Mahabharata · Chapter 9.11

patitaṃ prekṣya yantāraṃ śalyaḥ śaikyāyasīṃ gadām /
ādāya tarasā rājaṃstasthau giririvācalaḥ //

taṃ dīptamiva kālāgniṃ pāśahastamivāntakam /
saśṛṅgamiva kailāsaṃ savajramiva vāsavam //

saśūlamiva haryakṣaṃ sacakramiva cakriṇam / saśaktimiva senānyaṃ vane mattamiva dvipam /
javenābhyapatadbhīmaḥ pragṛhya mahatīṃ gadām //

tataḥ śaṅkhapraṇādaśca tūryāṇāṃ ca sahasraśaḥ /
siṃhanādaśca sañjajñe śūrāṇāṃ harṣavardhanaḥ //

praikṣanta sarvatastau hi yodhā mattāviva dvipau /
tāvakāścāpare caiva sādhusādhvityapūjayan //

na hi madrādhipādanyo rāmādvā yadunandanāt /
soḍhumutsahate vegaṃ bhīmasenasya saṃyuge //

tathā madrādhipasyāpi gadāvegaṃ mahātmanaḥ /
soḍhumutsahate nānyaḥ pumānyudhi vṛkodarāt //

tau vṛṣāviva nardantau maṇḍalāni viceratuḥ /
āvartitau gadāhastau madrarājavṛkodarau //

maṇḍalāvartamārgeṣu gadāviharaṇeṣu ca /
nirviśeṣamabhūdyuddhaṃ tayoḥ puruṣasiṃhayoḥ //

taptahemamayaiḥ śubhrairbabhūva bhayavardhinī /
agnijvālairivābaddhā paṭṭaiḥ śalyasya sā gadā //

tathaiva carato mārgānmaṇḍaleṣu mahātmanaḥ /
vidyudabhragratīkāśā bhīmasya śuśubhe gadā //

tāḍitā madrarājena bhīmasya gadayā gadā /
dahyamāneva khe rājansā'sṛjatpāvakārciṣaḥ //

tathā bhīmena śalyasya tāḍitā gadayā gadā /
aṅgāravarṣaṃ mumuce tadadbhutamivābhavat //

dantairiva mahānāgau śṛṅgairiva maharṣabhau /
tau virejaturanyonyaṃ gadāgrābhyāṃ parikṣatau //

tau gadābhihatairgātraiḥ kṣaṇena rudhirokṣitau /
prekṣaṇīyatarāvāstāṃ puṣpitāviva kiṃśukau //

gadayā madrarājasya savyadakṣiṇamāhataḥ /
bhīmaseno mahābāhurna cacālācalo yathā //

tathā bhīmagadāvegaistāḍyamāno muhurmuhuḥ /
śalyo na vivyathe rājandantineva mahāgiriḥ //

śuśruve dikṣu sarvāsu tayoḥ puruṣasiṃhayoḥ /
gadānipātasaṃhādo vajrayoriva niḥsvanaḥ //

nivṛtya tu mahāvīryau samucchritamahāgadau /
punarantaramārgasthau paṇḍalāni viceratuḥ //

athābhyetya padānyaṣṭau sannipāto'bhavattayoḥ /
udyamya lohadaṇ़ḍābhyāmatimānuṣakarmaṇoḥ //

pothayantau tadā'nyonyaṃ maṇḍalāni viceratuḥ /
kriyāviśeṣaṃ kṛtinau darśayāmāsatustadā //

abhyudyatagadau vīrau saśṛṅgāviva parvatau /
tāvājaghnaturanyonyaṃ maṇḍalāni viceratuḥ //

kriyāviśeṣakṛtinau raṇabhūmitale'calau /
tau parasparasaṃrambhādgadābhyāṃ subhṛśāhatau //

yugapatpetaturvīrāvubhāvindrabalī iva /
ubhayaḥ senayoryodhāstadā hāhākṛtābhavan //

bhṛśaṃ marmasvabhihatāvubhāvāstāṃ suvihvalau //

tataḥ svarathamāropya madrāṇāmṛṣabhaṃ raṇe /
apovāha kṛpaḥ śalyaṃ tūrṇamāyodhanādatha //

kṣībavadvihvalatvāttu nimeṣātpunarutthitaḥ /
bhīmaseno gadāpāṇiḥ samāhvayata madrapam //

tatastu tāvakāḥ śūrā nānāśastrasamāyutāḥ /
nānāvāditraśabdena pāṇḍusenāmayodhayan //

bhujāvucchritya śastraṃ ca śabdena mahatā tataḥ /
abhyadravanmahārāja duryodhanapurogamāḥ //

tadanīkamabhiprekṣya tataste pāṇḍunandanāḥ /
prayayuḥ siṃhanādena duryodhanavadhepsayā //

teṣāmāpatatāṃ tūrṇaṃ putraste bharatarṣabha /
prāptena cekitānaṃ vai vivyādha hṛdaye bhṛśam //

papāta rathopasthe tava putreṇa pātitaḥ /
rudhiraughapariklinnaḥ praviśya vipulaṃ tamaḥ //

