Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 9.51

9.51.1

tasminneva tu dharmātmā vasati sma tapodhanaḥ /
gārhisthyaṃ dharmamāsthāya hyasito devalaḥ purā //

9.51.2

dharmanityaḥ śucirdānto yajñaśīlo mahātapāḥ /
karmaṇā manasā vācā samaḥ sarveṣu jantuṣu //

9.51.3

akrodhano mahārāja tulyanindātmasaṃstutiḥ /
priyāpriye tulyavṛttiryamavatsamadarśanaḥ //

9.51.4

kāñcane loṣṭhake caiva samadarśī mahātapāḥ / devānapūjayannityamatithīṃśca dvijaiḥ saha /
brahmacaryarato nityaṃ sadā dharmaparāyaṇaḥ //

9.51.5

tato'bhyetya mahābhāga yogamāsthāya bhikṣukaḥ /
jaigīṣavyo munirdhīmāṃstasmiṃstīrthe samāhitaḥ //

9.51.6

devalasyāśrame rājannyavasatsa mahādyutiḥ /
yoganityo mahārāja siddhiṃ prāpto mahātapāḥ //

9.51.7

taṃ tatra vasamānaṃ tu jaigīṣavyaṃ mahāmunim /
devalo darśayanneva naivāyuñjata dharmataḥ //

9.51.8

evaṃ tayormahārāja dīrghakālo vyatikramat //

9.51.9

jaigīṣavyo munistaṃ tu dadarśātha sa kevalam /
āhārakāle matimānparivrāḍ jamejaya //

9.51.10

upātiṣṭhata dharmajño bhaikṣakāle sa devalam /
gauravaṃ paramaṃ cakre prītiṃ ca vipulāṃ tathā //

9.51.11

devalastu yathāśakti pūjayāmāsa bhārata /
ṛṣidṛṣṭena vidhinā samā bahīḥ samāhitaḥ //

9.51.12

kadācittasya nṛyate devalasya mahātmanaḥ /
cintā sumahatī jātā muniṃ dṛṣṭvā mahādyutim //

9.51.13

samāstu samatikrāntā bahvyaḥ pūjayato mama /
na cāyamalaso bhikṣurabhyabhāṣata kiñcana //

9.51.14

evaṃ vigaṇayanneva sa jagāma mahodadhim /
antarikṣacaraḥ śrīmānkalaśaṃ gṛhya devalaṃ //

9.51.15

gacchanneva sa dharmātmā samudraṃ saritāṃ parim /
jaigīṣavyaṃ tato'paśyadrataṃ prāgeva bhārata //

9.51.16

tataḥ savismayaścintāṃ jagāmāthāmitaprabhaḥ /
kathaṃ sikṣuracaṃ prāptaḥ samudre snāta eva ca //

9.51.17

ityevaṃ cintayāmāsa maharṣirasitastadā /
snātvā sakhudre vidhivacchucirjapyaṃ jajāpa saḥ //

9.51.18

kṛtajaxxxxx śrīmānāśrayaṃ ca jagāma ha /
xxxxxxxxxx gṛhītvā janamejaya //

9.51.19

tataḥ sa praviśanneva svamāśramapadaṃ muniḥ /
xxxxxxxxx tatra jaigīṣavyamapaśyata //

9.51.20

na vyāharati caivenaṃ jaigīṣavyaḥ kathañcana /
xxxxxxxx vasati sma mahātapāḥ //

9.51.21

taṃ dṛṣṭvā cāplutaṃ toye sāmare sāgaropamam /
praviṣṭaxxxxx cāpi pūrvameva dadarśa saḥ //

9.51.22

xxxxx devalo rājaṃścintayāmāsa buddhimān /
xxxxxxx tapaso jaigīṣavyāsva yogajam //

9.51.23

cintayāmāsa rājendra tadā sa munisattamaḥ /
mayā dṛṣṭaḥ samudre ca āśrame ca kathannvayam //

9.51.24

evaṃ vigaṇayanneva sa munirmantrapāragaḥ / utpapātāśramāttasmādantarikṣaṃ viśāmpate /
jijñāsārthaṃ tadā bhikṣorjaigīṣavyasya devalaḥ //

