Mahabharata · Chapter 8.23
evamukto mahārāja tava putraḥ pratāpavān / madreśvaraṃ prati raṇe surasainyabhayaṅkaram /
sarvaṃ tathā'karottūrṇaṃ rādheyastadyathā'bravīt //
madrājaṃ ca samare praṇamya ca mahāratham /
vinayenopasaṅgamya praṇayādvākyamabravīt //
satyavrata mahābhāga dviṣatāṃ tāpavardhana /
madreśvara raṇeśūra parasainyabhayaṅkara //
matpriyārthaṃ hitārthaṃ ca tathā pārthavadhāya ca / śrutavānasi karṇasya bruvato vadatāṃ vara /
yathā nṛpatisiṃhānāṃ madhye tvāṃ varaye svayam //
tattvāmaprativīryādya śatrupakṣakṣayāvaha /
madreśvara prayāce'haṃ śirasā vinayena ca //
tasmātpārthavināśārthaṃ hitārthaṃ mama caiva hi /
tvaṃ pāhi sarvataḥ karṇaṃ bhavaṃ brahmeva suvrata //
sārathyaṃ rathināṃ śreṣṭha praṇayātkartumarhasi /
tvayi yantari rādheyo vidviṣo me vijeṣyate //
abhīṣūṇāṃ hi karṇasya grahītānyo na vidyate /
ṛte hi tvāṃ mahābhāga vāsudevasamaṃ yudhi //
sa pāhi sarvathā karṇaṃ yathā brahmā maheśvaram / yathā ca sarvathā'patsu vārṣṇeyaḥ pāti pāṇḍavam /
tathā madreśvarādya tvaṃ rādheyaṃ pratipālaya //
bhīṣmo droṇaḥ kṛpaḥ karṇo bhavānbhojaśca vīryavān /
śakuniḥ saubalo drauṇirahameva ca no balam //
evameṣa kṛto bhāgo navadhā pṛthivīpate /
na ca bhāgo'tra bhīṣmasya droṇasya ca mahātmanaḥ //
tābhyāmatītya tau bhāgau nihatā mama śatravaḥ /
vṛdvau hi tau maheṣvāsau chalena nihatau yudhi //
kṛtvā cāsukaraṃ karma gatau svargamito'nagha /
tathānye puruṣavyāghrāḥ parairvinihatā yudhi //
asmadīyāśca bahavaḥ svargāya gamitāḥ paraiḥ / tyaktvā prāṇānaythāśakti ceṣṭāṃ kṛtvā ca puṣkalām /
tadidaṃ hatabhūyiṣṭhaṃ balaṃ mama narādhipa /
pūrvamapyalpakaiḥ pārthairhataṃ kimuta sāmpratam //
balavanto mahātmānaḥ kaunteyāḥ satyavikramāḥ /
balaṃ śeṣaṃ na hanyurme yathā tatkuru pārthiva //
hatavīramidaṃ sainyaṃ pāṇḍavaiḥ samare vibho /
karṇo hyeko mahābāhurasmatpriyahite rataḥ //
bhavāṃśca puruṣavyāghra sarvalokamahārathaḥ /
śalya karṇo'rjunenādya yodvumicchati saṃyuge //
tasmiñjayāśā vipulā madrarāja narādhipa /
tasyābhīṣugrahavaro nānyo'sti bhuvi kaścana //
pārthasya samare kṛṣṇo yathā'bhīṣugraho varaḥ /
tathā tvamapi karṇasya rathe'bhīṣugraho bhava //
tena yukto raṇe pārtho rakṣyamāṇaśca pārthiva /
yāni karmāṇi kurute pratyakṣāṇi tathaiva tat //
pūrvaṃ naḥ samare hyevamadhīdarjuno ripūn /
idānīṃ vikramo hyasya kṛṣṇena sahitasya ca //
kṛṣṇena sahitaḥ pārtho dhārtarāṣṭrīṃ mahācamūm /
ahanyahani madreśa drāvayandṛśyate yudhi //
bhāgo'vaśiṣṭaḥ karṇasya tava caiva mahādyute /
