Mahāsaṃnipātaratnaketudhāraṇīsūtra, 1-6, 10-11 · Chapter 3
evamukte kulaputra sa jyotisomyagandhāvabhāsaśrīstathāgatastāṃ surasundarīmagramahiṣīmetadavocat / asti bhagini paryāyo yena mātṛgrāmo mātṛgrāmabhāvaṃ laghveva parivartayati pūrvākṣiptamātṛgrāmabhāvo laghvaśeṣaṃ kṣīyate na ca bhūyo mātṛgrāmeṣu upapattiṃ pratigṛṇhāti yāvadanuttaraparinirvāṇe hānyā [hyanatra sva]praṇidhānāt / tatra bhagini kataraḥ paryāyo yena paryāyeṇa mātṛgrāmo laghu puruṣo bhavati pūrvākṣiptaṃ ca mātṛgrāmabhāvaṃ laghvaśeṣaṃ kṣepayati / iha bhagini iyaṃ ratnaketurnāma dhāraṇī mahārthikī mahānuśaṃsā mahāprabhāvā sarvamātṛgrāmabhāvakṣayakarī kāyavāṅmanoduḥkhavipākadauṣṭhulyaṃ ( Dutt 39 ) niravaśeṣaṃ kṣepayati / asyāśca ratnaketudhāraṇyāḥ samāśrayaṇena mātṛgrāmasya mātṛgrāmabhāvo niravaśeṣo gacchati / strīndriyamantardhāya puruṣendriyaṃ prādurbhavati / puruṣaścāpi rūpa[vān sarvāṅga]paripūrṇo bhavati ṛjuḥ sūkṣmajñānakuśalo bhavati kāyavāṅmanaḥsukṛtakarmāntaḥ sucaritacārī sarvaśaturnirjetā bhavati / yaścāsya dṛṣṭadharmasāṃparāyikaḥ kāya[vāṅma]noduḥkhapratisaṃvedanīyo duṣkṛtānāṃ vāṅmanaḥkarmaṇāṃ phalavipākaḥ sa parikṣayaṃ gacchati / sthāpyānantaryakāriṇaṃ saddharmapratikṣepakamāryāpavādakaṃ ca teṣāṃ punastenaiva bhāvena parikṣayaṃ gacchati [a]pariśeṣaḥ strībhāvaḥ / kāyavāṅmanodauṣṭhulyavaipākikaḥ sumerumātraḥ pārajanmikaḥ strībhāvenāpi nivartako duḥkhavipākapratisaṃvedanīyaḥ karmāvaraṇa-pāpaniṣyandaniravaśeṣaḥ parikṣayaṃ gacchati / tat kutaḥ / [tad] yathā nāma iyaṃ ratnaketudhāraṇī sarvairatītaistathāgatairarhadbhiḥ samyaksambuddhairbhāṣitāścādhiṣṭhitā anyonyamanumoditāḥ stutā abhiṣṭutā varṇitāḥ sattvānāṃ duḥkhavipākakarmaparikṣayāya kuśalamūlabivṛddhitāyai / ebhiḥ kecidetarhi daśasu dikṣu pratyutpannāstathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāstiṣṭhanti yāpayanti svakasvakeṣu buddhakṣetreṣu / sarve te buddha bhagavanta imāṃ ratnaketudhāraṇīṃ bhāṣante yāvat praśaṃsanti sattvānāṃ karmaparikṣayāya kuśalamūlavivṛddhaye / ye 'pi te bhaviṣyanti anāgate 'dhvani daśasu dikṣu anyonyeṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāste 'pīmāṃ ratnaketuṃ dhāraṇīṃ bhāṣiṣyanti ( Dutt 40 ) yāvat praśaṃsiṣyanti sattvānāṃ duḥkhavipākakarmaparikṣayāya kuśalamūlavivṛddhaye / te 'hamapyetarhi ratnaketuṃ dhāraṇīṃ bhāṣiṣyāmi / anumodiṣyanti ca daśasu dikṣu pratyutpannānaṃ tathāgatānāṃ bhāṣamāṇānāmahamimāṃ ratnaketudhāraṇīṃ varṇayiṣyāmi praśaṃsiṣyāmi / yaḥ kaścid bhagini rājā kṣatriyo mūrdhābhiṣikto janapadasthāmaprāptaḥ imāṃ ratnaketuṃ dhāraṇīṃ pustake likhitvā dhārayiṣyanti tasya rājñaḥ kṣatriyasya daśasu dikṣū udāraḥ kīrtiśabdaśloko 'bhyudgamiṣyati / yāvat paraṃ rūpadhātumudāraiḥ kirtiśabdairāpūrayiṣyati / anekāni ca devanāgayakṣagandharvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi tasya kṣatriyasya pṛṣṭhataḥ samanubaddhā rakṣānuguptaye sthāsyanti / sarve ca tasya viṣaye kalikalahadurbhikṣarogaparacakravātavṛṣṭiśītoṣṇadoṣāḥ praśamaṃ yāsyanti / sarve ca duṣṭayakṣarākṣasasiṃhamahiṣagajavṛkā anapabādhino bhaviṣyanti / sarve viṣatiktakaṭukarūkṣavirasaparuṣa duḥkhasaṃsparśavedanīyā doṣāḥ praśamaṃ yāsyanti / sarvāṇi cāsya dhanadhānyauṣadhivanaspatayaḥ phalapuṣpāṇi prarohiṣyanti vivardhiṣyanti strigdhāni surasāni ca bhaviṣyanti / sa ced rājā kṣatriyo mūrdhābhiṣiktaḥ saṃgrāme pratyupasthite imaṃ ratnaketuṃ dhāraṇīpustakaṃ dhvajāgrāvaropitaṃ kuryāt sa rājā kṣatriyo mūrdhābhiṣiktaḥ paracakraṃ parājeṣyati / sa cedubhayo rājñoḥ kṣatriyayormūrdhābhiṣiktayoḥ saṃgrāmābhirūḍhayoryayo ratnaketudhāraṇīpustakaṃ dhvajāgrāvaropitaṃ bhaviṣyati tau parasparaṃ prītisāmagrīṃ kariṣya[taḥ] / ( Dutt 41 ) ityevaṃ bahuguṇānvayā ratnaketudhāraṇī yatra kvacid grāme vā nagare vā nigame vā manuṣyāṇāṃ vāmanuṣyāṇāṃ vā catuṣpadānāṃ vyādhitānāmakālamaraṇaṃ viheṭhaṃ vā syāt tatrāyaṃ ratnaketudhāraṇīpustako mahāpūjopakaraṇaiḥ praveśayitavyaḥ / praveśya susnātena suviliptagātreṇa navacīvaraprāvṛtena brahmacāriṇā nānāpuṣpasamīrite nānāgandhapradhūpite nānārasaparivṛte siṃhāsane 'bhiruhya tatrāyaṃ ratnaketudhāraṇīpustako vācayitavyaḥ / sarve tatra vyādhayo 'kālamaraṇāni ca praśamaṃ yāsyati / sarvāṇi ca tatra bhayaromaharṣadurnimittāni antardhāsyanti / yaḥ kaścinmātṛgrāmaḥ putrārthī bhavet tena snātvā navacīvaraṃ prāvṛtya brahmacāriṇā puṣpagandhamālyavilepanairimaṃ pustakamarcayitvā svayaṃ nānāpuṣpasamīrite nānāgandhapradhūpite nānārasaparivṛte āsane 'bhiruhyeyaṃ ratnaketudhāraṇī vācayitavyā / putrapratilābhī bhaviṣyati / eṣaḥ [asya bhavati antimo] mātṛgrāmabhāvo yāvadanuttaraparinirvāṇādanyatra svapraṇidhānāt sattvaparipācanaheto /
