Mahabharata · Chapter 9.18

pātite yudhi durdharṣe madrarāje mahārathe /
tāvakāstava putrāśca prāyaśo vimukhā'bhavan //

vaṇijo nāvi bhinnāyāṃ yathāgādhe mahārṇave /
apāre pāramicchanto hate śūre mahātmani //

madrarāje mahārāja vitrastāḥ śaravikṣatāḥ /
anāthā nāthamicchanto mṛgāḥ siṃhārditā iva //

vṛṣā yathā bhagnaśṛṅgāḥ śīrṇadantā yathā gajāḥ /
madhyāhne pratyapāyāma nirjitā'jātaśatruṇā //

na saṃsthātumanīkāni na ca rājanparākrame /
āsīdbuddhirhate śalye tava yodhasya kasyacit //

bhīṣme droṇe ca nihate sūtaputre ca pātite /
yadduḥkhaṃ tava yodhānāṃ bhayaṃ cāsīdviśāmpate //

tadbhayaṃ sa ca naḥ śoko bhūya evābhyavartata /
nirāśāśca jaye rājanhate śalye mahārathe //

hatapravīrā vidhvastā nikṛttāśca śitaiḥ śaraiḥ /
madrarāje hate rājanyodhāste prādravanbhayāt //

aśvānanye gajānanye rathānanye mahārathāḥ /
āruhya javasampannā pādātāḥ prādravaṃstathā //

dvisāhasrāśca mahātaṅgā girirūpāḥ prahāriṇaḥ /
xxprādravanhate śalye aṅkuśāṅguṣṭhanoditāḥ //

te raṇādbharataśreṣṭha tāvakāḥ prādravandiśaḥ /
dhāvataścāpyapaśyāma śvasamānāñśarāhatān //

tānprabhagnānhatāndṛṣṭvā hatotsāhānparājitān /
abhyavartanta pāñcālāḥ pāṇḍavāśca jayaiṣiṇaḥ //

bāṇaśabdaravāścāpi siṃhanādāśca puṣkalāḥ /
śaṅkhaśabdaśca śūrāṇāṃ dāruṇaḥ samapadyata //

dṛṣṭvā tu kauravaṃ sainyaṃ bhayatrastaṃ pravidrutam /
anyonyaṃ samabhāṣanta pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ saha //

adya rājā satyadhṛtirhatāmitro yudhiṣṭhiraḥ /
adya duryodhano hīno dīptayā nṛpatiśriyā //

adya śrutvā hataṃ putraṃ dhṛtarāṣṭro janeśvaraḥ /
niḥsañjñaḥ patito bhūmau kilbiṣaṃ pratipatsyate //

adya jānāti bībhatsuṃ samarthaṃ svadhanvinām /
adyātmānaṃ ca durmedhā garhayiṣyati pāpakṛt //

adya kṣatturvacaḥ satyaṃ smaratāṃ bruvato hitam / adyaprabhṛti pārthaṃ ca preṣyabhūta ivācaran /
vijānātu nṛpo duḥkhaṃ yatprāptaṃ pāṇḍunandanaiḥ //

adya kṛṣṇasya māhātmyaṃ vijānātu mahīpatiḥ /
adyārjunadhanurghoṣaṃ ghoraṃ jānātu saṃyuge //

attrāṇāṃ ca balaṃ sarvaṃ bāhvośca balamāhave /
putrāṇāṃ ca vadhaṃ ghoraṃ bhīmena śroṣyate nṛpaḥ //

adya jñāsyati bhīmasya balaṃ ghoraṃ mahātmanaḥ /
hate duryodhane yuddhe śakreṇeva tu śambare //

yatkṛtaṃ bhīmasenena duḥśāsanavadhe tadā / ko'nyaḥ kartā'sti talloke ṛte bhīmānmahābalāt /

adya jyeṣṭhasya jānītāṃ pāṇḍavasya parākramam /
madrarājaṃ hataṃ śrutvā devairapi suduḥsaham //