taṃ bhāgaṃ saha karṇena yugapannāśayādya hi //
aruṇena yathā sārdhaṃ tamaḥ sūryo vyapohati /
tathā karṇena sahito jahi pārthaṃ mahāhave //
udyantau ca yathā sūryau bālasūryasamaprabhau /
karṇaśalyau raṇe dṛṣṭvā vidravantu mahārathāḥ //
sūryāruṣau yathā dṛṣṭvā tamo naśyati māriṣa /
tathā naśyantu kaunteyāḥ sapāñcālāḥ sasṛñjayāḥ //
rathināṃ pravaraḥ karṇo yantṝṇāṃ pravaro bhavān /
saṃyogo yuvayorloke nābhūnna ca bhaviṣyati //
yathā sarvāsvavasthāsu vārṣmeyaḥ pāti pāṇḍavam / tathā bhavānparitrātu karṇaṃ vaikartanaṃ raṇe /
sārathyaṃ kriyatāṃ tasya yudhyamānasya saṃyuge //
yathā ca samare kṛṣṇo rakṣate sarvato'rjunam /
tathā tvamapi rādheyaṃ rakṣasva ca mahāraṇe //
tvayā sārathinā hyeṣa apradhṛṣyo bhaviṣyati / devatānāmapi raṇe saśakrāṇāṃ mahīpate /
kiṃ punaḥ pāṇḍaveyānāṃ mā viśaṅkīrvaco mama //
sañjaya uvāca /
duryodhanavacaḥ śrutvā śalyaḥ krodhasamanvitaḥ /
dhārtarāṣṭramathovāca sṛkviṇī parilelihan //
triśikhāṃ bhrukuṭiṃ kṛtvā dhunvanhastau punaḥpunaḥ / krodharakte mahānetre parivṛtya mahābhujaḥ /
kulaiśvaryaśrutabalairdṛptaḥ śalyo'bravīdidam //
śalya uvāca /
na māmarhasi rājedra niyoktuṃ karmaṇīdṛśe /
na hi pāpīyasaḥ śreyānpreṣyatvaṃ kartumarhati //
yo hyabhyupagataṃ mitraṃ garīyāṃsaṃ viśeṣataḥ /
vaśe pāpīyaso dhatte tatkāryamadharottaram //
brahmaṇā brāhmaṇāḥ sṛṣṭā mukhātkṣatraṃ ca bāhutaḥ /
ūrubhyāmatha vaiśyā vai śūdrāḥ padbhyāmiti śrutiḥ //
tebhyo varṇaviśeṣāśca pratilomānulomajāḥ /
athānyonyasya saṃyogāccāturvarṇyasya bhārata //
goptāraḥ saṅgṛhītāro dātāraḥ kṣatriyāḥ smṛtāḥ //
yājanādhyāpanairviprā viśudvaiśca pratigrahaiḥ /
lokasyānugrahārthāya sthāpitā brāhmaṇā bhuvi //
kṛṣiśca pāśupālyaṃ ca viśāṃ dānaṃ ca dharmataḥ /
brahmakṣatraviśāṃ śūdrā vihitāḥ paricārakāḥ //
brahmakṣatrasya vihitāḥ sūtā vai paricārakāḥ /
na kṣatriyo vai sūtānāṃ śṛṇuyācca kathañcana //
ahaṃ mūrdhābhiṣikto hi rājarṣikulajo nṛpaḥ /
mahārathasamākhyātaḥ sevyaḥ stutyaśca vandināṃ //
so'mahetādṛśo bhūtvā nehāribalasūdanaḥ /
sūtaputrasya saṅgrāme sārathyaṃ kartumutsahe //
avamanyase māṃ gāndhāre dhruvaṃ cāpyatiśaṅkase /
yasmādbravīṣi visrabdhaḥ sārathyaṃ kriyatāmiti //
asmatto'bhyadhikaṃ karṇaṃ manvānastaṃ praśaṃsasi /
na cāhaṃ yudhi rādheyaṃ gaṇaye tulyamātmanaḥ //
ādiśyatāmabhyadhiko mamāṃśaḥ pṛthivīpate /
tamahaṃ samare hatvā gamiṣyāmi yathāgatam //
athavāpyeka evāhaṃ yotsyāmi tava śatrubhiḥ /
paśya vīryaṃ mamādya tvaṃ saṅgrāme dahato ripūn //
na cāpi kāmānkauravya nidhāya hṛdaye pumān /
asmadvidhaḥ pravarteta mā mā tvamatiśaṅkithāḥ //
api cāpyavamāno me na kartavyaḥ kathañcana /
paśya bhīmau mama bhujau vajrasaṃhananau dṛḍhau //
dhanuḥ paśya ca me citraṃ śarāṃścāśīviṣapamān /
rathaṃ ca paśya me citraṃ sadaśvairvātavegibhiḥ //
gadāṃ ca paśya gāndhāre hemapaṭṭavibhūṣitām / dārayeyaṃ mahīṃ kruddho vikireyaṃ ca parvatān /
śoṣayeyaṃ samudrāṃśca pātayeyaṃ ca bhāskaram //
taṃ māmevaṃvidhaṃ rājansamarthamarinigrahe /
kasmādyunaṅkṣi sārathye sūtasyādhirathestu mām //
na cāpi mama rādheyaḥ kalāmarhati ṣoḍaśīm //
sakarṇā ye trayo lokāḥ sārjunāḥ sajanārdanāḥ /
nibadvāṃstantraṇe rājanna gaṇeyaṃ kathañcana //
na cāhaṃ prākṛtaḥ kaścinna cāsmyadhigataḥ svayam /
ayaṃ cāpyavamāno me na kartavyaḥ kathañcana //
āpṛcche tvādya gāndhāre yāsyāmi viṣayaṃ prati /
na cāhaṃ sūtaputrasya sārathyamupajagmivān //
avamānamahaṃ prāpya na yotsyāmi kathañcana /
āpṛcche tvā'dya gāndhāre gamiṣyāmi gṛhāya vai //
sañjaya uvāca /
evamuktvā mahārāja śalyaḥ samitiśobhanaḥ /
utthāya prayayau tūrṇaṃ rājamadhyādamarṣitaḥ //
praṇayādbahumānācca taṃ nigṛhya sutastava /
abravīnmadhuraṃ vākyaṃ sāmnā sarvārthasādhakam //
yathā śalya tvamātthedamevametadasaṃśayam /
abhiprāyastu me kaścittaṃ nibodha janeśvara //
na karṇo'bhyadhikastvatto na cānye caiva pārthivāḥ /
na ca madreśvara tvāṃ vai kṛṣṇaḥ soḍhuṃ ca śakṣyati //
ṛtameva hi pūrvāste vadanti puruṣottamāḥ /
tasmādārtāyaniḥ prokto bhavāniti matirmama //
śalyabūtastu śatrūṇāṃ yasmāttvaṃ yudhi mānada /
tasmācchalyeti te nāma kathyate pṛthivītale //
yadetadvyāhṛtaṃ pūrvaṃ bhavatā bhūridakṣiṇa /
tadeva kuru dharmajña madarthaṃ yadyaducyate //
na ca tvatto hi rādheyo na cāhamapi vīryavān /
vṛṇe'haṃ tvāṃ hayāgryāṇāṃ yantāramiha saṃyuge //
manye cābhyadhikaṃ śalya guṇaiḥ karṇaṃ dhanañjayāt /
bhavantaṃ vāsudevācca loko'yamatimanyate //
karṇo hyabhyadhikaḥ pārthādastraireva nararṣabha /
bhavānabhyadhikaḥ kṛṣṇādaśvajñāne bale tathā //
yathā'śvahṛdayaṃ veda vāsudevo mahāmanāḥ /
dviguṇaṃ tvaṃ tathā vetsi madrarājeśvarātmaja //
śalya uvāca /
yanmāṃ bravīṣi gāndhāre madhye sainyasya kaurava /
viśiṣṭaṃ devakīputrātprītimānasmyahaṃ tvayi //
eṣa sārathyamātiṣṭhe rādheyasya yaśasvinaḥ /
yudhyataḥ pāṇḍavāgryeṇa yathā tvaṃ vīra manyase //
samayaśca hi me vīra kaścidvaikartanaṃ prati /
utsṛjeyaṃ yathāśradvamahaṃ vāco'sya sannidhau //
sañjaya uvāca /
tatheti rājanputraste saha karṇena bhārata /
abravīnmadrarājasya mataṃ bharatasaxxxx //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0