Mahabharata · Chapter 9.41

ārṣṭiṣeṇastathā brahmanvipulaṃ taptavāṃstapaḥ /
sindhudvīpaḥ kathaṃ cāpi brāhmaṇyaṃ labdhavāṃstadā //

devāpiśca kathaṃ brahmanviśvāmitraśca sattama /
tanmamācakṣva bhagavanparaṃ kautūhalaṃ hi me //
vaiśampāyana uvāca /

purā kṛtayuge rājannārṣṭiṣeṇo dvijottamaḥ /
vasangurukule nityaṃ nityamadhyayane rataḥ //

tasya rājangurukule vasato nityameva ca /
samāptiṃ nāgamadvidyā nāpi vedā viśāmpate //

sa nirviṇṇastato rājaṃstapastepe mahātapāḥ /
tato vai tapasā tena prāpya vedānanuttamān //

sa vidvānvedayuktaśca siddhaścāpyṛṣisattamaḥ /
tatra tīrthe varānprādāttrīneva sumahātapāḥ //

asmiṃstīrthe mahānadyā adyaprabhṛti mānavaḥ /
āpluto vājimedhasya phalaṃ prāpsyati puṣkalam //

adyaprabhṛti naivātra bhayaṃ vyālādbhaviṣyati /
api cālpena kālena phalaṃ prāpsyati puṣkalam //

evamuktvā mahātejā jagāma tridivaṃ muniḥ /
evaṃ sidvaḥ sa bhagavānārṣṭiṣeṇaḥ pratāpavān //

tasminneva tadā tīrthe sindhudvīpaḥ pratāpavān /
devāpiśca mahārāja brāhmaṇyaṃ prāpaturmahat //

tathāca kauśikastāta taponityo jitendriyaḥ /
tapasā vai sutaptena brāhmaṇatvamavāptavān //

gādhirnāma mahānāsītkṣatriyaḥ prathito bhuvi /
tasya putro'bhavadrājanviśvāmitraḥ pratāpavān //

sa rājā kauśikastāta mahāyogyabhavatkila /
sa putramabhiṣicyātha viśvāmitraṃ mahātapāḥ //

dehanyāse manaścakre tamūcuḥ praṇatāḥ prajāḥ /
na gantavyaṃ mahāprājña trāhi cāsmānmahābhayāt //

evamuktaḥ pratyuvāca tato gādhiḥ prajāstataḥ /
viśvasya jagato goptā bhaviṣyati suto mama //

ityuktvā tu tato gādhirviśvāmitraṃ niveśya ca /
jagāma tridivaṃ rājanviśvāmitro'bhavannṛpaḥ //

na sa śaknoti pṛthivīṃ yatnavānapi rakṣitum /
tataḥ śuśrāva rājā sa rākṣasebhyo mahābhayam //

niryayau nagarāccāpi caturaṅgabalānvitaḥ /
sa gatvā dūramadhvānaṃ vasiṣṭhāśramamabhyayāt //

tasya te sainikā rājaṃścakrustatrānayānbahūn / tatastu bhagavānvipro vasiṣṭho śramamabhyayāt /
dadṛśe'tha tataḥ sarvaṃ bhajyamānaṃ mahāvranam //

tasya kruddho mahārāja vasiṣṭho munisattamaḥ /
sṛjasva śabarānghorāniti svāṃ gāmuvāca ha //

tathoktā sā'sṛjaddhenuḥ puruṣānghoradarśanān /
te tu tadbalamāsādya babhañjuḥ sarvatodiśam //

tacchrutvā vidrutaṃ sainyaṃ viśvāmitrastu gādhijaḥ /
tapaḥ paraṃ manyamānastapasyeva mano dadhe //

so'smiṃstīrthavare rājansarasvatyāḥ samāhitaḥ /
niyamaiścopavāsaiśca karśayandehamātmanaḥ //

jalāhāro vāyubhakṣaḥ parṇāhāraśca so'bhavat /
tathā sthaṇḍilaśāyī ca ye cānye niyamāḥpṛthak //

asakṛttasya devāstu vratavighnaṃ pracakrire /
na cāsya niyamādbuddhirapayāti mahātmanaḥ //

tataḥ pareṇa yatnena taptvā bahuvidhaṃ tapaḥ /
tejasā bhāskarākāro gādhijaḥ samapadyata //

tapasā tu tathāyuktaṃ viśvāmitraṃ pitāmahaḥ /
amanyata mahātejā varado'darśayattadā //

sa tu vavre varaṃ rājansyāmahaṃ brāhmaṇastviti /
tatheti cābravīdbrahmā sarvalokapitāmahaḥ //

sa labdhvā tapasogreṇa brāhmaṇatvaṃ mahāyaśāḥ /
vicacāra mahīṃ kṛtsnāṃ kṛtakāmaḥ suropamaḥ //

tasmiṃstīrthavare rāmaḥ pradāya vividhaṃ vasu /
payasvinīstathā dhenūryānāni śayanāni ca //

atha vastrāṇyalaṅkāraṃ bhakṣyaṃ peyaṃ ca śobhanam /
adadanmudito rājanpūjayitvā dvijottamān //

yayau rājaṃstato rāmo bakasyāśramamantikāt /
yatra tepe tapastīvraṃ dālbhyo baka iti śrutiḥ //