Mahabharata · Chapter 8.52

kathaṃ saṃśaptakaiḥ sārdhamarjunasyābhavadraṇaḥ /
sūtaputrasya pāñcālaiḥ kathaṃ yuddhaṃ pravartitam //

aśvatthāmnastu yadyuddhamarjunasya ca sañjaya /
anyeṣāṃ ca madīyānāṃ pāṇḍavaistadbravīhi me //
sañjaya uvāca /

śṛṇu rājanyathāvṛttaṃ saṅgrāmaṃ bruvato mama /
vīrāṇāṃ śatrubhiḥ sārdhaṃ dehapāpmavināśanam //

pārthaḥ saṃśaptakabalaṃ praviśyārṇavasannibham /
vyakṣobhayadamitraghno mahāvāta ivārṇavam //

pūrṇacandrābhavakrāṇi svakṣibhrūdaśanāni ca / śirāṃsyunmathya vīrāṇāṃ śitairbhallairdhanañjayaḥ /
santastāra kṣitiṃ kṣipraṃ vinālairnalinairiva //

suvṛttānāyatānpuṣṭāṃścandanāgurubhūṣitān / sāyudhānsatalatrāṃśca pañcāsyoragasannibhān /
bāhūnkṣurairamitrāṇāṃ ciccheda samare'rjunaḥ //

dhuryāndhuryotarānsūtāndhvajāṃścāpāni sāyakān /
pāṇīnnitāntaniśitairbhallaiściccheda pāṇḍavaḥ //

rathāndvipānhayāṃścaiva sārohānarjuno yudhi /
śarairanekasāhasrairninye rājanyamakṣayam //

taṃ pravīrāḥ susaṃrabdhā nardamānā ivarṣabhāḥ / vāsitārthamiva kruddhamabhidrutya mahotkaṭāḥ /
nighntamabhijaghnuste śaraiḥ śṛṅgairivarṣabhāḥ //

tasya teṣāṃ ca tadyudvamabhavadromaharṣaṇam /
trailokyavijaye yadvaddaityānāṃ saha vajriṇā //

astraistrāṇi saṃvārya dviṣatāṃ sarvato'rjunaḥ /
iṣubhirbahubhistūrṇaṃ vidvvā prāṇāñjahāra saḥ //

chinnatriveṇucakrākṣānhatayodhānsasārathīn /
vidhvastāyudhatūṇīrānsamunmathitaketanān //

sañchinnayokraraśmīṣānvitriveṇūnvikūbarān /
visrastabandhurayugānvisrastākṣapramaṇḍalān //

rathānviśakalīkurvanmahābhrāṇīva mārutaḥ //

vismāpakaṃ prekṣakāṇāṃ dviṣatāṃ bhayavardhanam /
mahārathasahasrasya samaṃ karmākarojjayaḥ //

siddhadevarṣisaṅghāśca cāraṇāścāpi tuṣṭuvuḥ //

devadundubhayo neduḥ puṣpavarṣāṇi cāpatan /
keśavārjunayormūrdhni prāha vākvāśarīriṇī //

candrāgnyanilasūryāṇāṃ kāntidīptibaladyutīḥ /
yau sadā bibhraturvīrāvimau tau keśavārjunau //

brahmeśānāviva purā vīrāvekarathe sthitau /
sarvabhūtavarau vīrau naranārāyaṇāvimau //

ityetanmahadāścaryaṃ dṛṣṭvā śrutvā ca bhārata /
aśvatthāmā susaṅkruddhaḥ kṛṣṇāvabhyadravadraṇe //

atha pāṇḍavamasyantamamitrāntakarāñcharān /
seṣuṇā pāṇinā'hūya prahasandrauṇirabravīt //

yadi māṃ manyase vīra prāptamarhamihātithim /
tataḥ sarvātmanā tvadya yudvātithyaṃ prayaccha me //

evamācāryaputreṇa samāhūto yuyutsayā /
bahumene'rjuno'tmānamiti cāha janārdanam //

saṃśaptakāśca me vadhyā drauṇirāhvayate ca mām /
yadatrānantaraṃ prāptaṃ śaṃsa me tadvi mādhava //

