Mahabharata · Chapter 9.3

śṛṇu rājannavahito yathāvṛtto mahānkṣayaḥ /
kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca samāsādya parasparam //

nihate sūtaputre ca phalgunena mahātmanā /
vidruteṣu ca sainyeṣu samānīteṣu cāsakṛt //

vimukhe tava putre ca śokopahatacetasi /
bhṛśodvigneṣu sainyeṣu dṛṣṭvā pārthasya vikramam //

dhyāyamāneṣu yodheṣu duṛkhaṃ prāpteṣu bhārata /
balānāṃ matyamānānāṃ śrutvā ninadamuttamam //

abhijñānaṃ narendrāṇāṃ vikṛtaṃ prekṣya saṃyuge / patitānavanīpālāndhavajāṃścaiva mahātmanām /
raṇe vinihatānnāgāndṛṣṭvā pattīṃśca bhārata //

āyodhanaṃ mahāghoraṃ rudrasyākrīḍasannibham /
aprakhyātiṃ gatānāṃ tu rājñāṃ śatasahasraśaḥ //

kṛpāviṣṭaḥ kṛpo dṛṣṭvā vayaḥ śīlasamanvitaḥ / abravīttatra tejasvī so'bhisṛtya janādhipam /
duryodhanamanukrośādvākyaṃ vākyaviśāradaḥ //

duryodhana nibodheyaṃ yattvāṃ vakṣyāmi kaurava /
śrutvā kuru mahārāja yadi te rocate'nagha //

na yuddhadharmācchreyānvai panthā rājendra vidyate /
yaṃ samāśritya yudhyante kṣatriyāḥ kṣatriyarṣabha //

putro bhrātā pitā caiva svasrīyo mātulastathā /
sambandhibāndhavāścaiva yodvavyāḥ kṣatrajīvina //

vadhe caiva paro dharmastathā'dharmaḥ palāyane / te sma ghorāṃ samāpannā jīvikāṃ jīvitārthinaḥ /
tadatra prativakṣyāmi kiñcideva hitaṃ vacaḥ //

hate bhīṣme ca droṇe ca karṇe caiva mahārathe / jayadrathe ca nihate tava bhrātṛṣu cānagha /
lakṣmaṇe tava putre ca kiṃ śeṣaṃ paryupāsmahe //

yeṣu bhāraṃ samāsajya rājye matimakurmahi /
te santyajya tanūryātāḥ śūrā brahmavidāṃ gatim //

vayaṃ tviha vinābhūtā guṇavadbhirmahārathaiḥ /
kṛpaṇaṃ vartayiṣyāmaḥ pātayitvā nṛpānbahūn //

sarvairatha ca jīvadbhirbībhatsuraparājitaḥ /
kṛṣṇanetro mahābāhurdevairapi durāsadaḥ //

indrakārmukavajrābhamindraketumivocchritam /
vānaraṃ ketumāsādya sañcacāla mahācamūḥ //

siṃhanādena bhīmasya pāñcajanyasvanena ca /
gāṇḍīvasya ca nirghoṣātsammuhyante manāṃsi naḥ //

sphurantīva mahāvidyunmuṣṇantī nayanaprabhām /
alātamiva cāvidvaṃ gāṇḍavīṃ samadṛśyata //

jāmbūnadavicitraṃ ca dhūyamānaṃ mahaddhanuḥ /
dṛśyate dikṣu sravāsu vidyudabhraghaneṣviva //

uhyamānaśca kṛṣṇena vāyuneva balāhakaḥ / tāvakaṃ tadbalaṃ rājannarjuno'straviśāradaḥ /
gahanaṃ śiśirāpāye dadāhāgnirivolbaṇaḥ //

gāhamānamanīkāni mahendrasadṛśaprabham / vikṣobhayantaṃ senāṃ vai trāsayantaṃ ca pārthivān /
dhanañjayamapaśyāma nalinīmiva kuñjaram //

trāsayantaṃ tathā yodhāndhanurghoṣeṇa pāṇṇḍavam /
bhūya enamapaśyāma siṃhaṃ mṛgagaṇāniva //

sarvalokamaheṣvāso vṛṣabhau sarvadhanvinām /
āmuktakavacau kṛṣṇau lokamadhye virejatuḥ //

adya saptadaśāhāni vartamānasya bhārata /
saṅgrāmasyātighorasya yudhyatāṃ cābhito yudhi //

