Mahāsubhāṣitasaṃgraha 1-9979 · Verses 4624-4643

ātmānaṃ ca paraṃ caiva palāyan hanti saṃyuge /
dravyanāśo vyayo'kīrtir ayaśaśca palāyane //

ātmānaṃ ca paraṃ caiva vīkṣya dhīraḥ samutpatet /
etadeva hi vijñānaṃ yadātmaparavedanam //

ātmānaṃ dharmakṛtyaṃ ca putradārāṃśca pīḍayan /
devatātithibhṛtyāṃśca sa kadarya iti smṛtaḥ //

ātmānaṃ nāvamanyeta pūrvābhirasamṛddhibhiḥ /
āmṛtyoḥ śriyamanvicchen naināṃ manyeta durlabhām //

ātmānaṃ niyamaistaistaiḥ karṣayitvā prayatnataḥ /
prāpyate nipuṇairdharmo na sukhāllabhyate sukham //

ātmānaṃ paramaṃ pramāṇanikarairaprāpyamavyāhataṃ jñeyaṃ yad guruvīkṣaṇādapi janā mūḍhāstu muktvaiva tat /
kośeṣu pramiteṣu pañcasu parijñātuṃ samudyuñjate naṣṭebhāḥ kalaśāntareṣvapi karaṃ kṛtvā vicinvanti hi //

ātmānaṃ prathamaṃ rājā vinayenopapādayet /
tataḥ putrāṃs tato'mātyāṃs tato bhṛtyāṃs tataḥ prajām //

ātmānaṃ prathamaṃ rājā vinayenopapādayet /
tato'mātyāṃs tato bhṛtyāṃs tataḥ putrāṃs tataḥ prajāḥ //

ātmānaṃ bhāvayennityaṃ jñānena vinayena ca /
na punarmriyamāṇasya paścāttāpo bhaviṣyati //

ātmānaṃ mantriṇaṃ dūtam amātyavacanaṃ kramam /
ākāraṃ bruvate ṣaṣṭham etāvān mantraniścayaḥ //

ātmānaṃ mantridūtaṃ ca cchannaṃ triṣavaṇakramam /
ākāraṃ bruvate ṣaṣṭham etāvān mantraniścayaḥ //

ātmānaṃ satataṃ rakṣed dārairapi dhanairapi /
punardārāḥ punarvittaṃ na śarīraṃ punaḥ punaḥ //

ātmānaṃ sarvathā rakṣed rājā rakṣecca medinīm /
ātmamūlamidaṃ sarvam āhurhividuṣo janāḥ //

ātmānaṃ susthiraṃ lakṣyaṃ caiva sthiraṃ budhaḥ /
vedhayet triprakāraṃ tu sthiravedhī sa ucyate //

ātmā nadī bhārata puṇyatīrthā satyodakā dhṛtikūlā damormiḥ /
tasyāṃ snātaḥ pūyate puṇyakarmā puṇyo hyātmā nityamambho'mbha eva //

ātmā nadī saṃyamapuṇyatīrthā satyodakā śīlasamādhiyuktā /
tasyāṃ snātaḥ puṇyakarmā punāti na vāriṇā śuddhyati cāntarātmā //

ātmānandarasajñānām alaṃ śāstrāvalokanam /
bhakṣitavyā hyapūpāḥ kiṃ gaṇyāni suṣirāṇi kim //

ātmānamanuśoca tvaṃ kimanyamanuśocasi /
āyuste hīyate yasya sthitasya ca gatasya ca //

ātmānamanyamatha hanti jahāti dharmaṃ pāpaṃ samācarati yuktamapākaroti /
pūjyaṃ na pūjayati vakti vinindyavākyaṃ kiṃ kiṃ karoti na naraḥ khalu kopayuktaḥ //

ātmānamambhonidhiretu śoṣaṃ brahmāṇḍamāsiñcatu vā taraṅgaiḥ /
nāsti kṣatirnopacitaḥ kadāpi payodavṛtteḥ khalu cātakasya //
ātmānamākhyāti hi karmabhirnaraḥ svaśīlacāritrakṛtaiḥ śubhāśubhaiḥ /
pranaṣṭamapyātmakulaṃ tathā naraḥ punaḥ prakāśaṃ kurute svakarmabhiḥ //