Mahāsubhāṣitasaṃgraha 1-9979 · Verses 4604-4623

ātmavat sarvabhūtāni paśyatāṃ śāntacetasām /
abhinnamātmanaḥ sarvaṃ ko dātā dīyate ca kim //

ātmavargaṃ parityajya paravargaṃ samāśrayet /
svayameva layaṃ yāti yathā rājānyadharmataḥ //

ātmavargaṃ parityajya paravargeṣu ye ratāḥ /
vānavannahaṃ rodimi ātmānaṃ naiva rodyate //

ātmavargaṃ parityajya paravargeṣu ye ratāḥ /
sarve te'pi vinaśyanti yathā rājā kukardamaḥ //

ātmavāṃstvalpadeśo'pi yuktaḥ prakṛtisaṃpadā /
nayajñaḥ pṛthivīṃ kṛtsnāṃ jayatyeva na hīyate //

ātmavikrayiṇi klībe sadā śaṅkitacetasi /
nityamiṣṭaviyogārte kiṃ sevakapaśau sukham //

ātmavit saha tayā divāniśaṃ bhogabhāgapi na pāpamāpa saḥ /
āhṛtā hi viṣayaikatānatā jñānadhautamanasaṃ na limpati //

ātmasaṃpadguṇaiḥ samyak saṃyuktaṃ yuktakāriṇam /
mahendramiva rājānaṃ prāpya loko vivardhate //

ātmasaṃbhāvitāḥ stabdhā dhanamānamadānvitāḥ /
yajante nāmayajñaiste dambhenāvidhipūrvakam //

ātmastrīdhanaguhyānāṃ goptā bandhus tu mitravat /
dhanadas tu kuberaḥ syād yamaḥ syāc ca sudaṇḍakṛt //

ātmastrīdhanaguhyānāṃ śaraṇaṃ samaye suhṛt /
proktottamo'yamanyaśca tridvyekapadamitrakaḥ //

ātmahetoḥ parārthe vā narmahāsyāśrayāt tathā /
ye mṛṣā na vadantīha te narāḥ svargagāminaḥ //

ātmā kāyaśca dvāvetau mitrarūpāvubhāvapi /
kāyaṃ mitraṃ parityajya ātmā yāti suniścitam //

ātmā janmaśatairdhanārjanadhiyā mithyā kimāyāsyate paṅgoḥ śrīrgṛhameti laṅghitabhuvo daivecchayā nirdhanāḥ /
ityetāḥ puruṣārthamūlahatayaḥ kaiścit samutsāritā mugdhānāmalasotkaṭāḥ pratipadaṃ kurvanti cittabhramam //

ātmā jeyaḥ sadā rājñā tato jeyāśca śatravaḥ /
ajitātmā narapatir vijayeta kathaṃ ripūn //

ātmātmanaiva janitaḥ putra ityucyate budhaiḥ /
tasmād bhāryāṃ naraḥ paśyen mātṛvat putramātaram //

ātmādhīnaśarīrāṇāṃ svapatāṃ nidrayā svayā /
kadannamapi martyānām amṛtatvāya kalpate //

ātmānaṃ kupathena nirgamayituṃ yaḥ sūkalāśvāyate kṛtyākṛtyavivekajīvitahatau yaḥ kṛṣṇasarpāyate /
yaḥ puṇyadrumakhaṇḍakhaṇḍanavidhau sphūrjatkuṭhārāyate taṃ luptavratamudramindriyagaṇaṃ jitvā śubhaṃyurbhava //

ātmānaṃ ca jagat sarvaṃ dṛśā nityāvibhinnayā /
cidākāśamayaṃ dhyāyan yogī yāti parāṃ gatim //

ātmānaṃ ca paraṃ caiva trāyate mahato bhayāt /
krudhyantamapratikrudhyan dvayoreṣa cikitsakaḥ //