[tasmin kāle tathāgato jyotiprabhaśrīrimāṃ ratnaketudhāraṇīm udāharat / jaloke jaloke / moke jali / jala ( Dutt 42 ) jalimi / jalavrate jahile / vara-puruṣa-lakṣaṇasamāruhya / amame vamame vamame / navame mahāse / jahame jahame jahame jahame / varame varame / vavave / vavave / vahave / vaṃgave / vajave / vāra vāraśe / jamalekha / parakha / ala jahili / jana tule / jana tubhukhe / vahara vahara / siṃha vrate / nana tilā / nana tina dālā / sūryavihaga / candravihaga / cakṣu rajyati śavihaga / sarvakṣayastritvasuravihaga / jakhaga jakhaga / surakhagha vahama / amrikha / amrikha / amrikha / amrikha / amrikha / amrikha / amrikha amrikha / mrikha mrikha mrikha / vyavadeta karma / dune dune / upata vyavacched jñānakṛta / anuda padākhaga / neruka / aṅgule bhaṅgule vibhaṅgule / kulaha / indraparivibhaha / vyavaccheda karabha / vavrati / vavrati / ca prati / ca prati / amoha daraśane / parivarta bhaṣyu / khasama / krimajyotikhaga / jahi jahi jyoti / niṣka bhirasa / bhirasa / bhirasa / bhiraja / matikrama / bhivakriva / mahākriva / hile hihile / aruṇavate / samaniṣke / damadānadhyāna aparāmṛśe / phalakuṇḍalalekha / nivarta istribhāva / karmakṣaya [prādurbhava puruṣatvam / asamasama / samayavibhidadhi]jña tathāgata svāhā /
samanantarabhāṣitāyāṃ śākyamuninā tathāgatenāsyāṃ ratnaketudhāraṇyāṃ punarapi mahāpṛthivī kampi[tā / pañcaśatamārakanyānāṃ ( Dutt 43 ) sahaśravane]na asyā ratnaketudharaṇyāḥ strīvyañjanamantardhāya puruṣavyañjanaṃ prādurabhavat / aprameyāsaṃkhyeyānāṃ devanāgayakṣaga[ndharvāsuragaruḍakinnaramahoragarākṣasa]kumbhāṇḍa-kanyānāṃ sahasravaṇenāsyā ratnaketudhāraṇyāḥ strīvyañjanānyantardhāya puruṣavyañjanāni prādurbhūtāni / [tāsāṃ sarvāsāmanuttarāyāṃ samyaksambodhau anivartanacittamabhūt] / sarvāsāṃ cānāgata-strībhāva-pratilābhasaṃvartanīyaṃ karmāvaramaśesamanirudvaṃ ca / tāḥ striyaḥ prāñjalaya[stathāgataṃ śākyamuniṃ mahāsvareṇa prārthayantya] āhuḥ / namo nama āścaryakārakāya śākyamunaye tathāgatāyārhate samyaksaṃbuddhāya / brūhi mahākṛpayā [vistareṇa kathamasmākaṃ] strībhāvamantarhitaṃ sarvākāraparipūrṇaṃ puruṣabhāvaṃ sambhūtam / tenāścaryaprātihāryasaṃvegena [vayamanuttarāyaṃ samyaksaṃbodhau cittaṃ janayema / bhagavan brūhi] imaṃ pūrvayogaprameyāsaṃkhyeyadevamanuṣyāṇāmabhibhavāya /
atha khalu bhagavān śākyamunistathāgataḥ [pūrvayogamavocat / bhadramukhāmuṣmin kāle yasmin samaye] jyotisaumyagandhāvabhāsaśriyastathagatasyāntikād rājña utpalavaktrasyāgramahiṣyā ( Dutt 44 ) surasundaryā devyā sārdhaṃ ca[turaśītistrīsāhasreṇa sā ratnaketudhāraṇī śrutā śravaṇamātreṇaiva] tasyāḥ surasundaryāḥ agramahiṣyāsteṣāṃ caturaśītināṃ strīsahasrāṇāṃ strīvyañjanānyantardhāya puruṣavyañjanāni [prādurbhūtāni / tathaivāsaṃkhyeyāprameyāṇāṃ] devakanyānāṃ yāvanmanuṣyāmanuṣyakanyānāṃ[śravaṇamātreṇaiva] asyā ratnaketudhāraṇyāḥ strīndriyamantarhitaṃ pu[ruṣendriyaṃ prādurbhūtam / sarvāsāṃ tāsāṃ strī] sahasrāṇāmanāgata-strībhāva-pratilābha-saṃvartanīyaṃ karmāvaraṇamaśeṣaṃ saṃniruddham / yadā ca rājñaḥ utpalavaktrasyāgramahiṣyāḥ [surasundaryāḥ sapāriṣadyāyaḥ puruṣatvaṃ saṃjātaṃ] tadā sa rājā utpalavaktraścāturdvīpeśvaraścakravartī jyeṣṭhakumāraṃ rājyābhiṣekeṇābhiṣicya sārdhamekonena putrasahasreṇa [sārdhaṃ surasundareṇa] sārdhaṃ caturaśītibhiḥ surasundaramahāpuruṣasahasraiḥ sārdhamaparirdvinavatibhiḥ prāṇasahasrairabhiniṣkramya tasya jyotisomyagandhāvabhāsaśriyastathāgatasyāntike keśaśmaśrūṇyavatārya kāṣāyāṇi vastrāṇi paridhāya samyagevāgārādanāgārikāṃ pravrajitaḥ / pravrajitvā svādhyāyabhirato yoniśaṃ manasikārābhiyukto 'bhūt /
