Mahāsubhāṣitasaṃgraha 1-9979 · Verses 9715-9734

kārṇāṭīkelivāṭīviṭapinavadalāndolanāścolabālā- cañcaccāmpeyamālānivilaparimalākarṣaṇotkarṣab hājaḥ /
vātā dātāra ete malayajamadhurāmodapūraiḥ pramodān godāvīcīvinodārjitajaḍimaguṇānudvahanto vahanti //

kārṇāṭī svarṇakarṇābharaṇaparimilanmauktikeṣvambuleśair yasyāḥ saṃpṛktamātreṣvidamajani mahaccitramuccaṇḍameva /
saṅkīrṇe tāmraparṇījalalaharibharairarṇave śuktayo yat sārdhaṃ krīḍanti śacyā śamayatu vipado'hnāya sā jāhnavī naḥ //

kārttike vātha caitre vā vijigīṣoḥ praśasyate /
yānamutkṛṣṭavīryasya śatrudeśe na cānyadā //

kārttikyāṃ kṛttikāyoge yaḥ kuryāt svāmidarśanam /
saptajanma bhaved vipro dhanāḍhyo vedapāragaḥ //

kārtsnyena nirvarṇayituṃ ca rūpam icchanti tatpūrvasamāgamānām /
na ca priyeṣvāyatalocanānāṃ samagrapātīni vilocanāni //

kārpaṇyaṃ darpamānau ca bhayamudvega eva ca /
arthajāni viduḥ prājñā duḥkhānyetāni dehinām //

kārpaṇyavṛttiḥ svajaneṣu nindā kucelatā nīcajaneṣu bhaktiḥ /
atīva roṣaḥ kaṭukā ca vāṇī narasya cihnaṃ narakāgatasya //

kārpaṇyena yaśaḥ, krudhā guṇacayo, dambhena satyaṃ, kṣudhā maryādā, vyasanairdhanaṃ ca, vipadā sthairyaṃ, pramādairdvijaḥ /
paiśunyena kulaṃ, madena vinayo, duśceṣṭayā pauruṣaṃ dāridryeṇa janādaro, mamatayā cātmaprakāśo hataḥ //

kārpāsaṃ kaṭinirmuktaṃ kauśeyaṃ bhojanāvadhi /
ūrṇavastraṃ sadā śuddham ūrṇā vātena śudhyati //

kārpāsakṛtakūrpāsaśatairapi na śāmyati /
śītaṃ śātodarīpīnavakṣojāliṅganaṃ vinā //

kārpāsakośojjvalakeśasaṃcayā payodharāliṅgitamanmathālayā /
gallau jaradgallakasaṃnibhāvubhau tathāpi raṇḍā surataṃ na muñcati //

kārpāsauṣadhakṛṣṇadhānyalavaṇaklībāsthitailaṃ vasā- paṅkāṅgāraguḍāhivarmaśakṛtakleśāya savyādhitāḥ /
vāntonmattajaṭīndhanāni ca tṛṇakṣutkṣāmatakrādayo muṇḍyabhyaktavimuktakeśapalitāḥ kāṣāyiṇaścāśubhāḥ //
kāryaṃ ca kiṃ te paradoṣadṛṣṭyā kāryaṃ ca kiṃ te paracintayā ca /
vṛṣā kathaṃ khidyasi bālabuddhe kuru svakāryaṃ tyaja sarvamanyān //

kāryaṃ ca śāntadīptaṃ jātvā vidvān vicārayet sarvam /
śānte śāntaṃ grāhyaṃ dīpte dīptaṃ ca gṛhṇīyāt //

kāryaṃ cāvekṣya śaktiṃ ca deśakālau ca tattvataḥ /
kurute dharmasiddhyarthaṃ viśvarūpaṃ punaḥ punaḥ //

kāryaṃ tatsādhakādīṃśca tadvyayaṃ suvirnirgamam /
vicintya kurute jñānī natnyathā laghvapi kvacit //

kāryaṃ yāvadivaṃ karomi vidhivat tāvat kariṣyāmyadas tat kṛtvā punaretadadya kṛtavānetat purā kāritam /
ityātmīyakuṭumbapoṣaṇaparaḥ prāṇī kriyāvyākulo mṛtyoreti karagrahaṃ hatamatiḥ saṃtyaktadharmakriyaḥ //

kāryaṃ śaktāvapi prāṇes trāṇaṃ śaraṇamāgate /
nijatṛṣṭhānugaṃ dhātuṃ pradīpaḥ kiṃ na rakṣati //
kāryaḥ kaścidvaro dūtaḥ sakulaścaturo'pi ca /
kulaśīlavihīnastu sirddhi nāśayati dhruvam //

kāryakāraṇakartṛtve hetuḥ prakṛtirucyate /
puruṣaḥ sukhaduḥkhānāṃ bhoktṛtve heturucyate //

kāryakāle tu saṃprāpte nāvajñeyaṃ trayaṃ sadā /
bījamauṣadhamāhāro yathā lābhas tathā krayaḥ //

kāryakāle vipattau yo bhṛtyo hi yācate dhanam /
sotsāraṇīyaḥ sapadi nītijñāvanipālakaiḥ //