ātithyakarmābhyutthāya dīyatāṃ yadi manyase /
evamukto'vahatpārthaṃ kṛṣṇodroṇātmajāntike //

śaikṣyeṇa vidhinā'hūtaṃ vāyurindramivādhvare /
tamāmantryaikamanasaṃ keśavo drauṇimabravīt //

aśvatthāmansthiro bhūtvā praharāśu sahasva ca /
nirveṣṭuṃ bhartṛpiṇḍaṃ hi kālo'yamupajīvinām //

sūkṣmo vivādo viprāṇāṃ sūkṣmau kṣāstrau jayājayau //

nahi sankṣamase mohāddivyāṃ pārthasya satkriyām /
samāptimicchanyudhyasva syiro bhūtvā'dya pāṇḍavaṃ //

ityukto vāsudevena tathetyuktvā dvijottamaḥ /
vivyādha keśavaṃ ṣaṣṭyā nārācairarjunaṃ tribhiḥ //

tasyārjunaḥ susaṅkruddhastribhirbāṇaiḥ śarāsanam /
cicchedāthānyadādatta drauṇirghorataraṃ dhanuḥ //

sajyaṃ kṛtvā nimeṣācca vivyādhārjunakeśavau /
tribhiḥ śatairvāsudevaṃ sahasreṇa ca pāṇḍavam //

tataḥ śarasahasrāṇi prayutānyarbudāni ca /
sasṛje drauṇirāyastaḥ stambhayāmāsa cārjunam //

iṣudherdhanuṣo jyāyāstvaṅgulibhyaśca māriṣa /
bāhvoḥ karābhyāmuraso vadanādvrāṇanetrataḥ //

karṇābhyāṃ śiraso'ṅgebhyo lomavarmabhya eva ca /
rathadhvajābhyāṃ ca śarā niṣpeturbrahmavādinaḥ //

śarajālena mahatā baddhvā mādhavapāṇḍavau /
nanāda sudito drauṇirmahāmeghaughaniḥsvanam //

taiḥ patadbhirmahārāja drauṇimuktaiḥ samantataḥ /
sañchāditau rathasthau tāvubhau kṛṣṇadhanañjayau //

dataḥ śaraxxxxxxkṣṇairbhāradvājaḥ pratāpavān /
nixxxxxcakre rathe mādhavapāṇḍavau //

xxxxjaṅgamaṃ sthāvaraṃ tathā /
carācarasā moptārau dṛṣṭvā sañchāditau śaraiḥ //

siddhacāraxxxxxśca sampeturśai samantataḥ /
api xxxxxxxx lokānāmiti cābruvan //

na mayā xxxxxxxxxx rājandṛṣṭapṛrvaḥ parākamaḥ /
xxxxxxxxxxxx kṛṣṇo chādayato raṇe //

xxxxxxxxxxxśabdaṃ rathānāṃ trāsanaṃ raṇe /
xxxxxxxxxx rājansiṃhasya nadato yathā //

carato yuddhe savyaṃ dakṣiṇamasyataḥ /
vidyudambhodharasyeva bhrājamānā vyadṛśyata //

sa tadā kṣiprakārī ca dṛḍhahastaśca pāṇḍavaḥ /
pramohaṃ paramaṃ gatvā prekṣannāste dhanañjayaḥ //

vikramaṃ carato yuddhe savyaṃ dakṣiṇamasyataḥ /
vikramaṃ ca hṛtaṃ mene ātmanastena saṃyuge //

athāsya samare rājanvapurāsītsudurdṛśam /
drauṇestatkurvataḥ karma yādṛgrūpaṃ pinākinaḥ //