atha tatra bahūnāṃ prāṇakoṭīnāmetadabhavat / kasmād rājā cakravartī pravrajitaḥ / te parasparamevamāhuḥ / mārakarmābhiyukta eṣa tathāgataḥ śaṭho māyāvī mārakarmasamāyuktama imaṃ ( Dutt 45 ) dharmaṃ deśayati / keṣāṃcit strīvyañjanamupanāmayati / keṣāṃcit puruṣavyañjanam / keṣāñcit keśaśmaśrūṇyavatārayati / keṣāñcid raktāni vāsāṃsi prayacchati keṣāñcit pāṇḍurāṇi / keṣāṃcid devopapattaye dharmaṃ deśayati / keṣāñcinmanuṣyopapattaye keṣāñcittiryagyonyupapattaye keṣāñcid cyutyupapattaye dharmaṃ deśayati / mārakarmapathābhiyuktaḥ strīkaraṇamāyayā samanvāgataḥ sa śramaṇo jyotisomyagandhāvabhāsaśrīḥ śramaṇarūpeṇa visaṃvādakaḥ yannūnaṃ vayamitaḥ prakramena na cāsya rūpaliṅgagrahaṇaṃ paśyema na cāsya kiñcid vacanaṃ śṛṇuyāma /
atha tatraiva kumārabhṛto nāma bhaṭaḥ / sa evamāha / yā mama bhāryā antaḥpurikā duhitaraścābhūvan sarvāsāmanena śramaṇakoraṇḍakena strīvyañjanānyapanīya puruṣendriyāṇyabhinirmitāni / sarvāsāṃ śirāṃsi nirmuṇḍāni kṛtvā raktāni vāsāṃsi anupradattāni / ahaṃ caikākī śokārto bhūtaḥ / ete sarve vayaṃ samagrā bhūtvā viṣamaṃ mahāgahanaparvataṃ praviśāmaḥ / yatra vayamasya mārapāśābhiyuktasya śramaṇakoraṇḍakasya śramaṇamāyāvinaḥ svaraghoṣamapi ( Dutt 46 ) na śṛṇuyāma prāgeva paśyāma iti / te sarve tuṣṭā evamāhuḥ / evamastviti /
atha kumārabhṛto bhaṭastairvicikitsāprāptairbahubhiḥ prāṇakoṭībhiḥ sārdhaṃ prākrāmat pratyantime janapade viṣamaparvatagahane sva-ṛṣiveṣeṇa caryāṃ cacāra / tebhyaśca sattvebhyaḥ evaṃ dharmaṃ deśayāmāsa / nāsti saṃsārānmīkṣo nāsti sukṛtaduṣkṛtānāṃ karmaṇāṃ phalavipākaḥ / ucchedavādī [ayaṃ] śramaṇaḥ utpanno mārakarmābhiyukto visaṃvādakaḥ / ye ca taṃ darśanāyopasaṃkramanti ye ca tamabhivādayanti ye cāsya dharmaṃ śṛṇvanti te vikṣiptacittā bhavanti / śirāṃsi caiṣāṃ muṇḍayati / gṛhānnirvāsayati / raktāni vāsāṃsi prayacchati / śmaśānacaryāṃ cārayati / bhaikṣyacaryāsu niveśayati / ekāhāriṇaḥ karoti / viṣamadṛṣṭimanaso 'nityodvignān vivekavāsābhiratānlayanaprakṣiptān kāmaratinṛtyagītagandhamālyavilepanābharaṇavibhūṣaṇa-maithunadharma-surāmadyapāna-rahitānalpa-bhāṣiṇaḥ karoti / evaṃrūpaḥ sa śramaṇaveṣeṇocchedavādī mārapathābhiyuktaḥ sattvānāṃ śatrubhūta utpannaḥ adṛṣṭaśrutapūrvametasya śramaṇagautamasya kriyopalakṣita iti / tena bahūni prāṇakoṭīnayutaśatasahasrāṇyevaṃrūpāmimāṃ pāpikāṃ dṛṣṭiṃ grāhitānyabhūvan /
yo vāpareṇa samayena utpalavaktro mahāśramaṇo 'śrauṣīt kasmiṃścit parvatagahane kecit svayaṃ kumārgasaṃprasthitāḥ parānapyetāṃ viṣamāṃ dṛṣṭiṃ grāhayantaḥ trayāṇāṃ ratnānāmavarṇaṃ cārayantīti śrutvā cāsyaitadabhavat / yāvadahaṃ tāvat sattvāṃstataḥ pāpakāt dṛṣṭigatānna parimokṣayeyaṃ na ca samyagdṛṣṭau pratiṣṭhāpayeyaṃ nirarthakaṃ me śrāmaṇyaṃ bhavet / kathaṃ cāham anāgatādhvani andhabhūte loke anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeyam / kathaṃ ca vyasanagatāṃścaturmārapāśabandhanabaddhān sattvān śakṣyāmi parimocayitumiti /
athotpalavaktro mahāśramaṇo mahādṛḍhaparākramaḥ kāruṇikastaṃ jyotisomyagandhavabhāsaśriyaṃ tathāgatamavalokyānekaprāṇi-śata-sahasraparivṛtaḥ puraskṛtasteṣu teṣu pratyantimeṣu grāmanagaranigamaparvataviṣamakarvaṭasthāneṣu caryāṃ caran tatra vā atra tebhyaḥ sattvebhyo dharmaṃ deśayāmāsa / tān sattvān pāpakān dṛṣṭigatān nivārayitvā samyagdṛṣṭau niyojyānuttarāyaṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayāmāsa / kāṃścidaparān pratyekabuddhayānapraṇidhāne kāṃścit śrāvakayāne kāṃścit phale pratiṣṭhāpayāmāsa / kāṃścit pravrajayāmāsa / kāṃścidupāsakasaṃvare kāṃścidupavāse kāṃścit triśaraṇagamane pratiṣṭhāpayāmāsa / strībhyaśca imāṃ ratnaketudhāraṇīṃ deśayāmāsa / strībhāvānnivartayitvā pratiṣṭhāpayāmāsa puruṣatve / yāśca tāvat hyaśrāmaṇyastathāgatasyāntike vicikitsāprāptā abhūvaṃstāḥ sarvastataḥ pāpakadṛṣṭigatāt nivāryātyayaṃ pratideśāpayitvānuttarāyāṃ ( Dutt 48 ) samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayāmāsa / tasyaiva ca jyotisomyagandhāvabhāsaśriyastathāgatasyāntikamupanīya pravrajayāmāsa sthāpya kumārabhṛtaṃ bhaṭam / tena caivaṃ praṇidhānaṃ kṛtamabhūt / yathā mamānenotpalavaktreṇa śramaṇena parṣadaṃ vilopya nītā tathā 'hamapyasyānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhiprasthitasya tatra buddhakṣetre māratvaṃ kārayeya yaduta garbhasthānāt prabhṛti enaṃ viheṭhayeyam / tataḥ paścājjātamātraṃ kumārakrīḍāparaṃ śilpakarmapaṭhanasthaṃ ratikrīḍāntaḥpuragataṃ yāvad bodhimaṇḍasaṃniṣaṇṇaṃ saṃtrāsayeyam / vighnāni ca kuryām / bodhiprāptasya ca śāsanavipralopaṃ kuryām /
