મહાભારત · અધ્યાય 8.42

તથા વ્યૂઢેષ્વનીકેષુ સંસક્તેષુ ચ સઞ્જય ।
સંશપ્તકાઃ કથં પાર્થં કથં કર્ણં ચ પાણ્ડવાઃ ॥

એતદ્વિસ્તરશો યુદ્ધં પ્રબ્રૂહિ કુશલો હ્યસિ ।
ન હિ તૃપ્યામિ વીરાણાં શૃણ્વાનો યુધિ વિક્રમમ્ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તત્સંસ્થિમથો દૃષ્ટ્વા પ્રત્યમિત્રં મહદ્બલમ્ ।
પ્રત્યવ્યૂહત્તતઃ કર્ણો હિતાર્થં તનયસ્ય તે ॥

તત્સાદિનાગકલિલં પદાતિરથસઙ્કુલમ્ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નમુખં ઘોરમશોભત મહદ્બલમ્ ॥

પારાવતસવર્ણાશ્વશ્ચન્દ્રસૂર્યસમદ્યુતિઃ ।
સ પાર્ષતો બભૌ ધન્વી કાલો વિગ્રહવાનિવ ॥

પાર્ષતં ત્વભિતસ્તસ્થુર્દ્રૌપદેયા યુયુત્સવઃ ।
સાનુગા દીપ્તવપુષશ્ચન્દ્રં તારાગણા ઇવ ॥

અથ વ્યૂઢેષ્વનીકેષુ પ્રેક્ષ્ય સંશપ્તકાન્રણે ।
ક્રુદ્ધોઽર્જુનોઽભિદુદ્રાવ વ્યાક્ષિપન્ગાણ્ડિવં ધનુઃ ॥

અથ સંશપ્તકાઃ પાર્થમભ્યધાવન્વધૈષિણઃ ।
વિજયે ધૃતસઙ્કલ્પા મૃત્યું કૃત્વાનિવર્તનમ્ ॥

તદશ્વસઙ્ઘબહુલં પત્તિનાગરથાકુલમ્ ।
ઉદીર્યમાણં સંરબ્ધં ધનઞ્જયમભિદ્રવત્ ॥

તદુદ્યતં મહત્સૈન્યં સાગરૌઘસમં જવે ।
પાર્થવેલાં સમાસાદ્ય વિષ્ઠિતં સમદૃશ્યત ॥

મૃદ્ગન્તં શવર્ષૌઘૈર્દ્રુતમર્જુનમાર્દયત્ ॥

સ સમ્પ્રહારસ્તુમુલસ્તેષામાસીત્કિરીટિના ।
તસ્યૈવ તુ યથા રાજન્નિવાતકવચૈઃ સહ ॥

રથાનશ્વાન્ધ્વજાન્નાગાન્પત્તીન્ગજગતાનપિ ।
ઇષૂન્ધનૂંષિ ખઙ્ગાંશ્ચ ચક્રાણિ ચ પરશ્વથાન્ ॥

સાયુધાનુદ્યતાન્બાહૂન્વિવિધાન્યાયુધાનિ ચ ।
ચિચ્છેદ દ્વિષતાં પાર્થઃ શિરાંસિ ચ સહસ્રશઃ ॥

તસ્મિન્સૈન્યમહાવર્તે પાતાલતલસન્નિભે ।
નિમગ્નં તં રથં મત્વા નેદુઃ સંશપ્તકા મુદા ॥

સ પુરસ્તાદરીન્હત્વા પુનરુત્તરતોઽવધીત્ ।
દક્ષિણેન ચ પશ્ચાચ્ચ ક્રુદ્ધો રુદ્રઃ પશૂનિવ ॥

