Mahabharata · Chapter 9.43

vasiṣṭhāpavāho brahmanvai bhīmavegaḥ kathaṃ nu saḥ /
kimarthaṃ ca saricchreṣṭhā tamṛṣiṃ pratyavāhayat //

kathamasyābhavadvairaṃ kāraṇaṃ kiṃ ca tatprabho /
śaṃsa pṛṣṭo mahāprājña na hi tṛpyāmi kathyati //
vaiśampāyana uvāca /

viśvāmitrasya viprarṣervasiṣṭhasya ca bhārata /
bhṛśaṃ vairamabhūdrājaṃstapaḥspardhākṛtaṃ mahat //

āśramo vai vasiṣṭhasya sthāṇutīrthe'bhavanmahān /
pūrvataḥ pārśvataścāsīdviśvāmitrasya dhīmataḥ //

yatra sthāṇurmahārāja taptavānparamaṃ tapaḥ /
tatrāsya karma taddhoraṃ pravadanti manīṣiṇaḥ //

yatreṣṭvā bhagavānsthāṇuḥ pūjayitvā sarasvatīm /
sthāpayāmāsa tattīrthaṃ sthāṇutīrthamiti prabho //

tatra tīrthe surāḥ skandamabhyaṣiñcannarādhipa /
saināpatyena mahatā surārivinibarhaṇam //

tasminsārasvate tīrthe viśvāmitro mahāmuniḥ /
vasiṣṭhaṃ cālayāmāsa tapasogreṇa tacchṛṇu //

viśvāmitravasiṣṭhau tāvahanyahani bhārata /
spardhāṃ tapaḥ kṛtāṃ tīvrāṃ cakratustau vatapodhanau //

tatrāpyadhikasantapto viśvāmitro mahāmuniḥ /
dṛṣṭvā tejo vasiṣṭhasya cintāmabhijagāma ha //

tasya buddhiriyaṃ hyāsīddharmanityasya bhārata /
idaṃ sarasvatī tūrṇaṃ matsamīpaṃ tapodhanam //

ānayiṣyati vegena vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam /
ihāgataṃ dvijaśreṣṭhaṃ haniṣyāmi na saṃśayaḥ //

evaṃ niścitya bhagavānviśvāmitro mahāmuniḥ /
sasmāra saritāṃ śreṣṭhāṃ krodhasaṃraktalocanaḥ //

sā dhyātā muninā tena vyākulatvaṃ jagāma ha /
gatvā cainaṃ mahāvīryaṃ mahākopaṃ ca bhāminī //

tadā taṃ vepamānāṅgī vivarṇā prāñjalirbhṛśam /
upatasthe munivaraṃ viśvāmitraṃ sarasvatī //

hatavīrā yathā nārī sā'bhavadduḥkhitā bhṛśam /
brūhi kiṃ karavāṇīti provāca munisattamam //

tāmuvāca muniḥ kruddho vasiṣṭhaṃ śīghramānaya /
yāvadenaṃ nihanmyadya tacchrutvā vyathitā nadī //

sāñjaliṃ tu tataḥ kṛtvā puṇḍarīkanibhekṣaṇā /
prākampata bhṛśaṃ bhītā vāyunevāhatā latā //

tathārūpāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā munirāha mahānadīm /
avicāraṃ vasiṣṭhaṃ tvamānayastvāntikaṃ mama //

sā tasya vacanaṃ śrutvā jñātvā pāpaṃ cikīrṣitam /
vasiṣṭhasya prabhāvaṃ ca jānantyapratimaṃ bhuvi //

sā'bhigamya vasiṣṭhaṃ ca idamarthamacodayat /
yaduktā saritāṃśreṣṭhā viśvāmitreṇa dhīmatā //

ubhayoḥ śāpayorbhītā vepamānā punaḥpunaḥ /
cintayitvā mahāśāpamṛṣiviprāsitā bhṛśam //

tāṃ kṛśāṃ ca vivarṇāṃ ca dṛṣṭvā cintāsamanvitām /
uvāca rājandharmātmā vasiṣṭho dvipadāṃ varaḥ //

pāhyātmānaṃ sariccheṣṭhe vaha māṃ śīghragāminī /
viśvāmitraḥ śapedvi tvāṃ mā kṛthāstvaṃ vicāraṇām //

tasya tadvacanaṃ śrutvā kṛpāśīlasya sā sarit /
cintayāmāsa kauravya kiṃ kṛtvā sukṛtaṃ bhavet //

tasyāścintā samutpannā vasiṣṭho mayyatīva hi /
kṛtavānhi dayāṃ nityaṃ tasyā kāryaṃ hitaṃ mayā //

atha kūle svake rājañjapantamṛṣisattamam /
juhvānaṃ kauśikaṃ prekṣya sarasvatyabhyacintayat //

idamantaramityevaṃ tataḥ sā saritāṃ varā /
kūlāpahāramakarotsvena vegena sā sarit //

tena kūlāpahāreṇa maitrāvaruṇirauhyata /
uhyamānaḥ sa tuṣṭāva tadā rājansarasvatīm //

pitāmahasya sarasaḥ pravṛttā'si sarasvati /
vyāptaṃ cedaṃ jagatsarvaṃ tavaivāmbhobhiruttamaiḥ //

tvamevākāśagā devi megheṣu sṛjase payaḥ /
sarvāścāpastvameveti yathā vayamadhīmahi //

puṣṭirdyutistathā kīrtiḥ siddhirbuddhiramā tathā / tvameva vāṇī svāhā tvaṃ tavāyattamidaṃ jagat /
tvameva sarvabhūteṣu vasasīha caturvidhā //
vaiśampāyana uvāca /

evaṃ sarasvatī rājanstūyamānā maharṣiṇā /
vegenovāha taṃ vipraṃ viśvāmitrāśramaṃ prati //

nyavedayata cākṣīkṣṇaṃ viśvāmitrāya taṃ munim //

tamānītaṃ sarasvatyā dṛṣṭvā kopasamanvitaḥ /
athānveṣatpraharaṇaṃ vasiṣṭhāntakaraṃ tadā //

taṃ tu kruddhamabhiprekṣya brahmavadhyābhayānnadī / apovāha vasiṣṭhaṃ tu prācīṃ diśamatandritā /
ubhayoḥ kurvatī vākyaṃ vañcayitvā ca gādhijam //

tatopavāhitaṃ dṛṣṭvā vasiṣṭhamṛṣisattamam /
abravīttvatha saṅkruddho viśvāmitraḥ sarasvatīm //

yasmānmāṃ tvaṃ saricchreṣṭhe vañcayitvā punargatā /
śoṇitaṃ vaha kalyāṇi rākṣasānāṃ ca sammatam //

tataḥ sarasvatī śaptā viśvāmitreṇa dhīmatā /
avahacchoṇitonmiśraṃ toyaṃ saṃvatsaraṃ tadā //

atharṣayaśca devāśca gandharvāpsarasastadā /
sarasvatīṃ tathā dṛṣṭvā babhūvurbhṛśaduḥkhitāḥ //

evaṃ vasiṣṭhāpavāho loke khyāto janādhipa /
āgacchacca punarmārgaṃ svameva saritāṃ varā //