Mahabharata · Chapter 8.62

āturo me mato rājā avipahyaśca bhārata /
yathainamanuvartante pañcālāḥ saha pāṇḍavaiḥ //

tvaramāṇāstvarākāle sarvaśastrabhṛtāṃ varāḥ /
majjantamiva pātāle balino hyujjihīrṣavaḥ //

na keturdṛśyate rājñaḥ karṇasya pihitaḥ śaraiḥ /
paśyatoryamayoḥ pārtha sātyakeśca śikhaṇḍinaḥ //

dhṛṣṭadyumnasya bhīmasya śatānīkasya vā vibho /
pāñcālānāṃ ca sarveṣāṃ cedīnāṃ caiva bhārata //

eṣa karṇo raṇe pārtha pāṇḍavānāmanīkinīm /
śarairvidhvaṃsayāmāsa nalinīmiva kuñjaraḥ //

ete dravanti rathinastvadīyāḥ pāṇḍunandana /
paśya paśya yathā pārtha gacchantyete mahārathāḥ //

ete bhārata mātaṅgāḥ karṇenābhihatāḥ śaraiḥ /
ārtanādānvikurvāṇā vidravanti diśo daśa //

rathānāṃ dravate vṛndametaccaiva samantataḥ /
drāvyamāṇaṃ raṇe pārtha karṇenāmitatejasā //

hastikakṣyāṃ raṇe paśya carantīṃ tatratatra ha /
rathasthaṃ sūtaputrasya ketuṃ ketumatāṃ vara //

asau dhāvati rādheyo bhīmasenarathaṃ prati /
kirañśaraśatānyeva vinighnaṃstava vāhinīm //

ete naśyanti pāñcālā drāvyamāṇā mahātmanā /
śakreṇeva yathā daityā drāvyamāṇā mahātmanā //

eṣa karṇo raṇe jitvā pāñcālānpāṇḍusṛñjayān /
diśo viprekṣate sarvāstvadarthamiti me matiḥ //

eṣa karṇo dhanuḥśreṣṭhaṃ vidhūnvanbahuśobhate /
śatruṃ jitvā yathā śakro devasaṅkhaiḥ samāvṛtaḥ //

ete nardanti kauravyā dṛṣṭvā karṇasya vikramam /
trāsayanto raṇe pāṇḍūnsṛñjayāṃśca samantataḥ //

eṣa sarvātmanā pāṇḍūṃstrāsayitvā mahāraṇe /
abhibhāṣati rādheyaḥ sarvasainyāni mānada //

abhidravata bhadraṃ vo drutaṃ dravata kauravāḥ /
yathā na jīvavānkaścinmucyeta yudhi sṛñjayaḥ //

tathā kuruta saṃyattā vayaṃ yāsyāma pṛṣṭhataḥ /
evamuktvā gato hyeṣa pṛṣṭhato vikirañcharān //

paśya karṇaṃ raṇe pārtha śvetacchatravirājitam /
udayaṃ parvataṃ yadvacchaśāṅkenābhiśobhitam //

pūrṇacandranikāśena mūrdhni cchatreṇa bhārata /
dhriyamāṇena samare śrīmacchataśalākinā //

eṣa tvāṃ prekṣate karṇaḥ sakaṭākṣaṃ dhanañjaya /
uttamaṃ yatnamāsthāya dhruvameṣyati saṃyuge //

paśya hyenaṃ mahābāho vidhunvānaṃ mahaddhanuḥ /
śarāṃścāśīviṣākārānvisṛjantaṃ mahāraṇe //

asau nivṛtto rādheyo dṛṣṭvā te vānaradhvajam / prārthayansamaraṃ pārtha tvayā saha parantapa /
vadhāya hyātmano'bhyeti pāvakaṃ śalabho yathā //

karṇamekākinaṃ dṛṣṭvā dhārtarāṣṭro raṇājire /
tvāṃ ca pārthābhisaṃrabdhaṃ karṇaṃ prati mahāratham //

kṛtāgasaṃ ca rādheyaṃ dharmātmani yudhiṣṭhire /
atmānaṃ ca kṛtārthaṃ ca samīkṣya bharatarṣabha //

asau duryodhanaḥ kruddho rathānīkena bhārata /
rirakṣiṣuḥ susaṃvṛtto dhārtarāṣṭro nivartate //

sarvaiḥ sahaibhirduṣṭātmā badhyatāṃ ca prayatnataḥ /
tvayā yaśaśca rājyaṃ ca sukhaṃ cottamamicchatā //

adīnayorviśrutayoryuvayoryotsyamānayoḥ / devāsure pārtha mṛdhe devadānavayoriva /
paśyantu kauravāḥ sarve tava pārtha parākramam //

tvāṃ ca dṛṣṭvātisaṃrabdhaṃ karṇaṃ ca bharatarṣam /
asau duryodhanaḥ kruddho nottaraṃ pratipadyate //