atha sa utpalavaktro mahāśramaṇastaṃ kumārabhṛtaṃ bhaṭamevaṃ praṇidhikṛtāvasāyaṃ mahatā kṛcchodyogaparākramaiḥ prasādayitvā tataḥ pāpakadṛṣṭigatāt pratinivartyātyayaṃ pratideśāpayitvānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayati sma /
atha kumārabhṛtabhaṭo vinītaprasādaḥ idaṃ praṇidhānaṃ cakāra / yadā tvaṃ mahākāruṇika anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddho bhavestadā bodhiprāpto māṃ vyākuryā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau /
syāt khalu punarbhadramukhā yuṣmākaṃ kāṃkṣā vā vimatirvānyaḥ sa tena kālena tena samayenāsīdutpalavaktro nāma yena tasya jyotisomyagandhāvabhāsaśriyastathāgatasya saparivārasyānekavidhaṃ pūjopasthānaṃ kṛtamanekaiśca prāṇakoṭīnayutaśatasahasraiḥ sārdhaṃ niṣkramya pravrajitaḥ apramāṇāni ca prāṇakoṭīnayutaśasahasrāṇi ( Dutt 49 ) tataḥ [pāpakadṛṣṭi]gatānnivārayitvā triṣu yāneṣu niveśitāni / aprameyaḥ sattvaḥ phalaṣu pratiṣṭhāpitaḥ / apramāṇaśca strīkoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ puruṣapratilābhaḥ kṛta iti / na khalu yuṣmābhirevaṃ draṣṭavyam / ahaṃ sa tena kālena tena samayena rājābhūt cāturdvīpeśvaraścakravartī utpalavaktro nāma / mayā sa evaṃrūpaḥ manasikāraḥ kṛtaḥ / yat khalu punaryuṣmākaṃ bhadramukhāḥ kāṅkṣā [vā] vimatirvā anyā sā tena kālena tena samayenābhūt surasundarī nāmāgramahiṣī yayā śrāmaṇyamavāptam / maitreyaḥ sa bodhisattvo mahāsattvastena kālena tena samayenābhūt / syāt khalu bhadramukhāḥ yuṣmākaṃ kāṅkṣā vā vimatirvānyaḥ sa tena kālena tena samayena kumārabhṛto nāma bhaṭo 'bhūt sārdhaṃ prāṇakoṭībhiḥ / na khalu punaryuṣmābhirevaṃ draṣṭavyam / ayaṃ sa māraḥ pāpīmāṃstena kālena tena samayena kumārabhṛto nāma bhaṭo 'bhūt / yanmayā tatkālaṃ [tasya pārṣadaḥ] pravrājitaḥ tena mayi pradoṣamutpādyaivaṃ praṇidhānaṃ kṛtam / yadā tvamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ syāstadā tvaṃ māṃ vyākuryā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / tasyaiva yū[yaṃ kula]putrā jyotisomyagandhāvabhāsaśriyastathāgatasyāntike[']prasādaṃ kṛtvāsaṃvṛtavāgbhāṣitaṃ pāpakaṃ dṛṣṭigataṃ parigṛhya mayaiva yūyaṃ tataḥ pāpadṛṣṭigatāt parimocya pravrājitāḥ / tataḥ anu[pū]rveṇa ( Dutt 50 ) yuṣmābhirbahūni buddhasahasrāṇi paryupāsitāni / teṣāṃ ca pūjopasthānaṃ kṛtam / tebhyaśca dharmaṃ śrutvā praṇidhānaṃ kṛtam / ṣaṭsu pāramitāsu [caryā kṛtā] iti / tena yūyaṃ kāyavāṅmanoduścarikarmaṇā pūrvaṃ triṣvapāyeṣu anekakalpaduḥkhānyanubhūtavantaḥ / tenaiva karmāvaraṇena etarhi mārasya pāpīmato bhavane upapanna iti / asmin khalu punā ratnaketudhāraṇī-pūrvayoge bhāṣyamāṇe bhagavatā śākyamuninā tathāgatena teṣāṃ pañcānāṃ mārakanyāśatānāṃ strībhāvamantardhāya puruṣabhāvaḥ saṃvṛtto 'nupattikadharmakṣāntipratilambhaścābhūt / apramāṇānām asaṃkhyeyānāṃ sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ sadevamānuṣāyāḥ prajāyāśca anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittānyutpannāni / [te] avaivartyāścābhūvan anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / evamaprameyāsaṃkhyeyāni sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi śrāvakapratyekabuddhayāne [']vaivartyāni abhūvan / aprameyāsaṃkhyeyānāṃ devamānuṣakanyānāṃ mātṛgrāmabhāvo 'bhinivṛttaḥ puruṣabhāvāśrayapratilabhaścābhūt /
mahāyānasūtrādratnaketu-pūrvayogaparivarto nāma dvitīyaḥ // 2 //
START Rkp 3
tṛtīyaḥ parivartaḥ