અથ પાઞ્ચાલચેદીનાં સૃઢ્જયાનાં ચ મારિષ ।
ત્વદીયૈઃ સહ સઙ્ગ્રામ આસીત્પરમદારુણઃ ॥

કૃપશ્ચ કૃતવર્મા ચ શકુનિશ્ચાપિ સૌબલઃ ।
હૃષ્ટસેનાઃ સુસંરબ્ધા રથાનીકપ્રહારિણઃ ॥

કોસલૈઃ કાશ્યમત્સ્યૈશ્ચ કારૂશૈઃ કેકયૈરપિ ।
શૂરસેનૈઃ શૂરવરૈર્યુયુધુર્યુદ્ધદુર્મદાઃ ॥

તેષામન્તકરં યુદ્ધં દેહપાપ્મવિનાશનમ્ ।
ક્ષત્રવિટ્્શૂદ્રવીરાણાં ધર્મ્યં સ્વર્ગ્યં યશસ્કરમ્ ॥

દુર્યોધનોઽથ સહિતો ભ્રાતૃભિર્ભરતર્ષભ ।
ગુપ્તઃ કુરુપ્રવીરૈશ્ચ મદ્રાણાં ચ મહારથૈઃ ॥

પાણ્ડવૈઃ સહ પાઞ્ચાલૈશ્ચેદિભિઃ સાત્યકેન ચ ।
યુધ્યમાનં રણે કર્ણં કુરુવીરોઽભ્યપાલયત્ ॥

કર્ણોઽપિ નિશિતૈર્બાણૈર્વિનિહત્ય મહાચમૂમ્ ।
પ્રમૃદ્ય ચ રથશ્રેષ્ઠાન્યુધિષ્ઠિરમપીડયત્ ॥

વિપત્રાયુધદેહાસૂન્કૃત્વા શત્રૂન્સહસ્રશઃ ।
યુક્ત્વા સ્વર્ગયશોભ્યાં ચ સ્વેભ્યો મુદમુદાવહત્ ॥

તદ્વિગાહ્ય મહાનીકં સૂતપુત્રો મહારથઃ ।
નદીં પ્રવર્તયામાસ શોણિતૌઘતરઙ્ગિણીમ્ ॥

શોણિતોદાં ક્ષુણ્ણમત્સ્થાં નાગનક્રદુરત્યયામ્ ।
માંલમજ્જાકર્દમિનીં ચક્રકૂર્મમહોડુપામ્ ॥

પાતિતૈર્મેઘસઙ્કાશૈસ્તત્રતત્ર મહાદ્વિપૈઃ ।
અશનીભિરિવ ધ્વસ્તા નદી રાજન્વિરાજતે ॥

તાં શરોર્મિમહાવર્તાં છત્રહંસસમાકુલામ્ ।
તનુત્રોષ્ણીષસઙ્ઘાટામસ્થિપાષાણસઙ્કુલામ્ ॥

અપારામનપારાં ચ શઙ્ખદુન્દુભિઘોષિણીમ્ ।
રૌદ્રાં નદીં મહારાજ રજસા સર્વતોવૃતામ્ ॥

અતિતીક્ષ્ણાં નરાકીર્ણાં નદીમન્તકગામિનીમ્ ।
સમં ચ વિષમં ચૈવ સમાયાન્તીં મહાભયામ્ ॥

આકુલાશ્ચાત્ર સીદન્તિ નરાઃ શોણિતકર્દમે ।
નરૈરભિપરિક્ષિપ્તા યથા રાજન્મહાદ્રુમાઃ ॥

તતસ્તે તત્રતત્રૈવ પ્રચરન્તો મહાનદીમ્ ।
વિચેરુઃ સર્વતો યોધા નૌવારણમહારથૈઃ ॥

શોણિતેન સમં રાજન્કૃતમાસીત્સમન્તતઃ ।
નદીવેગૈર્યથા ભૂમિસ્તદ્વદાસીદ્વિશાપતે ॥

એવં ભારત સઙ્ગ્રામો નરવાજિગજક્ષયઃ ।
કુરૂણાં સૃઞ્જયાનાં ચ દેવાસુરસમોઽભવત્ ॥