ātmānaṃ ca kṛtātmānaṃ samīkṣya bharatarṣabha /
kṛtāgasaṃ ca rādheyaṃ dharmātmani yudhiṣṭhire //

pratipadyasva kaunteya prāptakālamanantaram /
āryāṃ yuddhe matiṃ kṛtvā pratyehi rathayūthapam //

pañca hyetāni mukhyāni rathānāṃ rathasattama /
śatānyaxxxxxxjalināṃ tinmatejasām //

pañca nāghaxxxxx dviguṇā vājinastathā /
abhisaṃhatya kaunteya padātāḥ prayutāni ca //

xxxxxxxx vīra balaṃ tāmabhivartate /
dromaputraṃ puraskṛtya tacchīghraṃ sanniṣūdaya //

nikṛttyaitadrathānīkaṃ balinaṃ lokaviśrutam /
sūtaputre maheṣvāse darśayātmānamātmanā //

xxxxxxxxxxxxxxxbharatarṣabha / xxxxxxxxxxxxx pāñcālānabhighāvati /

xxxxxx hi paśyāmi dhṛṣṭadyumnarartha prati /
xxxxxx pāñcālāniti manye parantapa //

ācacakṣe priyaṃ pārtha tavedaṃ bharatarṣabha /
rājāsau kuśalī śrīmāndharmaputro yudhiṣṭhiraḥ //

asau bhīmo mahābāhuḥ sannivṛttaścamūyukhe /
vṛtaḥ sṛñjaya sainyena śaineyena ca bhaptata //

vadhyanta ete samare kauravā niśitaiḥ śaraiḥ /
bhīmasenena kaunteya pāñcālaiśca mahātmabhiḥ //

senā hi dhārtarāṣṭrasya vimukhā vyadravadraṇāt /
vegena bhīmasenasya vihatā vividhaiḥ śaraiḥ //

vipannasasyeva mahī rudhireṇa samukṣitā /
bhāratī bharataśreṣṭha senā kṛpaṇadarśanā //

nivṛttaṃ paśya kaunteya bhīmasenaṃ yudhāmpatim /
āśīviṣamiva kruddhaṃ tasmāddravati bhārati //

pītaraktāsitasitāstārācandrārkamaṇḍitāḥ /
patākā viprakīryante chatrāṇyetāni cārjuna //

sauvarṇā rājatāścaiva taijasāśca pṛthagvidhāḥ /
ketavo'bhinipātyante hastyaśvaṃ ca prakīryate //

rathebhyaḥ prapatantyete rathino vigatāsavaḥ /
nānāvarṇairhatā bāṇaiḥ pāñcālairapalāyibhiḥ //

nirmanuṣyāngajānaśvānrathāṃścaiva dhanañjaya /
samādravanti pāñcālā dhārtarāṣṭrāṃstarasvinaḥ //

vimṛdranti naravyāghrā bhīmasenabalāśrayāt /
balaṃ pareṣāṃ durdharṣaṃ tyaktvā prāṇānarindam //

ete nardinti pāñcālā dhmāpayanti ca vārijān /
abhidravanti ca raṇe mṛdrantaḥ sāyakaiḥ parān //

paśya svargasya māhātmyaṃ pāñcālā hi parākramāt /
dhārtarāṣṭrānvinighnanto viśantyete rathottamān //

[śastramācchidya śatrūṇāṃ sāyudhānāṃ nirāyudhāḥ /
tenaivaitānamoghāstrā nighnanti ca nadanti ca //