atha khalu asyāṃ ratnaketudhāraṇyāṃ bhāṣyamāṇāyāṃ śākyamuninā tathāgatenārhatā sarvāvatīyaṃ sahālokadhāturudāreṇāvabhāsena sphuṭābhūt / ye ceha buddhakṣetre koṭīśataṃ cāturdvīpikānāṃ teṣu koṭīśataṃ kāmeśvarāṇāṃ māratvaṃ kārayanti te buddhānubhāvena saṃvignā imāṃ cāturdvīpikāṃ vyavalokayanti sma / kuto 'yamavabhāsaḥ utpannaḥ / nūnaṃ pāpīmān nāma māro yastatra cāturdvīpikāyāṃ prativasati tasyaiṣa prabhāvaḥ yo 'smatto balavantaḥ īśvarataro mahaujaskaśca / atha khalu te mārā vyavalokayanto 'drākṣuḥ taṃ māraṃ pāpīmantaṃ koṣāgāre niṣaṇṇaṃ paramadurmanastham / atha tat koṭīśataṃ mārāṇāṃ yeneyaṃ cāturdvīpikā yena mārasya pāpīmato bhavanaṃ tenopajagāma / upetya māraṃ pāpīmantamevamāha / kiṃ bhoḥ kāmeśvara ! sarvāvatīyaṃ lokadhāturavabhāsitā tvaṃ ca śokāgāraṃ praviśya niṣaṇṇaḥ / atha kāmeśvaro māraḥ teṣāṃ mārakoṭīśatānāṃ vistareṇārocayati sma / yat khalu mārṣāḥ jānīyu[ri]haikaḥ śramaṇa utpannaḥ śākyavaṃśāt paramaśaṭho māyāvī / tenotpannamātreṇa sarvāvatīyamiha lokadhāturavabhāsitā prakampitā kṣobhitā / ye kecidiha kṛtsnalokadhātau vidvāṃso mahendrā vā nāgendrā vā yakṣendrā vā surendrā vā mahoragendrā vā garuḍendrā vā ( Dutt 52 ) kinnarendrā vā yāvadanye 'pi kecinma[nu]ṣyā vidvāṃsaste sarve tamupāgatāḥ pūjākarmaṇe yāvat ṣaḍvarṣāṇi ekākyadvitīyaṃ niṣadyā lakṣaṇāṃ māyāṃ sādhitavān / ahamapi svabaladarśanaṃ cikīrṣuḥ evaṃ ṣaṭtriṃśatkoṭīsainyaparivāraḥ upasaṃkramya samantato 'nuparivārya sarvamārabalavikurvaṇa-ṛddhibalaparākramaṃ saṃdarśita[vān / paśyaikaṃ romakū]pamapyaham aśakto 'smi saṃtrāsayituṃ vā bhīṣayituṃ vā kimaṅga punastasmādāsanāt kampayituṃ kiṃvā punaranyaṃ vighātaṃ kartumiti / atha caitena vṛṣalena tādṛśī māyā pradarśitā [prakaṃ]paśca kṛtaḥ yat sasainyo 'haṃ parājitaśchinnavṛkṣa iva dharaṇītale nipatitaḥ / tena ca tatraiva niṣaṇṇena tādṛśī alakṣaṇā māyā sā[dhitā yayāsau sarvamāraviṣaya]mevā[bhi]bhūtaṃ sādhitavidyāṃ tasmādutthāya sattvebhyaḥ saṃprakāśayāmāsa / ye ca kecidiha cāturdvīpikāyāṃ lokadhātau paṇḍitā vijñāstathā mā[yāyāṃ chandakṛtasteṣāṃ cittaṃ] prajānāmi gatyupapattiṃ vā ṣaṭsu gatiṣu / ye ca taccharaṇagatāsteṣām ekaromakūpamapi na śaknomi saṃtrāsayituṃ vā saṃkṣobhayituṃ ( Dutt 53 ) vā [kampayituṃ vā] loke punastasmād visaṃvādayituṃ vā kampayituṃ vā śaknuyām / adyaiva ca me pañca paricārikāśatāni viṃśatiśca putrasahasrāṇi sagaṇaparṣadyāni vṛṣalaṃ gautamaṃ [śra]maṇaṃ śaraṇaṃ gatāstasya purato niṣaṇṇāḥ / na cāhaṃ bhūyastāni śaktastasmād vivecayitum / tena hi yūyaṃ balavantaḥ puṇyavanto jñānavantaḥ aiśvaryavantaḥ [suhṛdo bha]vata / taṃ śākyaputraṃ vṛṣalaṃ jīvitād vyaparopayiṣyāmaḥ / ye ca sattvāstaccharaṇagatāstān sarvān vidhvaṃsayiṣyāmaḥ / kṛṣṇaṃ māyāśāṭhyaṃ śramaṇapakṣaṃ parājeṣyāmaḥ / [śuklaṃ mārapa]kṣam uddyotayiṣyāmaḥ / tataḥ paścāt sukhasparśaṃ vihariṣyāmaḥ /
atha jyotiṣprabho māraḥ imaṃ jambudvīpaṃ vyavalokayāmāsa yatra tathāgataḥ [saṃniṣaṇṇo] dharmaṃ deśayati / atha jyotiṣprabho māro bhagavataḥ kāyamadrākṣīt svaraghoṣayukta[stasya dharmade]śanāmaśrauṣīt / atha tāvadeva tasya roma[harṣaṇaḥ] saṃtrā[saḥ] utpannaḥ / atha sa māraṃ pāpīmantamevamāha /
kṛtsne kṣetre hyeṣa viśiṣṭo vararūpaḥ
puṇyajñānī [cirasthitikaśca] śuddhaḥ /
cirakālaṃ kleśānmukto mārgasuyuktaḥ
sarve tasya bhava[kṣaya] śokavimuktaḥ
mā tvaṃ bhūyaḥ krodhavaśaṃ gacchānayayuktam
agro hyeṣa śreṣṭhaḥ śaraṇyastribhave 'smin /
yasyāsminna dveṣalavo 'pi pratibhāti
vyāmūḍho 'sau saukhyavinaṣṭo bhavatīha
athāparo māraḥ sannimiko nāma taṃ māraṃ pāpīmantamevamāha /
mahardhiko 'sau varapuṇyalakṣaṇo hyanāśritaḥ sarvagatipramuktaḥ /
aśeṣa[duḥkha]kṣayamārgadeśako vihiṃsituṃ māraśatairna śakyam
pāpīmānāha /
vaśaṃ madīyāṃ janatāṃ kṛtāhi yuṣmajjanastasya vaśānugo 'yam /
na cirāt sa śūnyaṃ viṣayaṃ kariṣyati asmadgatiḥ kutra punarbhaviṣyati
atha vanarājo nāma māraḥ sa māraṃ pāpīmantamevamāha /
yadā tavāsīt parama samṛddhistadā tvayā darśitamātmasauryam /
balapranaṣṭo 'syadhunā nirāśaḥ kiṃ spardhase sarvavidā sahādya
khaḍgasomo māraḥ prāha /
kvacinna tasyāsti manaḥpradoṣa vā na viśuddha [tiṣṭhati cittā]śayena /
traidhātukānmuktagatipracāro nāsau [parai]rghātayituṃ hi śakyam
pāpīmānāha /
ye sanniṣaṇṇā iha lokadhātau kāmaprasaktā madamānamūrcchitāḥ /
[sadā]nuvṛttā mama kiṃkarāste kathaṃ na śakyaṃ tairvighātayituṃ samagraiḥ
kṣititoyo nāma māraḥ sa evamāha /
māyāmarīcipratimānasārān bhāvān parijñāya vinītatṛṣṇaḥ /
bhaveṣvasakto gaganasvabhāvaḥ śakyaṃ vighataḥ kathamasya kartum
pāpīmānāha /
ihaiva tasyāsti vaśo triloke miṣṭānnapānāsanavastrasevinaḥ /
trivedanā cāsya matau pratiṣṭhitā kṣayaṃ praṇetuṃ na kathaṃ hi śakyam
tṛṣṇañjaho nāma māraḥ sa evamāha /
yā ṛddhirasmin viṣaye 'sti kācit pāpīmatāṃ caiva mahoragāṇām /
siddhārtha-ṛddherna kalāṃ spṛśanti kṣayaṃ praṇetuṃ ca kathaṃ hi śakyam