9.51.25

so'ntarikṣacarānsiddhānsamapaśyatsamāhitān /
jaigīṣavyaṃ ca taiḥ siddhaiḥ pūjyamānamapaśyata //

9.51.26

tato'sitaḥ susaṃrabdho vyavasāyī dṛḍhavrataḥ /
apaśyadvai divaṃ yātaṃ jaigīṣavyaṃ sa devalaḥ //

9.51.27

tasmācca pitṛlokaṃ taṃ vrajantaṃ so'nvapaśyata /
pitṛlokācca taṃ yātaṃ yāmyaṃ lokamapaśyata //

9.51.28

tasmādādityalokaṃ ca vrajantaṃ so'nvapaśyata / tasmādapi samutpatya somalokamabhiṣṭutam /
vrajantamanvapaśyatsa jaigīṣavyaṃ sa devalaḥ //

9.51.29

lokānsamutpatantaṃ tu śubhānekāntayājinām /
tato'gnihotriṇāṃ lokāṃstataścāpyutpapāta ha //

9.51.30

darśaṃ ca paurṇamāsaṃ ca ye yajanti tapodhanāḥ / tebhyaḥ sa dadṛśe dhīmām̐llokebhyaḥ paśuyājinām /
vrajantaṃ lokamamalamapaśyaddevapūjitam //

9.51.31

cāturmāsyairbahuvidhairyajante ye tapodhanāḥ /
teṣāṃ sthānaṃ tato yatāṃ tathā'gniṣṭomayājinām //

9.51.32

agniṣṭutena ca tathā ye yajanti tapodhanaḥ /
tatsthānamanusamprāptamanvapaśyata devalaḥ //

9.51.33

vājapeyaṃ kratuvaraṃ tathā bahusuvarṇakam /
āharanti mahāprājñāsteṣāṃ lokeṣvapaśyata //

9.51.34

yajante rājasūyena puṇḍarīkeṇa caiva ye /
teṣāṃ lokeṣvapaśyacca jaigīṣavyaṃ sa devalaḥ //

9.51.35

aśvamedhaṃ kratuvaraṃ naramedhaṃ tathaiva ca /
āharanti naraśreṣṭhāsteṣāṃ lokeṣvapaśyata //

9.51.36

sarvamedhaṃ ca duṣprāpaṃ tathā sautrāmaṇiṃ ca ye /
teṣāṃ lokeṣvapaśyacca jaigīṣavyaṃ sa devalaḥ //

9.51.37

dvādaśāhaiśca satraiśca yajante vividhairnṛpa /
teṣāṃ lokeṣvapaśyacca jaigīṣavyaṃ sa devalaḥ //

9.51.38

maitrāvaruṇayorlokānādityānāṃ tathaiva ca /
salokatāmanuprāptamapaśyata tato'sitaḥ //

9.51.39

rudrāṇāṃ ca vasūnāṃ ca sthānaṃ yacca bṛhaspateḥ /
tāniṃ sarvāṇyatītaṃ ca samapaśyattato'sitaḥ //

9.51.40

āruhya ca gavāṃ lokaṃ prayāntaṃ brahmasatriṇām /
lokānapaśyadgacchantaṃ jaigīṣavyaṃ tato'sitaḥ //

9.51.41

trīllom̐kānpravarānvipramutpatantaṃ svatejasā /
pativratānāṃ lokāṃśca vrajantaṃ so'nvapaśyata //

9.51.42

tato munivaraṃ bhūyo jaigīṣavyamathāsitaḥ /
nānvapaśyata lokasthamantarhitamarindama //

9.51.43

so'cintayanmahābhāgo jaigīṣavyasya devalaḥ /
prabhāvaṃ suvratatvaṃ ca siddhiṃ yogasya cātulām //

9.51.44

asito'pṛcchata tadā siddhām̐llokeṣu sattamān /
prayataḥ prāñjalirbhūtvā dhīrastānbrahmacāriṇaḥ //

9.51.45

jaigīṣavyaṃ na paśyāmi taṃ śaṃsantu tapodhanāḥ /
etadicchāmyahaṃ śrotuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me //
siddhā ūcuḥ /