vardhamāne tatastatra droṇaputre viśāmpate /
hīyamāne ca kaunteye kṛṣṇaṃ roṣaḥ samāviśat //

sa roṣānniśvasanrājannirdahanniva cakṣuṣā /
drauṇiṃ dadarśa saṅgrāme phalgunaṃ ca muhurmuhuḥ //

tataḥ kṛṣṇo'bravītkruddhaḥ pārthaṃ sapraṇayaṃ vacaḥ //

atyadbhutatamidaṃ pārtha tvayi paśyāmi saṃyuge /
yattvāṃ viśeṣayatyājau droṇaputro'dya bhārata //

kaccitte gāṇḍivaṃ haste muṣṭirvā na vyaśīryata /
kaccidvīryaṃ yathāpūrvaṃ bhujayorvā balaṃ tava //

udīryamāṇaṃ hi raṇe paśyāmi drauṇimāhave / guruputra iti hyenaṃ mānayanpāṇḍavarṣabha /
upekṣāṃ mā kṛthāḥ pārtha nāyaṃ kāla upekṣitum //
arjuna uvāca /

paśya mādhava daurātmyaṃ guruputrasya māṃ prati / vadhaṃ prāptau manyate nau prāveśya śavareśmani /
eṣosmi hanmi saṅkalpaṃ śikṣayā ca balena ca //

evamuktvā'sya ciccheda bhallaiḥ karmāramārjitaiḥ /
dhanuśchatraṃ patākāṃ ca rathaśaktiṃ gadāṃ varām //

aśvatthāmnaḥ śarānastāñchittvaikaikaṃ tridhā tridhā /
vyadhamadbharataśreṣṭho nīhāramiva mārutaḥ //

tataḥ saṃśaptakānbhūyaḥ sāśvasūtarathadvipān /
dhvajapattigaṇānurgrairbāṇairvivyādha pāṇḍavaḥ //

ye ye dadṛśire tatra yadyadrūpāstadā janāḥ /
te te tatra śarairvyāptaṃ menire'tmānamātmanā //

te gāṇḍīvapramuktāstu nānārūpāḥ patatriṇaḥ /
krośe sāgre sthitāñjaghnurdvipāṃśca puruṣānraṇe //

bhallaiśchinnāḥ karāḥ petuḥ kariṇāṃ madavarṣiṇām /
yathā vane paraśubhirnikṛttāḥ śālmalidrumāḥ //

paścāttu śailavatpatuste gajāḥ saha sādibhiḥ /
vajrivajrāvamathitā yathaivādricayāstathā //

gandharvanagarākārānrathāṃścaiva sukalpitān /
vinītairjavanairyuktānāsthitānyudvadurmadaiḥ //

śarairviśakalīkurvannamitrānabhyavīvṛṣat /
svalaṅkṛtānaśvasādīnpattīṃścāhandhanañjayaḥ //

dhanañjayayugāntārkaḥ saṃśaptakamahārṇavam /
vyaśoṣayata duḥśoṣaṃ tīkṣṇaiḥ śaragabhastibhiḥ //

punardrauṇimahāśailaṃ nārācairvajrasannibhaiḥ /
nirbibheda mahāvegaistvaranvajrīva parvatam //

tamācāryasutaḥ kruddhaḥ sāśvayantāramāśugaiḥ /
yuyutsurāgamadyoddhuṃ pārthastānacchinaccharān //

tataḥ paramasaṅkruddhaḥ kāṇḍakośamavāsṛjat /
aśvatthāmābhirūpāya gṛhānatithaye yathā //

atha saṃśaptakāṃstyaktvā pāṇḍavo drauṇimabhyayāt /
apāṅkteyāniva tyaktvā dātā pāṅkteyamarthinam //

sthitāḥ saṃśaptakā rājandṛṣṭvā yudvaṃ mahātmanoḥ //