pāpīmānāha /
bhaktacchedo mayāsya hi kāritastacchilā punaḥ kṣiptā /
uktāstathā krośā āśramāt kampito 'pi saḥ
bodhākṣo nāma māraḥ sa evamāha /
yadā tvayā tasya kṛto vighātaḥ kaścit pradoṣaḥ kupitena tena /
saṃdarśitaste bhṛkuṭīmukhe vā kiṃ tasya sākṣāt [ku]vacaḥ śrutaṃ te
pāpīmānāha /
pratisaṃkhyayā so kramate ca nityaṃ prahīṇarāgo gatadoṣamohaḥ /
sarveṣu sattveṣu sa maitracittaḥ saṃsargacaryā punarasya nityam
durdhaṣo nāma māraḥ sa evamāha /
ye ca trisaṃyojanapāśabaddhāsteṣāṃ vighātāya vayaṃ yatema /
sa tu prahīṇāmayamohapāśaḥ kṣayaṃ praṇetuṃ ca kathaṃ hi śakyam
pāpīmānāha /
yūyaṃ mama prāptabalāḥ sahāyāḥ sadyo bhavanto bhavatāpramattāḥ /
apo 'dhitiṣṭhāmi mahīmaśeṣāṃ sarvā diśaḥ parvatamālinī ca
gaganāt pracaṇḍaṃ ghanaśailavarṣaṃ samutsṛjāmyāyasacūrṇarāśim /
nārācaśaktikṣuratomarāṃśca kṣipāmi kāye 'sya vicūrṇanārtham /
ebhiḥ prayogairabhighātadīptaistaṃ sthākyasiṃhaṃ prakaromi bhasma
peyālam / yāvanmārakoṭībhirgāthākoṭī bhāṣiṃtā iti /
atha sarve mārāḥ ekakaṇṭhenaivamāhuḥ / evamastu / gamiṣyāmaḥ svakasvakebhyo bhavanebhyaḥ / sannāhaṃ baddhvā sasainyasaparivārāḥ āgamiṣyāmo yadasmākam ṛddhibalaviṣayaṃ tatsarvamādarśayiṣyāmaḥ / atha tvaṃ svayameva jñāsyase yādṛśaṃ śauryaṃ sa śramaṇo gautamastatkṣaṇe pradarśayati /
atha tā mārakoṭyaḥ svabhavanāni gatvā sannāhabandhaṃ kṛtvā ekaiko mārakoṭīsahasraparivāro vividhāni varmāṇi prāvṛtya nānāpraharaṇayukto vividhasannāhasaṃnaddhastasyāmeva rātrayā[ma]tyayenemaṃ jambudvipamanuprāptaḥ / aṅgamagadhasandhau gaganasthā yāvadevāsmiṃścāturdvīpike devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnara-mahoraga-preta-piśāca-kumbhāṇḍā bhagavato 'ntike aprasannacittā alabdhagauravamanaskārā dharme saṃghe cāprasannacittāste sarve māreṇa pāpīmatā bhagavato 'ntike vadhāya udyojitāḥ / te 'pi nānāpraharaṇavarmaprāvṛtāstatraiva tasthuḥ / māro 'pi pāpimān anuhimavataḥ pārśvaṃ gatvā yatra jyotīrasa ( Dutt 59 ) ṛṣiḥ prativasati maheśvarabhaktikaḥ aṣṭādaśasu vidyāsthāneṣu ṛddhiviṣayapāramiprāptaḥ pañcaśataparivārastasya maheśvararūpeṇa purataḥ sthitvaivamāha /
niyataṃ gautamagotrajo ṛṣivaro vijñāto 'bhijñāśrito
magadhe saṃvasatīha so 'dya caratī piṇḍāya rājñorgṛham /
tena tvaṃ saha saṃlapasva viśadaṃ nānākathābhiḥ sthiraḥ
tatraiva tvamapyeva pañca niyataṃ prāpsyasyabhijñāvaśim
atha māraḥ pāpīmānimāṃ gāthāṃ bhāṣitvā tatraivāntarhitaḥ / svabhavanañca gatvā svapārṣadyānāṃ mārāṇāmārocayati sma /
matto bhoḥ śṛṇutādya yādṛgatulā buddhirmayā cintitā
svairaṃ śākyasutaṃ samālapayata ṛddhiprabhāvānvitam /
tāṃ māyāṃ na vidarśayet svaviṣayāṃ mārorudarpo mahān
nityaṃ snigdhavacaḥ sa śiṣyaniyato māteva putreṣu ca
śiṣyāstasya hi ye prahīṇa[pra]madāścaryāṃ caranti dhruvaṃ
pūrvāṇhe nagaraṃ krameṇa nibhṛtaṃ svaireṇa tāvadvayam /
gṛṇhīmo druta nṛtyagītamadhuraprādhānyabhāvairyathā
śrutvaitāṃ prakṛtiṃ manovirasatāṃ yāyāt sa śākyarṣabhaḥ
aparo māra evamāha /
siṃhavyāghragajoṣṭracaṇḍamahiṣāḥ kṣipraṃ purasyāsya hi
prāvṛṇmeghaninādinaḥ khararavānnirmīya naikān bahiḥ /
tiṣṭhemo vayamāyudhapraharaṇāḥ sākṣāt sa dṛṣṭvādbhutān
bhrānto ṛddhimapāsya yāsyati tato nānādiśo vismṛtaḥ
aparo māraḥ prāha /
vīthīcatvaratoraṇeṣu bahuśaḥ sthitvā virūpairmukhair
nānādyāyudhatīkṣṇatomaraśaraprāsāsikhaḍgāśritaiḥ /
ākāśād ghanarāvasupraharaṇairmeghāśaniṃ muñcataḥ
kṣipraṃ sa sabhayaṃ prayāsyati tato bhūkampahetorvaśam
vistareṇa yathāsau mārāṇāṃ mārabalaviṣayavikurvatāṃ sarve tathaivācakṣuḥ /
bhagavāṃśca punaḥ sarvāvatīmimāṃ trisāhasramahāsāhasrīṃ lokadhātuṃ vajramayīmadhyatiṣṭhat / na ca punarbhūyo mārā rāvāṃścakrurna cāturdiśamagniparvatāstasthuḥ / na kṛ[ṣṇā]bhrā nākālavāyavo na ca kaścinnāgo 'bhipravarṣati sma antaśaḥ ekabindurapi buddhabalādhiṣṭhānena /
tena khalu punaḥ samayena catvāro mahāśrāvakāḥ pūrvāṇhe nivāsya pātracīvaramādāya rājagṛhaṃ mahānagaraṃ piṇḍāya praviviśuḥ / āyuṣmān śāriputro dakṣiṇena nagaradvāreṇa rājagṛhaṃ mahānagaraṃ piṇḍāya praviveśa / tatra ca nagare pañcāśanmārakumārakāḥ paramayauvanasurūpā mahatmaveṣasadṛśā nṛtyanto gāyantaḥ saṃceruḥ / te āyuṣmantaṃ śāriputramubhābhyāṃ pāṇibhyāṃ gṛhītvā vīthyāṃ dhāvanti sma nṛtyanto gāyantaḥ śāriputramevamāhuḥ / nartasva śramaṇa gāyasva śramaṇa / śāriputra āha / śṛṇuta yūyaṃ mārṣāḥ svayam / aśrutapūrvāṃ gītikāṃ śrāvayiṣyāmi / te ca sava mārakumārakā dhāvanto gītasvareṇa saha śāriputreṇaivamāhuḥ /