adya jñāsyati saṅgrāme mādrīputrau suduḥsahau /
nihate saubale vīre gāndhāreṣu ca sarvaśaḥ //

xxxx na teṣāṃ syādyeṣāṃ yoddhā dhanañjayaḥ /
xxxxx dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ //

xxxx pañca mādrīputrau ca pāṇḍavau /
śikhaṇḍī ca maheṣvāso rājā caiva yudhiṣṭhiraḥ //

yeṣāṃ ca jagato nātho nāthaḥ kṛṣṇo janārdanaḥ /
kathaṃ teṣāṃ jayo na syādyeṣāṃ dharmo vyapāśrayaḥ //

lābhasteṣāṃ jayasteṣāṃ kutasteṣāṃ parābhavaḥ /
yeṣāṃ nātho hṛṣīkeśaḥ sarvalokavibhurhariḥ //

bhīṣmaṃ droṇaṃ ca karṇaṃ ca madrarājānameva ca /
tathā'nyānnṛpatīnvīrāñśataśo'tha sahasraśaḥ //

ko'nyaḥ śakto raṇe jetumṛte pārthādyudhiṣṭhirāt /
yasya nātho hṛṣīkeśaḥ sadā satyayaśonidhiḥ //

ityevaṃ vadamānāste harṣeṇa mahatā yutāḥ /
prabhagnāṃstāvakānyodhānsaṃhṛṣṭāḥ pṛṣṭhato'nvayuḥ //

dhanañjayo rathānīkamabhyavartata vīryavān /
mādrīputrau ca śakuniṃ sātyakiśca mahārathaḥ //

tānprekṣya dravataḥ sarvānbhīmasenabhayārditān /
duryodhanastadā sūtamabravīdvismayanniva //

māmatikramate pārtho dhanuṣpāṇimavasthitam /
jaghane sarvasainyānāṃ śanairaśvānpracodaya //

jaghane yudhyamānaṃ hi kaunteyo māṃ na saṃśayaḥ /
notsahedabhyatikrāntuṃ velāmiva mahodadhiḥ //

paśya sainyaṃ mahatsūta pāṇḍavaiḥ samabhidrutam /
sainyareṇuṃ samudbhūtaṃ paśya cainaṃ samantataḥ //

siṃhanādāṃśca samudbhūtaṃ paśya cainaṃ samantataḥ //
tasmādyāhi śanaiḥ sūta jaghanaṃ paripālaya //

mayi sthite ca samare niruddheṣu ca pāṇḍuṣu /
punarāvartate tūrṇaṃ māmakaṃ balamojasā //

tacchrutvā tava putrasya śūrasya sadṛśaṃ vacaḥ /
sārathirhemasañchannāñśarairaśvānacodayat //

gajāśvarathibhirhīnāstyaktātmānaḥ padātayaḥ /
ekaviṃśatisāhasrāḥ saṃyugāyāvatasthire //

nānādeśasamudbhūtā nānārañjitavāsasaḥ /
avasthitāstadā yodhāḥ prārthayanto mahadyaśaḥ //

teṣāmāpatatāṃ tatra saṃhṛṣṭānāṃ parasparam /
sammardaḥ sumahāñcajñe ghorarūpo bhayānakaḥ //

bhīmasenaṃ tadā rājandhṛṣṭadyumnaṃ ca pārṣatam /
balena caturaṅgeṇa nānādeśyānavārayat //

bhīmamevābhyavartanta raṇe'nye tu padātayaḥ /
prakṣveḍyāsphoṭya saṃhṛṣṭā vīralokaṃ yiyāsavaḥ //

