Mahāsubhāṣitasaṃgraha 1-9979 · Verses 4584-4603

ātmannicchasi hanta śāśvatapurīmārge vihartuṃ yadi bhrātaḥ saṃyamavarmaṇā kuru tadā rakṣāvidhiṃ sarvataḥ /
no cedindriyataskaraistava haṭhāt tīkṣṇāgrabhūrisphurac- cintābhallaśatairvibhidya manaso grāhyo viveko maṇiḥ //

ātmanyapi na viśvāsas tāvān bhavati satsu yaḥ /
tasmāt satsu viśeṣeṇa sarvaḥ praṇayamicchati //

ātmanyasya samucchritīkṛtaguṇasyāhotarāmaucitī yadgātrāntaravarjanādajanayad bhūjānireṣa dviṣām /
bhūyo'haṃkriyate sma yena ca hṛdā skandho na yaścānamat tanmarmāṇi dalaṃ dalaṃ samidalaṃkarmīṇabāṇavrajaḥ //

ātmapakṣakṣayāyaiva parapakṣodayāya ca /
mantradvaidhamamātyānāṃ tanna syādiha bhūtaye //

ātmapakṣaparityāgāt parapakṣeṣu yo rataḥ /
sa parairhanyate mūḍho nīlavarṇaśṛgālavat //

ātmapitṛbhrātaraśca tat strīputrāśca śatravaḥ /
snuṣā śvaśrūḥ sapatnī ca nanāndā yātaras tathā //

ātmapitṛmātṛguṇaiḥ prakhyātaścottamottamaḥ /
guṇairātmabhavaiḥ khyātaḥ paitṛkairmātṛkaiḥ pṛthak //

ātmapratītirdṛḍhatā viraktir iti trayaṃ svātmani yo dadhāti /
netā sa evāsti samastaśiṣṭa- guṇāśrayatvānnikhilaprajānām //

ātmapraśaṃsā maraṇaṃ paranindā ca tādṛśī /
tathāpi vakṣye kākutstha nāsti matsadṛśaḥ kapiḥ //

ātmapraśaṃsinaṃ duṣṭaṃ dhṛṣṭaṃ viparidhāvakam /
sarvatrotsṛṣṭadaṇḍaṃ ca lokaḥ satkurute naram //

ātmabuddhiḥ sukhaṃ caiva gurubuddhirviśeṣataḥ /
parabuddhirarvināśāya strībuddhiḥ pralayaṃkarī //

ātmabuddhyā sukhī bhūyāt gurubuddhyā viśeṣataḥ /
bahubuddhyā vināśaḥ syāt strībuddhyā pralayo bhavet //

ātmabhāgyakṣatadravyaḥ strīdravyeṇānukampitaḥ /
arthataḥ puruṣo nārī yā nārī sārthataḥ pumān //

ātmarakṣā hi satataṃ pūrvaṃ kāryā vijānatā /
agnāviva hi saṃproktā vṛttī rājopajīvinām //

ekadeśaṃdahed agniḥ śarīraṃ vā paraṃ gataḥ /
saputradāraṃ rājā tu ghātayed ardhayeta vā //

ātmarakṣitatantrāṇāṃ suparīkṣitakāriṇām /
āpado nopapadyante puruṣāṇāṃ svadoṣajāḥ //

ātmaratiḥ paraśāṭhyaṃ sajjanabandhuvarjanam /
ripau śraddhā striyāṃ bhaktiḥ tasya nindā bhaved dhruvam //

ātmarutādapi virutaṃ kurvāṇāḥ spardhayā saha mayūraiḥ /
kiṃ jānanti varākāḥ kākāḥ kekāravān kartum //

ātmavat satataṃ paśyed api kīṭapipīlikam /
ātmanaḥ pratikūlāni pareṣāṃ na samācaret //

ātmavat sarvabhūtāni paradravyāṇi loṣṭavat /
mātṛvat paradārāṃśca yaḥ paśyati sa paśyati //