alameva hi āyatanehi vañcitā vayamāyatanehi /
āghatanāni hi āyatanāni antu karomyahu āyatanānām
alameva hi skandhakṛtehi vañcitā vayaṃ skandhakṛtehi /
āghatanāni hi skandhakṛtāni antu karomyahu skandhakṛtānām
tadyathā / vahara vahara / bhāravaha marīcivaha / sadyavaha amavaha / svāhā //
sthaviraḥ śāriputro dhāvan gītasvareṇa imā gāthā imāni ca mantrapadāni bhāṣate sma / atha te pañcāśanmārakumārakāḥ paramahṛṣṭāḥ suprasannamanasa evamāhuḥ /
kṣamāpayāmo vayamadya nāthaṃ tvāmeva bandhuṃ jagataḥ sudeśikam /
skandhā yathā te sabhayāḥ pradiṣṭāḥ tava vayaṃ sākṣiṇa eṣu nityam
sarve ca te śāriputrasya vīthīmadhye pādau śirasābhivandya purato niṣedurdharmaśravaṇāya /
atha khalvāyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ pūrveṇa nagaradvāreṇa rājagṛhe mahānagare piṇḍāya prāviśat / tathāpi pañcāśanmārakumārakā yāvad gītasvareṇaivāhuḥ /
alameva hi dhātumayehi vāñcitā vayaṃ dhātumayehi /
āghatanāni hi dhātumayāni antu karomyahu dhātumayānām
alameva hi vedayitehi vañcitā vayaṃ vedayitehi /
āghatanāni hi vedayitāni antu karomyahu vedayitānām
alameva hi cetayitehi vañcitā vayaṃ cetayitehi /
āghatanāni hi cetayitānām antu karomyahu cetayitānām
alameva hi saṃjñākṛtehi vañcitā vayaṃ saṃjñākṛtehi /
āghatanāni hi saṃjñākṛtāni antu karomyahu saṃjñākṛtānām
alameva hi saṃsaritehi vañcitā vayaṃ saṃsaritehi /
āghatanāni hi saṃsaritāni antu karomyahu saṃsaritānām
tad yathā / āmava āmava āmava / āraja raṇajaha / śamyatha śamyatha śamyatha / gaganapama svāhā //
dhāvan gītasvareṇa āyuṣmān mahāmaudgalyāyano māraputrebhyaḥ imā gāthā imāni ca mantrapadāni bhāṣate sma / atha te pañcāśanmārakumārakāḥ paramahṛṣṭāḥ suprasannamanasaḥ evamāhuḥ /
ṛddhyānviteryāpathaguptamunīndrasūnuḥ saṃsāradoṣasamadarśaka-dharmadīpaḥ /
pāpaṃ prahāya vayamādarabhaktijātā buddhaṃ gatādya śaraṇaṃ varadharmasaṃgham
sarve te pañcāśānmārakumārakā vīthīmadhye āyuṣmato mahāmaudgalyāyanasya pādau śirasābhivandya tasyaiva purato niṣedurdharmaśravaṇāya /
athāyuṣmān pūrṇo maitrāyaṇīputraḥ uttareṇa nagaradvāreṇa piṇḍāya prāviśat / yāvad vīthyāṃ dhāvamāno gītasvareṇaivamāha /
alameva hi sparśakṛtehi vañcitā vayaṃ sparśakṛtehi
āghatanāni hi sparśakṛtāni antu karomyahu sparśakṛtānām
alameva hi āghipatehi vañcitā vayam ādhipatehi
āghatanāni hi ādhipatīni antu karomyahu ādhipatonām
alameva hi saṃsaritehi vañcitā vayaṃ saṃsaritehi /
āghatanāni hi saṃsaritāni antu karomyahu saṃsaritānām
alameva hi sarvabhavehi vañcitā vayaṃ sarvabhavehi /
āghatanāni hi sarvabhavāni antu karomyahu sarvabhavānām
laghu gacchati āyu mārṣā salilā śīghrajavena veginī /
na ca jānati bāliśo jano abudho rūpamadena mattakaḥ
peyālām /
abudhaḥ śabdamadena mattakaḥ
abudho gandhamadena mattakaḥ
abudho rasamadena mattakaḥ
abudhaḥ sparśamadena mattakaḥ
laghu gacchati āyu mārṣāḥ salilā śīghrajavena veginī /
na ca paśyati bāliśo jano abudho dharmamadena mattakaḥ
abudhaḥ skandhamadena mattakaḥ
abudho dhātumadena mattakaḥ
abudho bhogamadena mattakaḥ
abudhaḥ saukhyamadena mattakaḥ
abudho jātimadena mattakaḥ
abudhaḥ kāmamadena mattakaḥ
laghu gacchati āyu mārṣāḥ salilā śīghrajavena veginī /
na ca jānati bāliśo jano abudhaḥ sarvamadena mattakaḥ
tadyathā / khargava khargava khargava / muna vijñāni / āvarta vivarta khabarta / brahmārtha jyotivarta svāhā //
athāyuṣmān pūrṇo dhāvan gītasvareṇa māraputrebhya imā gāthā imāni ca mantrapadāni bhāṣate sma / atha te pañcāśanmārakumārakāḥ paramahṛṣṭāḥ suprasannamanasaḥ evamāhuḥ /
tvayopadiṣṭaḥ khalu śāntimārgo māyāmarīcipratimāśca dhātavaḥ /
saṃkalpamātra-janito vata jivaloko ratnatrayaṃ hi śaraṇaṃ varadaṃ vrajāmaḥ
sarve te pañcāśanmārakumārakā āyuṣmataḥ pūrṇasya pādau śirasābhivandya vīthīmadhye tasya purato niṣaṇṇā dharmaśravaṇāya /
tena ca samayena āyuṣmān subhūtiḥ paścimena nagaradvāreṇa rājagṛhaṃ mahānagaraṃ piṇḍāya prāviśat / tatra ca nagaradvāre pañcāśanmārakumārakāḥ paramayauvanasurūpā mahātmaputraveṣadhāriṇo nṛtyanto gāyanto viceruḥ / te āyuṣmantaṃ subhūtimubhābhyāṃ pāṇibhyāṃ gṛhya vīthyāṃ dhāvantaḥ āyuṣmantaṃ subhūtimevamāhuḥ / nartasva śramaṇa gāyasva śramaṇa / subhūtirāha / śṛṇuta mārṣā yūyam / aśrutapūrvāṃ gītikāṃ śrāvayiṣyāmi / sarve cālpaśabdā abhūvan / dhāvan gītasvareṇa āyuṣmān subhūtirevamāha /
anitya sarvabhāva māya-budbudopamā
na nityamasti saṃskṛte kvaciccalātmake yathā /
marīci dṛṣṭameva yathā nāsti tatra śāśvataṃ
laghu vyayo hi sarva dharma buddhimān prajānate
sarve sparśaduḥkhabhāravedanā nirātmikā
yatra prasakta sarve bāla duḥkhadharmapiḍitāḥ /
mitraṃ na kaścidasti sarvaduḥkhamocakā
yathā hi śraddhā bodhimārga bhāvanā ca sevitā
ekapakṣa sarvadharma saṃjñā varjitā śubhā
nirātmayoga sarvacarya dravyalakṣaṇātmikā /
na jīvapoṣapudgalo 'pi kārako na vidyate
vijñātva māyāśāṭhya bodhicitta nāmaya
vijñāna vartatendriyeṣu vidyutā yathā nabhe
anātmakāśca sarve sparśavedanāpi cetanā /
yoniśo nirīkṣya kiṃcidasti naiva dravyatā
saṃmohito hi bālavargo yantravat pravartate
skandha sarve yoniśo vibhāvya kārako na labhyate
bhūtakoṭi śānta śūnya sarva antavarjitā /
amohadharmataiṣa ukta bodhimārgacārikā-
nayehi nāyakena bodhiprāptatāyinā
tadyathā / sumunde vimunde sundajahi / sili sili / sili sili / avahasili [avaha]sili / tathātvasili bhūtakoṭisili svāhā //
athāyuṣmān subhūtirdhāvan gītasvareṇa imā gāthā imāni ca mantrapadāni bhāṣate sma / atha te pañcāśanmārakumārakāḥ paramahṛṣṭāḥ suprasannasanasaḥ evamāhuḥ /
aśrutvā hīdṛśān dharmān pāpamitravaśānugaiḥ /
yat kṛtaṃ pāpakaṃ karma [mohenājñānatastathā]
pratideśaya taccaiva vayaṃ sākṣāj jinātmajāḥ
praṇidhānaṃ śubhaṃ kurmo buddhatvāya jagaddhite
sarva te pañcāśanmārakumārakā āyuṣmataḥ subhūteḥ pādau śirasā vanditvā tasyaiva purato vīthīmadhye niṣedurdharmaśravaṇāya /
tena khalu punaḥ samayena sā vīthī buddhānubhāvena yojanaśatavistīrṇāvakāśaṃ saṃdṛśyate sma / tatra ca vīthīmadhye sthavira śāriputraḥ uttarāmukho niṣaṇṇaḥ / mahāmaudgalyāyanaḥ pañcimāmukho niṣaṇṇaḥ / pūrṇo dakṣiṇāmukhaḥ / subhūtiḥ pūrvāmukhaḥ / parasparamardhayojanapramāṇena tasthuḥ / teṣāṃ ca caturṇāṃ mahāśrāvakāṇāṃ madhye pṛthivīpradeśe padmaṃ prādurabhūt pañcāśaddhastavistāraṃ ( Dutt 69 ) jāmbūnadamayena daṇḍena nīlavaiḍūryamayaiḥ patraiḥ śrīgarbhamayena kesareṇa mukhāmayayā karṇīkayā / tataśca padmānmahānavabhāso 'bhavat / tasyāṃ ca vīthyāṃ tatpadmaṃ tripauruṣam uccatvena saṃdṛśyate sma yāvaccāturmahārājakāyikeṣu deveṣu tatpadmaṃ divyāni pañcāśad yojanāni uccatvena saṃdṛśyate sma / trāyastriṃśatsu tatpadmaṃ yojanaśatamuccatvena saṃdṛśyate sma yāvadakaniṣṭheṣu deveṣu tatpadmam ardhayojanamuccatvena saṃdṛśyate sma / tasya ca padmasya patrebhyo nānārthapadāḥ ślokā niśceruḥ / ye sattvā iha bhūmisthitāste imān ślokān śuśruvaḥ /
ekaḥ pudgala utpanno buddhakṣetre ihānaghaḥ /
nihato māra ekena sasainyabalavāhanaḥ
ekena buddhavīryeṇa dharmacakraṃ pravartitam /
ekākīha jagaddhetorāyā[to hi] na saṃśayaḥ
vidvāṃsau bahunītiśastrakuśalau dharmārthamokṣārthikau
nītijñau upatiṣyakaulitavarau śāstre vinītāviha /
vidvān sarvajagaddhitārthakuśalaḥ saddharmavādī mahān
neṣyatyadya sa sarvalokamahito vādipradhāno muniḥ
trayadhvajñānasudeśakaḥ śramaṇarāṭ śikṣātrayodbhāvaka-
strātā vai sanarāmarasya jagato dharmāprameyārthavit /
lokasyātha hitapracārakuśalo jñānapradīpo mahān
sadvādī trimalaprahīṇa iha so adyaiva saṃgāsyati
lokārthamabhrāntamatiścacāra duḥkhārditaṃ sarva jagad vimocayan /
avidyayā nīvṛtalocanānāṃ saddharmacakṣuḥ pradadau yathāvat
sarvāvatīyaṃ pariṣat samāgatā na cirādihāyāsyati vādisiṃhaḥ /
paramārthadarśī paramaṃ surūpo balairupeto hi parāparajñaḥ
dṛṣṭvā jagadduḥkhamahārṇavastham āhantumāyāsyati dharma[bherīm] / ṣaḍiṇdriyairuttamasaṃvarasthaḥ [ṣaḍāśrayaśca ṣaḍa]bhijñakovidaḥ
ṣaṭpāradharmottamadeśanāyai ṣaḍbīja āyāsyati vādisiṃhaḥ /
ṣaḍindriyagrā[maviheṭhanāya] ṣaḍuttamārtha smṛti sārathendraḥ
Original text: Mahāsaṃnipātaratnaketudhāraṇīsūtra, 1-6, 10-11 · Edition: Nalinaksa Dutt: Gilgit Manuscripts Vol IV, Calcutta 1959 (reprint: Delhi : Sri Satguru Publications, 1984), pp. 1-138 · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0