āsādya bhīmasenaṃ tu saṃrabdhā yuddhadurmadāḥ / dhārtarāṣṭrā vinedurhi nānyāmakathanayankathām /
parivārya raṇe bhīmaṃ nijaghnuste samantataḥ //

sa vadhyamānaḥ samare padātigaṇasaṃvṛtaḥ /
na cacāla tataḥ sthānānmaināka iva parvataḥ //

te tu kruddhā mahārāja pāṇḍavasya mahāratham /
nigrahītuṃ pravṛttā hi yodhāṃścānyānavārayan //

akrudhyata raṇe bhīmastaistadā paryavasthitaiḥ /
so'vatīrya rathāttūrṇaṃ padātiḥ samavasthitaḥ //

jātarūpapraticchannāṃ pragṛhya mahatīṃ gadām /
avadhīttāvakānyodhāndaṇḍapāṇirivāntakaḥ //

rathāśvaviprahīṇāṃstu tānbhīmo gadayā balī /
ekaviṃśatisāhasrānpadātīnsamapothayat //

hatvā tatpuruṣānīkaṃ bhīmaḥ satyaparākramaḥ /
dhṛṣṭadyumnaṃ puraskṛtya na cirātpratyadṛśyata //

pādātā nihatā bhūmau śiśyire rudhirokṣitaḥ /
sambhagnā iva vātena karṇikārāḥ supuṣpitāḥ //

nānāśastrasamāyuktā nānākuṇḍaladhāriṇaḥ /
nānājātyā hatāstatra nādeśasamāgatāḥ //

patākādhvajasañchannaṃ padātīnāṃ mahadbalam /
nikṛttaṃ vibabhau raudraṃ ghorarūpaṃ bhayāvaham //

yudhiṣṭhirapurogāśca sahasainyā mahārathāḥ /
abhyadhāvanmahātmānaṃ putraṃ duryodhanaṃ tava //

te sarve tāvakāndṛṣṭvā maheṣvāsānparāṅmukhān /
nābhyavartanta te putraṃ velāmiva mahormayaḥ //

tadadbhutamapaśyāma tava putrasya pauruṣam /
yadekaṃ sahitāḥ pārthā na śekurativartitum //

nātidūrāpayātaṃ tu kṛtabudvi palāyane /
duryodhanaḥ svakaṃ sainyamabravīdbhṛśavikṣatam //

na taṃ deśaṃ prapaśyāmi pṛthivyāṃ parvateṣu ca /
yatra yātānna vā hanyuḥ pāṇḍavāḥ kiṃ sṛtena vaḥ //

alpaṃ ca balameteṣāṃ kṛṣṇau ca bhṛśavikṣatau /
yadi sarve'tra tiṣṭhāmo dhruvaṃ no vijayo bhavet //

viprayātāṃstu vo bhinnānpāṇḍavāḥ kṛtavipriyāḥ /
anuyāya haniṣyanti śreyānnaḥ samare vadhaḥ //

śṛṇvantu kṣatriyāḥ sarve yāvanto'tra samāgatāḥ /
yadā śūraṃ ca bhīruṃ ca mārayatyantakaḥ sadā //

ko nu mūḍho na yudhyeta puruṣaḥ kṣatriyo dhruvam /
śreyānno bhīmasenasya kruddhasyābhimukhe sthitaḥ //

sukhaḥ sāṅgrāmiko mṛtyurduḥkho vyādhijarādibhiḥ /
martyenāvaśyamartavyaṃ gṛheṣvapi kadācana //

yudhyataḥ kṣatradharmeṇa mṛtyureṣa sanātanaḥ /
hatveha sukhamāpnoti hataḥ pretya mahatphalam //

na yuddhadharmācchreyānvai panthāḥ svargasya kauravāḥ /
acireṇaiva tām̐llokānhato yuddhe samaśnute //

śrutvā tadvacanaṃ tasya pūjayitvā ca pārthivāḥ /
punarevābhyavartanta pāṇḍavānātatāyinaḥ //

tānāpatata evāśu vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥ /
pratyudyayustadā pārthā jayagṛddhāḥ pramanyavaḥ //

dhanañjayo rathenājāvabhyavartata vīryavān /
viśrutaṃ triṣu lokeṣu vyākṣipangāṇḍivaṃ dhanuḥ //

mādrīputrau ca śakuniṃ sātyakiśca mahābalaḥ /
javenābhyapatanhṛṣṭā yattā vai tāvakaṃ balam //