Mahabharata · Chapter 8.27
tamabruvandevagaṇā yaṃ bhavānsanniyokṣyate /
sa bhaviṣyati deveśa sārathiste na saṃśayaḥ //
tānabravīnmahādevo mattaḥ śreṣṭhataro hi yaḥ /
taṃ sārathiṃ kurudhvaṃ vai svayaṃ sañcintya mā ciram //
etacchrutvā vaco devāḥ sarve gatvā pitāmaham /
praṇipatyocurekāgrāḥ prasādyainaṃ maharṣibhiḥ //
tvayā yatkathitaṃ deva tridaśārinibarhaṇe /
tathā tatkṛtamasmābhiḥ prasannaśca vṛṣadhvajaḥ //
rathaśca vihito'smābhirvicitrāyudhasaṃvṛtaḥ /
sārathiṃ ca na jānīmaḥ kaḥ syāttasminrathottame //
tasmādvidhīyatāṃ kaścitsārathirdevasattama / saphalāṃ tāṃ giraṃ deva kartumarhasi no vibho /
evamasmāsu hi purā bhagavannuktavānasi //
sadaiva yukto rathasattamo vai durādharṣo drāvaṇaḥ śātravāṇām /
pinākadhanvā vihito'tra yoddhā vibhīṣayandānavānudyato'sau //
tathaiva vedāśca hayā rathāgrya dharā saśailā ca ratho mahātmanaḥ /
nakṣatravaṃśānugato varūthī yasminyoddhā sārathinā'bhirakṣyaḥ //
tatra sārathireṣṭavyaḥ sarvairetairviśeṣavān //
taṃ praviṣṭā rathaṃ devā rathayodvārameva ca /
kavacāni ca śastrāṇi kārmukaṃ ca pitāmaha //
tvāmṛte sārathiṃ tatra nānyaṃ paśyāmahe vayam /
tvaṃ hi sarvairgaṇairyuktodevatābhyo'dhikaḥ prabho //
tvaṃ deva śakto lokeśa niyantuṃ pradrutānimān /
vedāṃśca sopaniṣadaḥ sārathirbhava naḥ svayam //
yodvuṃ balena vīryeṇa satvena vinayena ca /
adhikaḥsārathiḥkāryo nāsti cānyo'dhiko bhavāt //
sa bhavāṃstārayatvasmānkuru sārathyamavyaya /
bhavānabhyadhikastvatto nānyosti bhavitā tviha //
tvaṃ hi deveśa sarvaistu viśiṣṭo vadatāṃ vara /
taṃ rathaṃ tvaṃ samāruhya saṃyaccha paramānhayān //
tava prasādādvadhyeyurdeva daivatakaṇṭakāḥ /
sa no rakṣa mahābāho daityebhyo mahato bhayāt //
tvaṃ hi no gatiravyagra tavaṃ ntre goptā mahāvrata /
tvatprasādātsurāḥ sarve pūjyante tridive prabho //
iti te śirasā'gacchaṃstrilokeśaṃ pitāmaham /
devāḥ prasādayāmāsuḥ sārathyāyeti naḥ śrutam //
brahmovāca /
evametatsurāstathyaṃ nānyastvabhyadhiko bhavāt /
sārathitvaṃ kariṣyāmi śaṅkarasya mahātmanaḥ //
sarvathā rathinaḥ śreyānkartavyo rathasārathiḥ / tasmādetadyathātattvaṃ jñātvā yuṣmāṃśca saṅgatān /
saṃyacchāmi hayāneṣa vibudhāya kapardine //
duryodhana uvāca /
evamuktvā jaṭābhāraṃ saṃyamya prapitāmahaḥ / paridhāyājinaṃ gāḍhaṃ sannyasya ca kamaṇḍalum /
pratodapāṇirbhagavānāruroha rathaṃ tadā //
sārathau kalpite devairīśānasya mahātmanaḥ / tasminnārohati rathaṃ kalpitaṃ lokasambhṛtam /
śirobhiḥ patitā bhūmau turagā vedasambhṛtāḥ //
ubhābhyāṃ lokanāthābhyāmāsthitaṃ rathasattamam /
oḍhuṃ na śaktā vedāśvā jānubhyāmapatanmahīm //
