃ prāpya naivopakāraṃ vigaṇayati tathāthī dāyakāllābhahetoḥ /
vidhivadiha sudānairarthinastarpayitvā mahadupakarasaṃjñāṃ teṣu dhīmānyathaiti
svayamapagataśokā dehinaḥ svastharūpā vipulamapi gṛhītvā bhuñjate yasya vittaṃ /
pathi paramaphalāḍhyādbhogavṛkṣādyathaiva pravisṛtiratibhogī bodhisattvānna so 'nyaḥ
prādhānyatatkāraṇakarmabhedāt prakārabhedāśrayabhedataśca /
caturvibandhapratipakṣabhedāt vīryaṃ parijñeyamiti pradiṣṭam
vīryaṃ paraṃ śuklagaṇasya madhye tanniśritastasya yato 'nulābhaḥ /
vīryeṇa sadyaḥ susukho vihāro lokottarā lokagatāṃ ca siddhiḥ
vīryāvadavāptaṃ bhavabhogamiṣṭaṃ vīryeṇa śuddhiṃ prabalāmupetāḥ /
vīryeṇa satkāyamatītya muktā vīryeṇa bodhiṃ paramāṃ vibuddhāḥ
punarmataṃ hānivivṛddhivīryaṃ mokṣādhipaṃ pakṣavipakṣamanyat /
tattve praviṣṭaṃ parivartakaṃ ca vīryaṃ mahārthaṃ ca niruktamanyat
saṃnāhavīryaṃ prathamaṃ tataśca prayogavīryaṃ vidhivatprahitaṃ /
alīnamakṣobhyamatuṣṭivīryaṃ sarvaprakāraṃ pravadanti buddhāḥ
nikṛṣṭamadhyottamavīryamanyat yānatraye yuktajanāśrayeṇa /
līnātyudārāśayabuddhiyogāt vīryaṃ tadalpārthamahārthamiṣṭam
na vīryavānbhogaparājito 'sti no vīryavān kleśaparājito 'sti /
na vīryavān khedaparājito 'sti no vīryavān prāptiparājito 'sti
anyonyaṃ saṃgrahataḥ prabhedato dharmato nimittācca /
ṣaṇāṃ pāramitānāṃ viniścayaḥ sarvathā jñeyaḥ
dānaṃ samaṃ priyākhyānamarthacaryā samārthatā /
taddeśanā samādāya svānuvṛttibhiriṣyate
upāyo 'nugrahakaro grāhako 'tha pravartakaḥ /
tathānuvartako jñeyaścatuḥsaṃgrahavastutaḥ
ādyena bhājanībhāvo dvitīyenādhimucyanā /
pratipattistṛtīyena caturthena viśodhanā
catuḥ saṃgrahavastutvaṃ saṃgrahadvayato mataṃ /
āmiṣeṇāpi dharmeṇa dharmeṇālambanādapi [dinā]
hīnamadhyottamaḥ prāyo vandhyo 'vandhyaśca saṃgrahaḥ /
abandhyaḥ sarvathā caiva jñeyo hyākārabhedataḥ
parṣatkarṣaṇaprayuktairvidhireṣa samāśritaḥ /
sarvārthasiddhau sarveṣāṃ sukhopāyaśca śasyate
saṃgṛhītā grahīṣyante saṃgṛhyante ca ye 'dhunā /
sarve ta evaṃ tasmācca vartma tatsatvapācane
iti satatamasaktabhogabuddhiḥ śamayamanodyamapāragaḥ sthitātmā /
bhavaviṣayanimittanirvikalpo bhavati sa satvagaṇasya saṃgṛhītā
Original text: Mahāyānasūtrālaṃkāra · Edition: S. Bagchi: Mahayana sutralankara of Asanga with its Svavrtti. Darbhanga : The Mithila Institute, 1970, 1-180 (karika only). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0