Mahabharata · Chapter 8.26
tejaso'rdhaṃ surā dattvā śaṅkarāya mahātmane /
paśutvamapi copetya viśvakarmāṇamavyayam //
ūcuḥ sarve samābhāṣya rathaḥ saṅkalpyatāmiti /
viśvakarmā'pi sañcintya rathaṃ divyamakalpayat //
sametāṃ pṛthivīṃ devī viśālāṃ puramālinīm /
saparvatavanadvīpāṃ cakre bhūtadharāṃ ratham //
īṣāṃ nakṣatravaṃśaṃ ca chatraṃ merumahāgirim /
anekadrusañchannaṃ ratnākaramanuttamam //
himavantaṃ ca vindhyaṃ ca nānādrumalatākulam /
avaskaraṃ pratiṣṭhānaṃ kalpayāmāsa vai tadā //
astangirimadhiṣṭhānaṃ nānādvijagaṇāyutam /
cakāra bhagavāṃstvaṣṭā udayaṃ rathakūbaram //
mīnanakrajhaṣāvāsaṃ dānavālayamuttamam /
samudramakṣaṃ vidadhe pattanākaraśobhitam //
cakraṃ cakre candramasaṃ tārakāgaṇamaṇḍitam /
divākaraṃ cāpyaparaṃ cakraṃ cakreṃ'śumālinam //
gaṅgāṃ sarasvatīṃ tūṇīṃ cakre viśvakṛdavyayaḥ /
alaṅkārā rathasyāsannāpagāḥ saritastathā //
trīnagnīnmantravaccakre rathasyātha triveṇukam /
anukarṣānrathe dīptānvarūthāṃścāpi tārakāḥ //
oṣadhīrvīrudhaścaiva ghaṇṭājālaṃ ca bhānumat /
alañcakāra ca rathaṃ māsapakṣartubhirvibhuḥ //
ahorātraiḥ kalābhiśca kāṣṭhābhirayanaistathā /
dyāṃ yugaṃ yugaparvāṇi saṃvartakabalāharakān //
śamyāṃ dhṛtiṃ ca medhāṃ ca sthitiṃ sannatimeva ca /
ṛghvedaṃ sāmavedaṃ ca dhuryāvaśvāvakalpayat //
pṛṣṭhāśvau tu yajurvedaḥ kalpito'tharvaṇastathā /
aśvānāṃ cāpyalaṅkāraṃ vidadhe padasañcayam //
sinīvālīmanumatiṃ kuhūṃ rākāṃ ca suprabhām / yoktāṇi cakre cāśvānāṃ kūśmāṇḍāṃścāpi pannagān /
tālapṛṣṭho'tha nahuṣaḥ kārkoṭakadhanañjayau /
itare cābhavannāgā hayānāṃ vāhabandhanam //
abhīśavaḥ ṣaḍaṅgāni kalpitāni mahīpate /
oṅkāraḥ kalpitastasya pratodo viśvakarmaṇā //
yajñāḥ sarve pṛthaklṛptā rathāṅgāni ca bhāgaśaḥ /
adhiṣṭhānaṃ manaścāsītparirathyā sarasvatī //
nānāvarṇāni śastrāṇi patākāḥ pavaneritāḥ /
vidyudindradhanuryuktaṃ rathaṃ dīptyā vyadīpayat //
varma yoddhuṃ ca vihitaṃ namo grahagaṇākulam /
abhedyaṃ bhānumaccitraṃ kālacakraparikṣatam //
evamasminmahārāja kalpite rathasattame /
tvaṣṭrā manujaśārdūla dviṣatāṃ bhayavardhane //
svānyāyudhāni divyāni nyadadhācchaṅkaro rathe /
dhvajayaṣṭiṃ viyatkṛtvā sthāpayāmāsa govṛṣam //
brahmadaṇ़ḍaḥ kāladamḍo rudradaṇḍaśca te jvarāḥ /
pariṣkārā rthasyāsansamantāddiśamuddhatāḥ //
vicitramṛtubhiḥ ṣaḍbhiḥ kṛtvā saṃvatsaraṃ dhanuḥ /
chāyāmevātmanaścakre dhanurjyāmakṣayāṃ dhruvām //
kālo hi bhagavānrudrastacca saṃvatsaraṃ dhanuḥ /
tasmādraudrī kālarātrī jyā kṛtā dhanuṣo jarā //
tato rathe rathāśvāṃstānṛṣayaḥ samayojayan /
ekaikaśaḥ susaṃhṛṣṭānādāya sudhṛtavratāḥ //
dakṣiṇasyāṃ dhuri kṛta ṛgvedo mantrapāragaiḥ /
savyataḥ sāmavedaśca yukto rājanmaharṣibhiḥ //
pārṣṭhidakṣiṇato yukto yajurvedaḥ suradvijaiḥ /
itarasyāṃ tathā pārṣṭhyāṃ yukto rājannatharvaṇaḥ //
evaṃ te vājino yuktā yajñavidbhistathā rathe /
aśobhanta tathā yuktā yathaivādhvaramadhyagāḥ //
kalpayitvā rathaṃ divyaṃ tato bāṇamakalpayat /
cintayitvā hariṃ viṣṇumavyayaṃ yajñavāhanam //
śaraṃ saṅkalpayāñcakre viśvakarmā mahāmanāḥ /
tasya vājāṃśca puṅkhaṃ ca kalpayāmāsa vai tadā //
puṇyagandhavahaṃ rājañśvasanaṃ rājasattama /
agnīṣomau śaramukhe kalpayāmāsa vai tadā //
agnīṣomātmakaṃ kṛtsnamucyate vaiṣṇavaṃ jagat /
viṣṇurātmā bhagavato bhavasyāmitatejasaḥ //
tasmāddhanurjyāsaṃsparśaṃ sa viṣehe śarasya vai /
tasmiñśare tīkṣṇamanyumamuñcadduḥsahaṃ prabhuḥ //
bhṛgvaṅgiromanyubhavaḥ krodhāgniratiduḥsahaḥ /
sa nīlalohito dhūmraḥ kṛttivāsā bhayānakaḥ //
ādityāyutasaṅkāśastejojvālāvṛto bhavaḥ /
duścaryacyāvako jetā hantā brahmadviṣāṃ varaḥ //
tasyāṅgāni samāśritya sthitaṃ viśvamidaṃ jagat /
jaṅgamājaṅgamaṃ rājañchuśubhe'dbhutadarśanam //
dṛṣṭā tu taṃ rathaṃ divyaṃ kavacī sa śarāsanī /
ādade sa śaraṃ divyaṃ somaviṣṇvagnivāyujam //
tamādāya mahādevastrāsayandaityadānavān /
āruroha tadā yattaḥ kampayanniva rodasī //
maharṣibhiḥ stūyamāno vandyamānaśca vandibhiḥ /
upanṛttaścāpsarasāṃ gaṇairnṛttaviśāradaiḥ //
sa śobhamāno varadaḥ khaṅgī bāṇī śarāsanī /
hasannivābravīddevaḥ sārathiḥ ko bhavediti //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0