Mahāsubhāṣitasaṃgraha 1-9979 · Verses 9695-9714

kāyena manasā buddhyā kevalairindriyairapi /
yoginaḥ karma kurvanti saṅgaṃ tyaktvātmaśuddhaye //
kāye sīdati kaṇṭharodhini kaphe kuṇṭhe ca vāṇīpathe jihmāyāṃ dṛśi jīvite jigamiṣau śvāse śanaiḥ śāmyati /
āgatya svayameva naḥ karuṇayā kātyāyanīvallabhaḥ karṇe varṇayatād bhavārṇavabhayāduttārakaṃ tārakam //

kārañjīḥ kūjayanto nijajaṭhararavavyañjitā baujakośir utpākān kṛṣṇalānāṃ pṛthusuṣiragatāñ śimbikān pārayantaḥ /
jhillīkājhallarīṇāṃ badhiritabhuvanaṃ jhaṃkṛtaṃ khe kṣipantaḥ śiñjānāśvatthapatraprakarajhaṇajhaṇārāviṇo vānti vātāḥ //

kāraṇākāraṇadhvastaṃ kāraṇākāraṇāgatam /
yo mitraṃ samupekṣeta sa mṛtyumupagūhati //
kāraṇāt priyatāmeti dveṣyo bhavati kāraṇāt /
arthārthī jīvaloko'yaṃ na kaścit kasyacit priyaḥ //

kāraṇānmitratām eti kāraṇād yāti śatrutām /
tasmānmitratvam evātra yojyaṃ vairaṃ na dhīmatā //

kāraṇena vinā bhṛtye yastu kupyati pārthivaḥ /
sa gṛhṇāti viṣonmādaṃ kṛṣṇasarpapradaṃśitaḥ //

kāraṇenaiva jāyante mitrāṇi ripavas tathā /
ripavo yena jāyante kāraṇaṃ tat parityajet //

kāraṇaiḥ sadṛśaṃ kāryam iti mithyā prasiddhayaḥ /
mānino bhavato jātaṃ yadamānaṃ yaśo bhuvi //

kāraṇotpannakopo'pi sāmprataṃ pramadājanaḥ /
niśi śītāpadeśena gāḍhamāliṅgati priyam //

kāraṇḍavānanavighaṭṭitavīcimālāḥ kādambasārasacayākulatīradeśāḥ /
kurvanti haṃsavirutaiḥ parito janasya prītiṃ saroruharajo'ruṇitās taṭinyaḥ //

kāraya nāmba vilambaṃ muñca karaṃ me hariṃ yāmi /
na sahe sthātuṃ yadasau garjati muralī pragalbhadūtīva //

kāraṇāt priyatāmeti dveṣyo bhavati kāraṇāt /
arthārthī jīvaloko'yaṃ na kaścit kasyacit priyaḥ //

kārāsaṃtānakūṭasya saṃsāravanavāgurā /
svargamārgamahāgartā puṃsāṃ strī vedhasā kṛtā //

kāruṇyaṃ puṇyānāṃ kṛtajñatā puruṣacihnānām /
māyā mohamatīnāṃ kṛtaghnatā narakapātahetūnām //

kāruṇyaṃ saṃvibhāgaśca yathā bhṛtyeṣu lakṣyate /
cittenānena te śaṅkyā trailokyasyāpi nāthatā //

kāruṇyapuṇyasatsadma kuru tvaṃ janabāndhava /
mama śrīpārśvatīrtheśa suprasādaṃ sukhāspadam //

kāruṇyāmṛtakandalīsumanasaḥ prajñāvadhūmauktika- grīvālaṃkaraṇaśriyaḥ śamasaritpūrotsalacchīkarāḥ /
te maulau bhavatāṃ milantu jagatīrājyābhiṣekocita- sragbhedā abhayapradānacaraṇapreṅkhannakhāgrāṃśavaḥ //

kāruṇyāmṛtanīramāśritajanaśrīcātakānandadaṃ śārṅgākhaṇḍalacāpamambujabhavāgnīndrādibarhīṣṭadam /
cārusmeramukhollasajjanakajāsaudāminīśobhitaṃ śrīrāmāmbudamāśraye'khilajagatsaṃsāratā pāpaham //
kāruṇyena hatā vadhavyasanitā satyena durvācyatā santoṣeṇa parārthacauryapaṭutā śīlena rāgāndhatā /
nairgranthyena parigrahagrahilatā yaiyauvane'pi sphuṭaṃ pṛthvīyaṃ sakalāpi taiḥ sukṛtibhirmanye pavitrīkṛtā //

kāruṇyenātmano mānaṃ tṛṣṇāṃ ca paritoṣataḥ /
utthānena jayet tandrīṃ vitarkaṃ niścayājjayet //

kārkaśyaṃ stanayordṛśos taralatālīkaṃ mukhe ślāghyate kauṭilyaṃ kacasaṃcaye ca vacane māndyaṃ trike sthūlatā /
bhīrutvaṃ hṛdaye sadaiva kathitaṃ māyāprayogaḥ priye yāsāṃ doṣagaṇo guṇo mṛgadṛśāṃ tāḥ syuḥ paśūnāṃ priyāḥ //

kārkaśyalaulyanaivarṇyaṃ hiṃsācāpalyamūrkhatāḥ /
krodhāvamānaduḥkhaṃ ca strīṇāṃ svābhāvikā guṇāḥ //