9.51.46

śṛṇu devala bhūtārthaṃ śaṃsatāṃ no dṛḍhavrata /
jaigīṣavyo gato lokaṃ śāśvataṃ brahmaṇokṣayam //
vaiśampāyana uvāca /

9.51.47

sa śrutvā vacanaṃ teṣāṃ siddhānāṃ brahmacāriṇām /
asitā devalastūrṇamutpapāta papāta ca //

9.51.48

tataḥ siddhāsta ūcurhi devalaṃ punareva ha / na devalagatistatra tava gantuṃ tapodhana /
brahmaṇaḥ sadane vipra jaigīṣavyo yadāptavān //
vaiśampāyana uvāca /

9.51.49

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā siddhānāṃ devalaḥ punaḥ /
ānupūrvyeṇa lokāṃstānsarvānavatatāra ha //

9.51.50

svamāśramapadaṃ puṇyamājagāma pataṅgavat /
praviśanneva cāpaśyajjaigīṣavyaṃ sa devalaḥ //

9.51.51

tato buddhyā vyagaṇayaddevalo dharmayuktayā /
dṛṣṭvā prabhāvaṃ tapaso jaigīṣavyasya yogajam //

9.51.52

tato'bravinmahātmānaṃ jaigīṣavyaṃ sa devalaḥ / vinayāvanato rājannupasarpya mahāmunim /
mokṣadharmaṃ samāsthātumiccheyaṃ bhagavannaham //

9.51.53

tasya tadvacanaṃ śrutvā upadeśaṃ cakāra saḥ /
vidhiṃ yogasya paramaṃ kāryākāryasya śāstrataḥ //

9.51.54

sannāye kṛtabuddhiṃ taṃ tato dṛṣṭvā mahātapāḥ /
sarvāścāsya kriyāścakre vidhidṛṣṭena karmaṇā //

9.51.55

sannyāse kṛtabuddhiṃ taṃ bhūtāni pitṛbhiḥ saha /
tato dṛṣṭvā praruruduḥ ko'smānsaṃvibhajiṣyati //

9.51.56

devalastu vacaḥ śrutvā bhūtānāṃ karuṇaṃ tathā /
diśo daśa vyāharatāṃ mokṣaṃ tyaktuṃ mano dadhe //

9.51.57

tatastu phalamūlāni pavitrāṇi ca bhārata /
puṣpāṇyoṣadhayaścaiva rorūyante sahasraśaḥ //

9.51.58

punarno devalaḥ kṣudro nūnaṃ chetsyati durmatiḥ /
abhayaṃ sarvabhūtebhyo yo dattvā nāvabudhyate //

9.51.59

tato bhūyo vyagaṇayatsvabuddhyā munisattamaḥ /
mokṣe gārhasthyadharme vā kinnu śreyaskaraṃ bhavet //

9.51.60

iti niścitya manasā devalo rājasattama /
tyaktvā gārhasthyadharmaṃ sa mokṣadharmamarocayat //

9.51.61

evamādīni sañcintya devalo niścayānvitaḥ /
prāptavānparamāṃ siddhiṃ paraṃ yogaṃ ca bhārata //

9.51.62

tato devāḥ samāgamya bṛhaspatipurogamāḥ /
jaigīṣavyaṃ tapaścāsya praśaṃsanti tapasvinaḥ //

9.51.63

athābravīdṛṣivaro devānvai nāradastathā /
jaigīṣavye tapo nāsti vismāpayati yo'sitam //

9.51.64

tamevaṃvādinaṃ dhīraṃ pratyūcuste divaukasaḥ /
naivamityeva śaṃsanto jaigīṣavyaṃ mahāmunim //

9.51.65

nātaḥ parataraṃ kiñcittulyamasti prabhāvataḥ /
tejasastapasaścāsya yogasya ca mahātmanaḥ //

9.51.66

evaṃ prabhāvo dharmātmā jaigīṣavyastathā'sitaḥ /
tayoridaṃ sthānavaraṃ tīrthaṃ caiva mahātmanoḥ //

9.51.67

tatrāpyupaspṛśya tato mahātmā dattvā ca vittaṃ halabhṛddvijebhyaḥ /
avāpya dharmaṃ paramārthakarmā jagāma somasya mahāxxxxxxrtham / //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc