Mahabharata · Chapter 8.24

bhūya eva tu madreśa yattvā vakṣyāmi tacchṛṇu /
yathā purāvṛttamidaṃ yuddhe devāsure prabho //

yaduktavānpiturmahyaṃ mārkaṇḍeyo mahātapāḥ / bruvatastadaśeṣeṇa mama rājarṣisattama /
nibodha manasā cātra na te kāryā vicāraṇā //

samutpanno hi rājānaḥ pramoha iti niścayam /
kṛtvā caiva vyavasyanti sarve dharmārthaniścayān //

devānāmasurāṇāṃ ca mahānāsītsamucchrayaḥ / saiṃhikeyāstadodvṛttā vibudhānavasūdayan /
te nirastaḥ kṛtā devairdānavā balagarvitāḥ //

tatrāsītprathamo rājansaṅgrāmastārakāmayaḥ /
nirjitāśca tato daityā daivatairiti naḥ śrutiḥ //

bhagnadarpā nirutsāhāḥ pātālaṃ viviśustadā //

nirjiteṣu ca daityeṣu tārakasya sutāstrayaḥ /
tārākṣaḥ kamalākṣaśca vidyunmālī ca pārthiva //

tapa ugraṃ samāsthāya niyame parame sthitāḥ /
tapasā karṇayāmāsurdehāṃstāñśatrukarśanāḥ //

damena tapasā caiva niyamena samādhinā /
teṣāṃ pitāmahaḥ prīto varadaḥ pradadau varam //

avadhyatvaṃ ca te sarve sarvabhūteṣu sarvadā /
sahitā varayāmāsaḥ sarvalokapitāmaham //

tānabravīttadā devaḥ sarvalokaguruḥ prabhuḥ / nāsti sarvāmaratvaṃ vai nivartadhvamito'surāḥ /
anyaṃ varaṃ vṛṇīdhvaṃ vai rocate yādṛśo hi vaḥ //

tataste sahitā rājansampradhāryāsakṛdbahuḥ /
sarvalokeśvaraṃ vākyaṃ praṇamyainamathā'bruvan //

vastumicchāma nagaraṃ kartuṃ kāmagamaṃ śubham /
sarvakāmasamṛdvārthamavadhyaṃ devadānavaiḥ //

yakṣarakṣoragagaṇairnānājātibhireva ca / na kṛtyābhirna śastraiśca na śāpairbrahmavādinām /
vadhyeta tripuraṃ deva prayaccheḥ prapitāmaha //

vayaṃ purāṇi trīṇyeva samāsthāya mahīmimām /
vicariṣyāma loke'smiṃstvatprasādapuraskṛtāḥ //

tato varṣasahasreṣu sameṣyāmaḥ parasparam /
ekībhāvaṃ gabhiṣyanti purāṇyetāni cānagha //

samāgatāni caitāni yo hanyādbhagavāṃstadā /
ekeṣuṇā devavaraḥ sa no mṛtyurbhaviṣyati //
duryodhana uvāca /

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā dānavānāṃ pitāmahaḥ /
evamastviti tāndevaḥ pratyuktvā prāviśaddivam //

te tu labdhavarāḥ prītāḥ sampradhārya parasparam / puratrayavisṛṣṭyarthaṃ mayaṃ vavrurmahārathāḥ /
viśvakārmāṇamajaraṃ daityadānavapūjitam //

tato mayaḥ svatapasā cakre dhīmānpurāṇi ca /
trīṇi kāñcanamekaṃ vai raupyaṃ kārṣṇāyasaṃ tathā //

kāñcanaṃ divi tatrāsīdantarikṣe ca rājatam /
āyasaṃ cābhavadbhaumaṃ tadā teṣāṃ parantapa //

ekaikaṃ yojanaśataṃ vistṛtaṃ tāvadāyatam /
dṛḍhaṃ cāṭṭālakayutaṃ bṛhatprākāratoraṇam //

gṛhapravarasambādhamasambādhamahāpatham /
prāsādairvividhaiścāpi dvāraiścaivopaśobhitam //

tripuraṃ teṣu cāpyāsanrājāno vai pṛthakpṛthak /
divyamālyāmbaradharā daiteyā rājasattama //

kāñcanaṃ tārakākṣasya divyamāsīnmahātmanaḥ /
rājataṃ kamalākṣasya vidyunmālina āyasam //

trayaste daityarājānastrīm̐llokānāśu tejasā /
ākramya tasthurūcuśca kaśca nāma prajāpatiḥ //

teṣāṃ dānavamukhyānāṃ prayutānyarbudāni ca /
koṭyāścāprativīrāṇāṃ samājagmustatastataḥ //

māṃsāśinaḥ sudṛptāśca surairvinikṛtāḥ purā /
mahadaiśvaryamicchantastripuraṃ durgamāśritāḥ //

sarveṣāṃ ca punaścaiṣāṃ sarvayogavaho mayaḥ /
tamāśritya hi te sarve'vartayannakutobhayāḥ //

yo hi yaṃ manasā kāmaṃ dadhyau tripurasaṃśrayaḥ /
tasmai tasmai mayastaṃ taṃ vidadhe māyayā tadā //

tārakākṣasutaścāsīdvarirnāma mahābalaḥ /
tapastepe paramakaṃ yenātuṣyatpitāmahaḥ //

santuṣṭamavṛṇoddevaṃ vāpī bhavatuḥ naḥ pure /
śastrairvinihatā yatra kṣiptāḥ syurbalavattarāḥ //

sa tu labdhvā varaṃ vīrastārakākṣasuto hariḥ /
sasṛje tatra vāpīṃ tāṃ mṛtasañjīvinīṃ prabho //

yena rūpeṇa yo daityo yena veṣeṇa cāpyatha / kṣipyate nihato vāpyāṃ tādṛśenaiva jāyate /
sampūrṇabalavīryastu rājañchauryasamanvitaḥ //

evaṃ vīryeṇa saṃyuktāṃ kṛtāṃ tena mahātmanā /
tāṃ prāpya traipurā vāpīṃ lokānsarvānbabādhire //

mahatā tapasā siddhāḥ surāṇāṃ bhayavardhanāḥ / ekasminnihate daitye sṛjanti sma daśāsurān /
na teṣāṃ vidyate yudve kṣayo rājankathañcana //

tataste lobhamohābhyāmabhibhūtā vicetasaḥ /
nirbhīkāḥ sahitāḥ sarve sthāpitāḥ samalolupāḥ //

vidrāvya sagaṇāndevāṃstatratatra tadātadā /
viceruḥ svena kāmena varadānena darpitāḥ //

devodyānāni sarvāṇi sthānāni ca divaukasām / ṛṣīṇāmāśramānpuṇyānramyāñcanapadāṃstathā /
utsādayanta maryādāṃ dānavā duṣṭacāriṇaḥ //

niḥsthānāśca kṛtā devā ṛṣayaḥ pitṛbhiḥ saha /
daityaistribhistrayo lokā hyākrāntāstaiḥ suretaraiḥ //

pīḍyamāneṣu lokeṣu tataḥ śakro marudvṛtaḥ /
purāṇyāyodhayāñcakre vajrahastaḥ samantataḥ //

nāśakattānyabhedyāni yadā bhettuṃ purandaraḥ /
purāṇi varadattāni dhātrā tena narādhipa //

tadā bhītaḥ surapatirmuktvā tāni purāṇyatha / taireva vibudhaiḥ sārdhaṃ pitāmahamarindama /
jagāmātha tadākhyātuṃ viprakāraṃ suretaraiḥ //

te tattvaṃ sarvamākhyāya śirobhiḥ sampraṇamya ca /
tadvadhopāyamācakṣva bhagavanniti cābruvan //

śrutvā tadbhagavāndevo devānidamuvāca ha /
śrūyatāṃ tridaśāḥ sarve yathedaṃ vākyagauravam //

durātmāno'surā nityaṃ te cāpi vibudhā mama /
na śaknuvanti te sarve yuṣmānvai pīḍayanti te //

ahaṃ samastu sarveṣāṃ bhūtānāṃ nātra saṃśayaḥ /
avinītā nihantavyā ityevaṃ prabravīmi vaḥ //

ekeṣuṇā vibhedyāni tāni durgāṇi nānyathā /
śaktastu tāni bāṇena bhettuṃ kāmaṃ trilocanaḥ //

te yūyaṃ sthāṇumīśānaṃ jiṣmumakliṣṭakāriṇam /
yodvāraṃ vṛṇuta kṣipraṃ sa tānhantā suretarān //

te devāstena vākyena coditāḥ praṇatāḥ sthitāḥ / divyaṃ varṣasahasraṃ vai tapastaptvā surarṣabhāḥ /
śubhātmāno mahātmāno jagmurvai vṛṣabhadhvajam //

brahmāṇamagrataḥ kṛtvā śaraṇyaṃ śaraṇāgatāḥ /
tapaḥ paramamājagmurgṛṇanto brahma śāśvatam //

anaṅgamathanaṃ sarve bhavaṃ sarvātmanā gatāḥ /
devadevaṃ paraṃ sthāṇuṃ varadaṃ tryambakaṃ śivam //

śarvamīḍyamajaṃ rudraṃ śaśāṅkāṅkitamūrdhajam / tuṣṭuvurvāgbhirugrābhirbhayeṣvabhayamacyutam /
sarvātmānaṃ mahātmānaṃ yenāptaṃ viśvamātmanā //

tapoviśeṣairvividhairyogaṃ yo veda cātmanaḥ /
yaḥ sāṅkhyamātmanā vetti yasya cātmā veśe sadā //

taṃ te dadṛśurīśānaṃ tejorāśimumāpatim / pareṇa yatnena bhavaṃ tridaśāḥ śarvamīśvaram /
ananyasadṛśaṃ loke pratapantamakalmaṣam //

ekaśca bhagavāṃstatra nānārūpamakalpayat / ātmanaḥ pratirūpāṇi rūpāṇyatha mahātmani /
parasparasya cāpaśyansarve paramavismitāḥ //

sarvabhūtamayaṃ dṛṣṭvā tamajaṃ jagataḥ parim /
devā brahmarṣayaścaiva śirobhirdharaṇīṃ gatāḥ //

tānsvastivācya cābhyarcya samutthāpya ca śaṅkaraḥ /
brūtabrūteti bhagavānsmayamāno'bhyabhāṣata //

tryambakeṇābhyanujñātāstataste svasthacetasaḥ /
namo namo namaste'stu prabho ityabruvanbhavam //

namo devādhidevāya priyādhāghne'timanyave /
prajāpatimakhaghnāya prajāpatibhirīḍyate //

namaḥ stutāya stutyāya stūyamānāya śambhave /
vilohitāya rudrāya nīlagrīvāya śūline //

amoghāya mṛgākṣāya pravarāyudhayodhine /
arhāya caiva śudvāya kṣayāya krathanāya ca //

durvāraṇāya śukrāya brahmaṇe brahmacāriṇe /
īśānāyāprameyāya nihantre carmavāsase //

taporatāya piṅgāya vratine kṛttivāsase /
kumārapitre tryakṣāya pravarāyudhadhāriṇe //

prapannārtivināśāya brahmadviṭ्saṅghaghātine /
vanaspatīnāṃ pataye vanānāṃ pataye namaḥ //

gavāṃ ca pataye nityaṃ yajñānāṃ pataye namaḥ / namostu te sasainyāya tryambakāyāmitaujase /
manovākkarmabhirdeva tvāṃ prapannānbhajasva naḥ //

tataḥ prasanno bhagavānsvāgatenābhinandya ca /
provāca vyetu vastrāso brūta kiṃ karavāṇi vaḥ //

devāḥ śarvasya vacanaṃ śrutvā harṣamupāgatāḥ //