Mahabharata · Chapter 8.42

tathā vyūḍheṣvanīkeṣu saṃsakteṣu ca sañjaya /
saṃśaptakāḥ kathaṃ pārthaṃ kathaṃ karṇaṃ ca pāṇḍavāḥ //

etadvistaraśo yuddhaṃ prabrūhi kuśalo hyasi /
na hi tṛpyāmi vīrāṇāṃ śṛṇvāno yudhi vikramam //
sañjaya uvāca /

tatsaṃsthimatho dṛṣṭvā pratyamitraṃ mahadbalam /
pratyavyūhattataḥ karṇo hitārthaṃ tanayasya te //

tatsādināgakalilaṃ padātirathasaṅkulam /
dhṛṣṭadyumnamukhaṃ ghoramaśobhata mahadbalam //

pārāvatasavarṇāśvaścandrasūryasamadyutiḥ /
sa pārṣato babhau dhanvī kālo vigrahavāniva //

pārṣataṃ tvabhitastasthurdraupadeyā yuyutsavaḥ /
sānugā dīptavapuṣaścandraṃ tārāgaṇā iva //

atha vyūḍheṣvanīkeṣu prekṣya saṃśaptakānraṇe /
kruddho'rjuno'bhidudrāva vyākṣipangāṇḍivaṃ dhanuḥ //

atha saṃśaptakāḥ pārthamabhyadhāvanvadhaiṣiṇaḥ /
vijaye dhṛtasaṅkalpā mṛtyuṃ kṛtvānivartanam //

tadaśvasaṅghabahulaṃ pattināgarathākulam /
udīryamāṇaṃ saṃrabdhaṃ dhanañjayamabhidravat //

tadudyataṃ mahatsainyaṃ sāgaraughasamaṃ jave /
pārthavelāṃ samāsādya viṣṭhitaṃ samadṛśyata //

mṛdgantaṃ śavarṣaughairdrutamarjunamārdayat //

sa samprahārastumulasteṣāmāsītkirīṭinā /
tasyaiva tu yathā rājannivātakavacaiḥ saha //

rathānaśvāndhvajānnāgānpattīngajagatānapi /
iṣūndhanūṃṣi khaṅgāṃśca cakrāṇi ca paraśvathān //

sāyudhānudyatānbāhūnvividhānyāyudhāni ca /
ciccheda dviṣatāṃ pārthaḥ śirāṃsi ca sahasraśaḥ //

tasminsainyamahāvarte pātālatalasannibhe /
nimagnaṃ taṃ rathaṃ matvā neduḥ saṃśaptakā mudā //

sa purastādarīnhatvā punaruttarato'vadhīt /
dakṣiṇena ca paścācca kruddho rudraḥ paśūniva //

atha pāñcālacedīnāṃ sṛḍhjayānāṃ ca māriṣa /
tvadīyaiḥ saha saṅgrāma āsītparamadāruṇaḥ //

kṛpaśca kṛtavarmā ca śakuniścāpi saubalaḥ /
hṛṣṭasenāḥ susaṃrabdhā rathānīkaprahāriṇaḥ //

kosalaiḥ kāśyamatsyaiśca kārūśaiḥ kekayairapi /
śūrasenaiḥ śūravarairyuyudhuryuddhadurmadāḥ //

teṣāmantakaraṃ yuddhaṃ dehapāpmavināśanam /
kṣatraviṭ्śūdravīrāṇāṃ dharmyaṃ svargyaṃ yaśaskaram //

duryodhano'tha sahito bhrātṛbhirbharatarṣabha /
guptaḥ kurupravīraiśca madrāṇāṃ ca mahārathaiḥ //

pāṇḍavaiḥ saha pāñcālaiścedibhiḥ sātyakena ca /
yudhyamānaṃ raṇe karṇaṃ kuruvīro'bhyapālayat //

karṇo'pi niśitairbāṇairvinihatya mahācamūm /
pramṛdya ca rathaśreṣṭhānyudhiṣṭhiramapīḍayat //

vipatrāyudhadehāsūnkṛtvā śatrūnsahasraśaḥ /
yuktvā svargayaśobhyāṃ ca svebhyo mudamudāvahat //

tadvigāhya mahānīkaṃ sūtaputro mahārathaḥ /
nadīṃ pravartayāmāsa śoṇitaughataraṅgiṇīm //

śoṇitodāṃ kṣuṇṇamatsthāṃ nāganakraduratyayām /
māṃlamajjākardaminīṃ cakrakūrmamahoḍupām //

pātitairmeghasaṅkāśaistatratatra mahādvipaiḥ /
aśanībhiriva dhvastā nadī rājanvirājate //

tāṃ śarormimahāvartāṃ chatrahaṃsasamākulām /
tanutroṣṇīṣasaṅghāṭāmasthipāṣāṇasaṅkulām //

apārāmanapārāṃ ca śaṅkhadundubhighoṣiṇīm /
raudrāṃ nadīṃ mahārāja rajasā sarvatovṛtām //

atitīkṣṇāṃ narākīrṇāṃ nadīmantakagāminīm /
samaṃ ca viṣamaṃ caiva samāyāntīṃ mahābhayām //

ākulāścātra sīdanti narāḥ śoṇitakardame /
narairabhiparikṣiptā yathā rājanmahādrumāḥ //

tataste tatratatraiva pracaranto mahānadīm /
viceruḥ sarvato yodhā nauvāraṇamahārathaiḥ //

śoṇitena samaṃ rājankṛtamāsītsamantataḥ /
nadīvegairyathā bhūmistadvadāsīdviśāpate //

evaṃ bhārata saṅgrāmo naravājigajakṣayaḥ /
kurūṇāṃ sṛñjayānāṃ ca devāsurasamo'bhavat //