cekitānaṃ hataṃ dṛṣṭvā pāṇḍaveyā mahārathāḥ /
asaktamabhyavarṣanta śaravarṣāṇi bhāgaśaḥ //

tāvakānāmanīkeṣu pāṇḍavā jitakāśinaḥ /
vyacaranta mahārāja prekṣaṇīyāḥ samantataḥ //

kṛpaśca kṛtavarmā ca saubalaśca mahārathaḥ /
ayodhayandharmarājaṃ madrarājapuraskṛtāḥ //

bhāradvājasya hantāraṃ bhūrivīryaparākramam /
duryodhano mahārāja dhṛṣṭadyumnamayodhayat //

trisāhasrāstathā rājaṃstava putreṇa coditāḥ /
ayodhayanta vijayaṃ jaigartānāṃ mahārathāḥ //

vijaye dhṛtasaṅkalpāḥ samare tyaktajīvitāḥ /
prāviśaṃstāvakā rājanhaṃsā iva mahatsaraḥ //

tato yuddhamabhūddhoraṃ parasparavadhaiṣiṇām /
anyonyavadhasaṃyuktamanyonyaprītivardhanam //

tasminpravṛtte saṅgrāme rājanvīravarakṣaye /
anileneritaṃ ghoramuttasthau pārthivaṃ rajaḥ //

śravaṇānnāmadheyānāṃ pārthivānāṃ ca kīrtanāt /
parasparaṃ vijānīmastadāyudhyannabhītavat //

tadrajaḥ puruṣavyāghra śoṇitena praśāmitam /
diśaśca vimalā jātāstasminrajasi nāśite //

tathā pravṛtte saṅgrāme ghorarūpe bhayānake /
tāvakānāṃ pareṣāṃ ca nāsītkaścitparāṅmukhaḥ //

brahmalokaparā bhūtvā prārthayanto jayaṃ yudhi /
suyuddhena parākrāntā narāḥ svargamabhīpsavaḥ //

bhartṛpiṇḍavimokṣārthaṃ bhartṛkāryaviniścitāḥ /
svargasaṃsaktamanaso yodhā yuyudhire tadā //

nānārūpāṇi śastrāṇi visṛjanto mahārathāḥ /
anyonyamabhigarjantaḥ praharantaḥ parasparam //

hata vidhyata gṛhṇīta praharadhvaṃ nikṛntata /
iti sma vācaḥ śrūyante tavateṣāṃ ca vai bale //

tataḥ śalyo mahārāja dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram /
vivyādha niśitairbāṇairhantukāmo mahāratham //

tasya pārtho mahārāja nārācānvai caturdaśa /
marmāṇyuddiśya marmajño nicakhāna hasanniva //

āvārya pāṇḍavaṃ bāṇairhantukāmo mahābalaḥ /
vivyādha samare kruddho bahubhiḥ kaṅkapatribhiḥ //

atha madro mahārāja śareṇānataparvaṇā /
yudhiṣṭhiraṃ samājaghne sarvasainyasya paśyataḥ //

dharmarājo'pi saṅkruddho madrarājaṃ mahābalaḥ /
vivyādha niśitairbāṇaiḥ kaṅkabarhiṇavājitaiḥ //

candrasenaṃ ca saptatyā sūtaṃ ca navabhiḥ śaraiḥ /
drumasenaṃ catuḥṣaṣṭyā nijaghāna mahārathaḥ //

cakrarakṣe hate śalyaḥ pāṇḍavena mahātmanā /
nijaghāna tato rājaṃścedīnvai pa़ñcaviṃśatim //

sātyakiṃ pañcaviṃśatyā bhīmasenaṃ ca pañcabhiḥ /
mādrīputrau śatenājau vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ //

evaṃ vicaratastasya saṅgrāme rājasattama /
sampraiṣayacchitānpārthaḥ śarānāśīviṣopamān //

dhvajāghraṃ cāsya samare kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ /
pramukhe vartamānasya bhallenāpāharadrathāt //

pāṇḍuputreṇa vai tasya ketuṃ chinnaṃ mahātmanā /
nipatantamapaśyāma giriśṛṅgamivāhatam //

dhvajaṃ nipatitaṃ dṛṣṭvā pāṇ़ḍavaṃ ca vyavasthitam /
saṅkruddho madrarājo'bhūccharavarṣaṃ mumoca ha //

śalyaḥ sāyakavarṣeṇa parjanya iva vṛṣṭimān /
abhyavarṣadameyātmā kṣatriyānkṣatriyarṣabhaḥ //

sātyakiṃ bhīmasenaṃ ca mādrīputrau ca pāṇḍavau /
ekaikaṃ pa़ñcabhirviddhvā yudhiṣṭhiramapīḍayat //

tato bāṇamayaṃ jālaṃ vitataṃ pāṇḍavorasi /
apaśyāma mahārāja meghajālamivodgatam //

tasya śalyo raṇe kruddhaḥ śaraiḥ sannataparvabhiḥ /
diśaḥ sañchādayāmāsa pradiśaśca mahārathaḥ //

tato yudhiṣṭhiro rājā bāṇajālena pīḍitaḥ /
babhūva hṛtavikrānto jambho vṛtrahaṇā yathā //