abhīśubhistu bhagavānudyamya ca hayānvibhuḥ / astu vīryaṃ ca śauryaṃ ca vedāśvānāmiti prabhuḥ /
rathaṃ sañcodayāmāsa devānāṃ prabhuravyayaḥ //
tato'dhirūḍhe varade rathaṃ paśupatistadā /
sādhusādhviti deveśaṃ smayamāno'bhyabhāṣata //
yāhi deva yato daityāścodayāśvānarindama /
paśya bāhvorbalaṃ me'dya nighnataḥ śātravānraṇe //
tato'śvāṃścodayāmāsa manomārutaraṃhasaḥ /
purāṇyuddiśya khasthāni dānavānāṃ tarasvinām //
tataste sahasotpatya vedākhyā rathavājinaḥ /
kṣaṇena tena daityānāṃ purāṇi prāpayanharam //
atharvāṅgirasau cāstāṃ cakrarakṣau mahātmanaḥ / athādhijyaṃ dhanuḥ kṛtvā śarvaḥ sandhāya taṃ śaram /
yuktvā pāśupatāstreṇa tripuraṃ samacintayat //
tasminsthite tato rājanrudre sajjitakārmuke /
purāṇi tena kālena jagmurekatvamāśu vai //
ekībhāvaṃ gate caiva tripuratvamupāgate /
babhūva tumulo harṣo devatānāṃ mahātmanām //
tato devaguṇāḥ sarve siddhāśca paramarṣayaḥ /
jayeti vāco mumucuḥ saṃstuvanto maheśvaram //
tato'grataḥ prādurabhūttripuraṃ jaghnuṣo'surān /
anirdeśyāgryavapuṣo devasyāsahyatejasaḥ //
trīṇi dṛṣṭvaiva saṃsthāni purāṇyatha pinākadhṛt / sa tadvikṛṣya bhagavāndivyaṃ lokeśvaro dhanuḥ /
trailokyasāraṃ tamiṣuṃ mumoca tripuraṃ prati //
ekabāṇena taṃ devastripuraṃ parameśvaraḥ /
nijaghne sāsuragaṇaṃ devadevo maheśvaraḥ //
bāṇatejognidagdhaṃ tadviprakīrṇaṃ sahasradhā / mahadārtasvaraṃ kṛtvā nāvaśeṣamupāgatam /
madreśa sāsuragaṇaṃ prāpatatpaścimārṇave //
evaṃ hi tripuraṃ dagdhaṃ dānavāścāpyaśeṣataḥ /
maheśvareṇa kruddhena trailokyasya hitaiṣiṇā //
sa cātmakrodhajo vihnirdahetyukto nivāritaḥ /
trailokyamaviśeṣeṇa punardagdhuṃ pracakrame //
kālāgnimiva nirdagdhumutthitaṃ taṃ punaḥ punaḥ /
mākārṣīrbhasmāsāllokāniti tryakṣo'bravīdvacaḥ //
tataḥ prakṛtimāpannā delokāstatharṣayaḥ /
tuṣṭuvurvāgbhiragryābhiḥ sthāṇuṃ tripuravairiṇam //
te'nujñātā bhagavatā sarve jagmuryathāgatam /
kṛtakāmāḥ prasannena prajāpatimukhāḥ surāḥ //
evaṃ rudrasya kṛtavānsārathyaṃ tu pitāmahaḥ /
saṃyaccha turagānasya rādheyasya mahātmanaḥ //
tvaṃ hi kṛṣṇācca karṇācca phalgunācca guṇādhikaḥ /
balato rūpato yogādastrasampada eva ca //
samāsaktaṃ mahīpāla kuru me hitamīpsitam / yudve hyayaṃ rudrakalpastvaṃ ca brahmasamo'nagha /
tasmācchaktau yuvāṃ jetuṃ macchatrūndivi vā surān //
sa yathā śalya karṇo'yaṃ śvantāśvaṃ kṛṣṇasārathim /
pramathya hanyātkaunteyaṃ tathā nītirvidhīyatām //
tvayi rājyaṃ sukhaṃ caiva jīvitaṃ jayameva ca /
samāsaktaṃ mahīpāla kuru me hitamīpsitam //
saṃyacchāsya hayāntrājanmatpriyārthaṃ parantapa //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0