Mahabharata · Chapter 9.42

brahmayonibhirākīrṇaṃ jagāma yadvunandanaḥ / yatra dālbhyo bako rājanpaśvartha sumahātapāḥ /
juhāva dhṛtarāṣṭrasya rāṣṭraṃ kopasamanvitaḥ //

tapasā ghorarūpeṇa karśayandehamātmanaḥ /
krodhena mahatā'viṣṭo dharmātmā vai pratāpavān //

purā hi naimiśīyānāṃ satre dvādaśavārṣike /
vṛtte viśvajito'nte vai pāñcālānṛṣayo'gaman //

tatreśvaramayācanta dakṣiṇārthaṃ manasvinaḥ / tatra te lebhire rājanpāñcālebhyo maharṣayaḥ /
balānvitānvatsatarānnirvyādhīnsaptaviṃśatim //

tānabravīdbalo dālbhyo vibhajadhvaṃ paśūniti /
paśūnetānahaṃ tyaktvā bhikṣiṣye rājasattamam //

evamuktvā vako rājannṛṣīnsarvānnpratāpavān /
jagāma dhṛtarāṣṭrasya bhavanaṃ brāhmaṇottamaḥ //

sa samīpagato bhūtvā dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram /
ayācata paśūndālbhyaḥ sa cainaṃ ruṣito'bravīt //

yadṛcchayā mṛtā dṛṣṭvā gāstadā nṛpasattamaḥ /
etānpaśūnnaya kṣipraṃ brahmabandho yadīcchasi //

ṛṣistvatha bakaḥ kruddhaścintayāmāsa dharmavit /
aho vata nṛśaṃsaṃ vai vākyamukto'smi saṃsadi //

cintayitvā muhūrtena roṣāviṣṭo dvijottamaḥ /
matiṃ cakre vināśāya dhṛtarāṣṭrasya bhūpateḥ //

sa tūtkṛtya mṛtānāṃ vai māṃsāni munisattamaḥ /
juhāva dhṛtarāṣṭrasya rāṣṭraṃ narapateḥ purā //

avākarṇe sarasvatyāstīrthe prajvālya pāvakam /
xxxx dālbhyo mahārāja niyamaṃ paramaṃ sthitaḥ //

sa taireva juhāvāgnau rāṣṭraṃ māṃsairmahātapaḥ //

tasmiṃstu vidhivatsatre sampravṛtte sudāruṇe /
akṣīyata tato rāṣṭraṃ dhṛtarāṣṭrasya pārthiva //

chixxxmānaṃ xxxxxx paraśunā vibho xxxxxxxxxxxx vyavakīrthamacetanam //

dṛṣṭvā tathā'vakīrṇaṃ tu rāṣṭraṃ ca manujādhipaḥ /
babhūva durmanā rājā cintayāmāsa ca prabhuḥ //

xxxxxxxxxradyatraṃ brāhmaṇaiḥ sahitaḥ purā /
xxxxxgacchattu kṣīyate rāṣṭrameva ca //

yadā sa pārthivaḥ khinnaste ca viprāstadā'nagha //

yadā cāpi na śaknoti rāṣṭraṃ mokṣayituṃ nṛpaḥ /
atha viprādikāṃstatra papraccha janamejaya //

tato viprādikāḥ prāhuḥ paśuviprakṛtastvayā /
māṃsairabhijuhotīdaṃ tava rāṣṭraṃ munirbakaḥ //

tena te hūyamānasya rāṣṭrasyāsya kṣayo mahān /
tasyaitattapasaḥ karma yena te'dya layo mahān //

yadīcchasi mahābāho śāntiṃ rāṣṭrasya bhūmipa / apāṃ kuñje sarasvatyāstaṃ prasādaya pārthiva //
vaiśampāyana uvāca /

sarasvatīṃ tato gatvā sa rājā bakamabravīt /
nipatya śirasā bhūmau prāñjalirbharatarṣabha //

prasādaye tvāṃ bhagavannaparādhaṃ kṣamasva me / mama dīnasya lubdhasya maurkhyeṇa hatacetasaḥ /
tvaṃ gatistvaṃ ca me nāthaḥ prasādaṃ kartumarhasi //

taṃ tathā vilapantaṃ tu śokopahatacetasam /
dṛṣṭvā tasya kṛpā jajñe rāṣṭraṃ tasya vyamocayat //

ṛṣiḥ prasannastasyābhūtsaṃrambhaṃ ca vihāya saḥ /
mokṣārthaṃ tasya rājyasya juhāva punarāhutim //

mokṣayitvā tato rṣṭraṃ pratigṛhya paśūnbahūn /
hṛṣṭātmā naimiśāraṇyaṃ jagāma punareva saḥ //

dhṛtarāṣṭro'pi dharmātmā svasthacetā mahāmanāḥ /
svameva nagaraṃ rājanpratipede maharddhimat //

tatra tīrthe mahārāja bṛhaspatirudāradhīḥ /
asurāṇāmabhāvāya bhavāya ca divaukasām //

māṃsairabhijuhāveṣṭimakṣīyanta tato'surāḥ /
daivatairapi sambhagnā jitakāśibhirāhave //

tatrāpi vidhivaddattvā brāhmaṇebhyo mahāyaśāḥ /
vājinaḥ kuñjarāṃścaiva rathāṃścaśvatarīyutān //

ratnāni ca mahārhāṇi dhanaṃ dhānyaṃ ca puṣkalam /
yayau tīrthaṃ mahābāhuryāyātaṃ pṛthivīpate //

tatra yajñe yayāteśca mahārāja sarasvatī /
sarpiḥ payaśca susrāva nāhuṣasya mahātmanaḥ //

tatreṣṭvā puruṣavyāghro yayātiḥ pṛthivīpatiḥ /
ākrāmadūrdhvaṃ pudito lebhe lokāṃśca puṣkalān //

punastatra ca rājñastu yayāteryajataḥ prabhoḥ / audāryaṃ paramaṃ kṛtvā bhaktiṃ cātmani śāśvatīm /
dadau kāmānbrāhmaṇebhyo vānyānyo manasecchati //

yo yatra sthita eveha āhūto yajñasaṃstare / tasyatasya saricchreṣṭhā gṛhādi śayanādikam /
ṣaḍrasaṃ bhojanaṃ caiva dānaṃ nānāvidhaṃ tathā //

te manyamānā rājñastu sampradānamanuttamam /
rājānaṃ tuṣṭuvuḥ prītā dattvā caivāśiṣaḥ śubhāḥ //

tatra devāḥ sagandharvāḥ prītā yajñasya sampadā /
vismitā mānuṣāścāsandṛṣṭvā tāṃ yajñasampadam //

tatastālaketurmahādharmaketu-- rmahātmā kṛtātmā mahādānanityaḥ /
vasiṣṭhāpavāhaṃ mahābhīmavegaṃ dhṛtātmā jitātmā samabhyājagāma //