Mahabharata · Chapter 9.55

kurukṣetraṃ tato dṛṣṭvā dattvā deyāṃśca sātvataḥ /
āśramaṃ sumahatpuṇyamagamajjanamejaya //

madhūkāmravaṇopetaṃ plukṣanyagrodhasaṅkulam /
cirabilvayutaṃ puṇyaṃ panasārjunasaṅkulam //

taṃ dṛṣṭvā yādavaśreṣṭhaḥ pravaraṃ puṇyalakṣaṇam /
papraccha tānṛṣīnsarvānkasyāśramavarastvayam //

te tu sarve mahātmānamūcū rājanhalāyudham /
śṛṇu vistaraśo rāma yasyāyaṃ pūrvamāśramaḥ //

atra viṣṇuḥ purā devastaptavāṃstapa uttamam /
atrāsya vidhivadyajñāḥ sarve vṛttāḥ sanātanāḥ //

atraiva brāhmaṇī vṛdvā kaumārabrahmacāriṇī /
yogayuktā divaṃ yātā tapoyuktā viśāmpate //

babhūva śrīmatī rājañśāṇḍilyasya mahātmanaḥ /
sutā dhṛtavratā sādhvī niyatā brahmacāriṇī //

sā'pi prāpya paraṃ yogaṃ gatā svargamanuttamam /
bhuktvā'śrame'śvamedhasya phalaṃ phalavataḥ śubham //

gatā svargaṃ mahārāja pūjitā ca mahātmabhiḥ /
abhigamyāśramaṃ puṇyaṃ sa dṛṣṭvā yadunandanaḥ //

ṛṣīṃstānabhivādyātha pārśve himavato'cyutaḥ /
sandhyākāryāṇi sarvāṇi nirvartyāruruhe'calam //

nātidūraṃ tato gatvā nagaṃ tāladhvajo balī /
puṇye tīrthavare snātvā vismayaṃ paramaṃ gataḥ //

prabhavaṃ ca sarasvatyāḥ plakṣaprasravaṇaṃ balaḥ /
samprāptaḥ kārapacanaṃ tīrthapravaramuttamam //

halāyudhastu tatrāpi dattvā dānaṃ mahābalaḥ / āplutaḥ salile puṇye suśīte vimale śucau /
santarpayāmāsa pitṝndevāṃśca raṇadurmadaḥ //

tatroṣyaikāṃ tu rajanīṃ yatibhirbrāhmaṇaiḥ saha /
mitrāvaruṇayoḥ puṇyaṃ jagāmāśramamacyutaḥ //

indro'gniraryamā caiva yatra prāk prītimāpnuvam /
taṃ deśaṃ kārapacanātsa tasmādājagāmaha //

snātvā tatra ca dharmātmā parāṃ prītimavāpya ca / ṛṣibhiścaiva siddhaiśca sahito vai mahābalaḥ /
upaviṣṭaḥ kathāḥ śubhrāḥ śuśrāva yadupuṅgavaḥ //

tathā tu tiṣṭhatāṃ teṣāṃ nārado bhagavānṛṣiḥ /
ājagāmātha taṃ deśaṃ yatra rāmo vyavasthitaḥ //

jaṭāmaṇḍalasaṃvītaḥ kuśacīrī mahātapāḥ /
hemadaṇḍadharo rājankamaṇḍaludharastathā //

mahatīṃ sukhaśabdāṃ tāṃ gṛhya vīṇāṃ manoramām /
nṛtye gīte ca kuśalo devabrāhmaṇapūjitaḥ //

prabhavaḥ kalahānaṃ ca nityaṃ ca kalahapriyaḥ /
taṃ deśamagamadyatra śrīmānrāmo vyavasthitaḥ //

pratyutthāya ca taṃ rāmaḥ pūjayitvā yatavratam /
devarṣiṃ paryapṛcchatsa yathāvṛttaṃ kurūnprati //

tadā'syākathayadrājannāradaḥ sarvavedavit /
sarvametadyathāvṛttamatītaṃ kurusankṣayam //

tato'bravīdrauhiṇeyo nāradaṃ dīnayā girā /
kimavasthaṃ tu tatkṣatraṃ ye tu tatrābhavannṛpāḥ //