śirāṃsyetāni pātyante śatrūṇāṃ bāhavo'pi ca /
rathanāgahayā vīrā yaśasyāḥ sarva eva ca] //

sarvataścābhipannaiṣā dhārtarāṣṭrī mahācamūḥ /
tyaktvā prāṇānmaheṣvāsaiḥ pāñcālaiḥ paripātyate //

suhṛdaśca parākrāntāḥ kṛpakarṇādayo vibho /
nivāraṇe maheṣvāsāḥ pāñcālānāṃ parantapa //

anivṛttāṃśca bhītāṃstāndhārtarāṣṭrānparantapa /
dhṛṣṭadyumnamukhā vīrā ghnanti śatrūnsahasraśaḥ //

rathāśca vividhāḥ sarve nivṛtte bharatarṣabhe /
vivarṇamukhabhūyiṣṭhā dhārtarāṣṭrī mahācamūḥ //

paśya bhīmena nārācairbhinnā nāgāḥ patantyamī /
vajrivajrahatānīva śikharāṇi dharābhṛtām //

bhīmasenasya nirviddhā bāṇaiḥ sannataparvabhiḥ /
svānyanīkāni mṛdganto dravantyete mahāgajāḥ //

ete dravanti kuravo bhīmasenabhayārditāḥ /
tyaktvā rathāngajāṃścaiva hayāṃścaiva sahasraśaḥ //

hastyaśvarathapattīnāṃ dravatāṃ niḥsvanaṃ śṛṇu /
bhīmasenasya ninadaṃ drāvayānasya kauravān //

abhijānāmi bhīmasya siṃhanādaṃ punaḥpunaḥ /
nadataḥ pāṇḍaveyasya saṅgrāme jitakāśinaḥ //

eṣa naiṣādirabhyeti dvipamukhyena pāṇḍavam /
visṛjaṃstomarānkruddho daṇḍapāṇirivāntakaḥ //

tasya caiva bhujau chinnau bhīmasenena garjataḥ /
nāgaśca krakaraprakhyairnārācairdaśabhirhataḥ //

hantaite punarāyānti nāgā hyanye prahāriṇaḥ /
nīlāñjanacayaprakhyā mahāmātrairadhiṣṭhitāḥ //

śaktitomarasaṅghatairvinighnanto vṛkodaram / saptasapta ca nāgasthā vaijayantyaśca sadhvajāḥ /
navatyā niśitairbāṇaiśchinnāḥ pārthāgrajena te //

daśabhirdaśabhiścaiko nārācairnihato gajaḥ //

na cāsau dhārtarāṣṭrāṇāṃ śrūyate ninadastathā /
purandarasame kruddhe nivṛtte bharatarṣabhe //

akṣauhiṇyastathā tisro dhārtarāṣṭrasya saṅgatāḥ /
kruddhena bhīmasenena narasiṃhena vāritāḥ //

na śaknuvanti vai pārthaṃ pārthivāḥ samudīkṣitum /
madhyandinagataṃ sūryaṃ yathā durbalacakṣuṣaḥ //

ete bhīmasya santrastāḥ siṃhasyevetare mṛgāḥ /
śaraiḥ santrāsitāḥ sahkhye na labhante sukhaṃ kvacit //

rādheyo bahubhiḥ sārdhamasau gacchati vegitaḥ / vardhayitvā tu bhīruṃ taṃ pārśvato hyānayaddhanuḥ /
taṃ pālayanmahārājaṃ dhārtarāṣṭraṃ balānvitaḥ //
sañjaya uvāca /

etacchrutvā mahābāhurvāsudevāddhanañjayaḥ / bhīmasenena tatkarma kṛtaṃ dṛṣṭvā suduṣkaram /
arjuno vyadhamacchiṣṭānsaṃśaptakagaṇānbahūn //

te vadhyamānāḥ pārthena saṃśaptakagaṇāḥ prabho /
śakrasyātithitāṃ gatvā viśokā hyabhavaṃstadā //

nārāyaṇāṃstu gopālānvyadhamatpāṇḍunandanaḥ /
uttamaṃ vexxxxxptāsthāya caṇḍavāyurdhanāniva //

anvakīryanta bhītāste tatratatraiva bhārata /
lulitāṃśca tataḥ śūrānahanatpuruṣottamaḥ //

punaśca puruṣavyāghraḥ śaraiḥ sannataparvabhiḥ /
jaghāna dhārtarāṣṭrasya caturvidhabalāṃ camūm //