vāyuneva vidhūtāni eva sainyāni gacchatā /
śaradambhodajālāni viśīryante samantataḥ //

tāṃ nāvamiva paryastāṃ majjamānāṃ mahārṇave /
tava senāṃ mahārāja savyasācī vyakampayat //

kvanu te sūtaputro'bhūtkvanu droṇaḥ sahātmajaḥ /
ahaṃ kva ca kva cātmā te hārdikyaśca tathā kvanu //

duḥśāsanaśca te bhrātā bhrātṛbhiḥ sahitaḥ kvanu //

vāṇagocarasamprāptaṃ yudhyamānaṃ jayadratham / sambandhinaste bhrātṝṃśca sāhayānmātulāṃstathā /
sarvānvikramya mipato lokamākramya mūrdhani //

jayadratho hato rājankinnu śeṣamupāsmahe /
ko veha sa pumānāste yo vijeṣyati pāṇḍavam //

tasya cāstrāṇi divyāni viditāni mahātmanaḥ /
gāṇḍīvasya ca nirghoṣo dhairyāṇi harate hi naḥ //

naṣṭacandrā yathā rātriḥ seneyaṃ hatanāyakā /
nāgabhagnadrumā śuṣkā nadīva pratibhāti me //

dhvajinyāṃ hatanetrāyāṃ yatheṣṭaṃ śvetavāhanaḥ /
cariṣyati mahārājaḥ kakṣeṣvagniriva jvalan //

sātyakeścaiva yo vego bhīmasenasya cobhayoḥ /
dārayeta girīnsarvāñśoṣayeccaiva sāgarān //

uvāca vākyaṃ yadbhīmaḥ sabhāmadhye viśāmpate /
kṛtaṃ tatsaphalaṃ sarvaṃ bhūyaścaiva kariṣyati //

pramukhasthe tadā karṇe balaṃ pāṇḍavarakṣitam /
durāsadaṃ tadā guptaṃ vyūḍhaṃ gāṇḍīvadhanvanā //

yuṣmābhistāni cīrṇāni yānyasādhūni sādhuṣu /
akāraṇakṛtānyeva teṣāṃ vaḥ phalamāgatam //

ātmano'rthe tvayā loke yatnataḥ sarva āhṛtaḥ /
sa te saṃśayitastāta ātmā ca bharatarṣabha //

rakṣa duryodhanātmānamātmā sarvasya bhājanam /
bhinne hi bhājane tāta diśo gacchati tadgatam //

hīyamānena vai sandhiḥ paryeṣṭavyaḥ samena vā /
vigraho vardhamānena nītireṣā bṛhaspateḥ //

te vayaṃ pāṇḍuputrebhyo hīnāḥ sma balaśaktitaḥ /
atra te pāṇḍavaiḥ sārdhaṃ sandhiṃ manye kṣamaṃ prabho //

na jānīte hi yaḥ śreyaḥ śreyasaścāvamanyate /
sa kṣipraṃ bhraśyate rājyānna ca śreyo'nuvindati //

aṇipatya hi rājānaṃ rājyaṃ yadi labhemahi /
śreyaḥ syānna tu mauḍhyena rājangantuṃ parābhavam //

vaicitravīryavacanātkṛpāśīlo yudhiṣṭhiraḥ /
viniyuñjīta rājye tvāṃ govindavacanena ca //

ajātaśatruḥ kauravyo guruśuśrūṣaṇe rataḥ /
dhṛtarāṣṭrasya vacanaṃ nāvamaṃsyati dhārmikaḥ //

kurvanti bhrātaraścāsya vacanaṃ nātra saṃśayaḥ //

yadbrūyāddhi hṛṣīkeśo rājānamaparājitam /
arjuno bhīmasenaśca sarve kuryurasaṃśayam //

nātikramiṣyate kṛṣṇo vacanaṃ pāṇḍavasya tu /
dhṛtarāṣṭrasya manye'haṃ nāpi kṛṣṇasya pāṇḍavaḥ //

etatkṣamamahaṃ manye tava pārthairavigraham /
na tvāṃ bravīmi kārpaṇyānna prāṇaparirakṣaṇāt //

pathyaṃ rājanbravīmi tvāṃ tatparāsuḥ smariṣyasi //

iti vṛddho vilapyaitatkṛpaḥ śāradvato vacaḥ /
dīrghamuṣṇaṃ ca niḥśvasyaśuśoca ca mumoha ca //