śrutametanmayā pūrvaṃ sarvameva tapodhana /
vistaraśravaṇe jātaṃ kautūhalamatīva me //
nārada uvāca /

pūrvameva hato bhīṣmo droṇaḥ sindhupatistathā /
hato vaikartanaḥ karṇaḥ putrāścāsya mahārathāḥ //

bhūriśravā rauhiṇeya madrarājaśca vīryavān /
ete cānye ca bahavo hatāstatra mahābalāḥ //

priyānprāṇānparityajya priyārthaṃ kauravasya vai /
rājāno rājaputrāśca samareṣvanivartinaḥ //

ahatāṃstu mahābāho śṛṇu me tatra mādhava //

dhārtarāṣṭrabale śeṣāstrayaḥ samitimardanāḥ / kṛpaśca kṛtavarmā ca droṇaputraśca vīryavān /
te'pi vai vidrutā rāma diśo daśa bhayāttadā //

duryodhano hate sainye vidruteṣu padātiṣu /
hadaṃ dvaipāyanaṃ nāma viveśa bhṛśaduḥkhitaḥ //

śayānaṃ dhārtarāṣṭraṃ tu salile stambhite tadā /
pāṇḍavāḥ saha kṛṣṇena vāgbhirugrābhirārdayan //

sa tudyamāno balavānvāgbhī rāma samantataḥ /
utthitaḥ sa hadādvīraḥ pragṛhya mahatīṃ gadām //

sa cāpyupāgato yoddhuṃ bhīmena saha sāmpratam /
bhaviṣyati tayoradya yuddhaṃ rāma sudāruṇam //

yadi kautūhalaṃ te'sti vraja mādhava mā ciram /
paśya yuddhaṃ mahāghoraṃ śiṣyayoryadi manyase //
vaiśampāyana uvāca /

nāradasya vacaḥ śrutvā tānabhyarcya dvijarṣabhān / sarvānvisarjayāmāsa ye tenābhyāgatāḥ saha /
gamyatāṃ dvārakāṃ ceti so'nvaśādanuyāyinaḥ //

so'vatīryācalaśreṣṭhātplakṣaprasravaṇācchubhāt / tataḥ prītamanāḥ rāmaḥ śrutā tīrthaphalaṃ mahat /
viprāṇāṃ sannidhau ślokamagāyadimamacyutaḥ //

sarasvatīvāsasamā kuto ratiḥ sarasvatīvāsasamāḥ kuto guṇāḥ /
sarasvatīṃ prāpya divaṃ gatā janāḥ sadā smariṣyanti nadīṃ sarasvatīm //

sarasvatī sarvanadīṣu puṇyā sarasvatī lokaśubhāvahā sadā /
sarasvatīṃ prāpya janāḥ suduṣkṛtaṃ sadā na śocanti paratra ceha ca //

tato muhurmuhuḥ prītyā prekṣamāṇaḥ sarasvatīm /
hayairyuktaṃ rathaṃ śubhramāruroha parantapaḥ //

sa śīghragāminā tena rathena yadupuṅgavaḥ /
didṛkṣurabhisamprāptaḥ śiṣyayudvamupasthitam //

evaṃ tadabhavadyudvaṃ tumulaṃ janamejayaṃ /
yatra duḥkhānvito rājā dhṛtarāṣṭro'bravīdidam //
dhṛtarāṣṭra uvāca /

rāma sannihitaṃ śrutvā gadāyuddha upasthite /
mama putraḥ kathaṃ bhīmaṃ pratyayudhyata sañjaya //