Mahabharata · Chapter 8.22

svena cchandena naḥ sarvānavadhīdvyaktamarjunaḥ /
na hyasya samare mucyedantako'pyātatāyinaḥ //

pārtho hyeko'haradbhadrāmekaścāgnimatarpayat /
ekaścemāṃ mahīṃ jitvā cakre balibhṛto nṛpān //

eko nivātakavacanānahanaddivyakārmukaḥ /
ekaḥ kirātarūpeṇa sthitaṃ śarvamayodhayat //

eko hyarakṣadbharatāneko bhavamatoṣayat /
tenaikena jitāḥ sarve madīyā hyugratejasaḥ //

na te nindyāḥ praśasyāste yatte cakrurbravīhi tat /
tato duryodhanaḥ sūta paścātkimakarottadā //
sañjaya uvāca /

hataprahatavidhvastā vivarmāyudhavāhanāḥ /
dīnasvarā dūyamānā māninaḥ śatrunirjitāḥ //

śibirasthāḥ punarmantraṃ mantrayanti sma kauravāḥ /
bhagnadaṃṣṭrā hataviṣāḥ pādākrāntā ivoragāḥ //

tānabravīttataḥ karṇaḥ krudvaḥ sarpa iva śvasan /
karaṃ kareṇa niṣpīḍya prekṣamāṇastavātmajam //

yatto dṛḍhaśca dakṣaśca dhṛtimānarjunaḥ sadā /
sambodhayati cāpyenaṃ yathākālamadhokṣajaḥ //

sahasā'stravisargeṇa vayaṃ tenādya vañcitāḥ /
śvastvahaṃ tasya saṅkalpaṃ sarvaṃ hantā mahīpate //

evamuktastathetyuktvā so'nujajñe nṛpottamān /
te'nujñātā nṛpāḥ sarve svāni veśmāni bhejire //

sukhoṣitāstāṃ rajanīṃ hṛṣṭā yudvāya niryayuḥ / te'paśyanvihitaṃ vyūhaṃ dharmarājena durjayam /
prayatnātkurumukhyena bṛhaspatyuśanomatāt //

atha pratīpakartāraṃ pravīraṃ paravīrahā /
sasmāra vṛṣabhaskandhaṃ karṇaṃ duryodhanastadā //

purandarasamaṃ yudve marudgaṇasamaṃ bale /
kārtavīryasamaṃ vīrye karṇaṃ rājño'gamanmanaḥ //

sarveṣāṃ caiva sainyānāṃ karṇamevāgamanmanaḥ /
sūtaputraṃ maheṣvāsaṃ bandhumātyayikeṣviva //
dhṛtarāṣṭra uvāca /

tato duryodhanaḥ sūta paścātkimakarottadā /
yadvo'gamanmano mandāḥ karṇaṃ vaikartanaṃ prati //

apyapaśyata rādheyaṃ śītārtā iva bhāskaram /
kṛte'vahāre sainyānāṃ pravṛtte ca raṇe punaḥ //

duryodhanaṃ ca tatrājau pāṇḍavena bhṛśārditam /
parākrāntānpāṇḍusutāndṛṣṭvā'pi bhṛśārditam //

kathaṃ vaikartanaḥ karṇastatrāyudhyata sañjaya /
kathaṃ ca pāṇḍavāḥ sarve yuyudhustatra sūtajam //

karṇo hyeko mahābāhurhanyātpārthānsasṛñjayān /
karṇasya bhujayorvīryaṃ śakraviṣṇusamaṃ yudhi //

tasya śastrāṇi ghorāṇi vikramaśca mahātmanaḥ /
karṇamāśritya saṅgrāme matto duryodhano nṛpaḥ //

duryodhanaṃ tato dṛṣṭvā pāṇḍavena bhṛśārditam /
parākrāntānpāṇḍusutāndṛṣṭvā cāpi mahārathaḥ //

karṇamāśritya saṅgrāme mando duryodhanaḥ punaḥ /
jetumutsahate pārthānsaputrānsahakeśavān //

yaḥ saubalaṃ tathā tāta nītimāniti manyate /
karṇaṃ cāgratimaṃ yudve devairapi durutsaham //

manyate'bhyadhikaṃ pārthādevaṃ cāsya hṛdi sthitam / vijeṣyati raṇe karṇa ekaḥ parthānsasomakān /
mama caiva sadā mandaḥ śaṃsate nityamagrataḥ //

aho bata mahadduḥkhaṃ yatra pāṇḍusutānraṇe /
nātaradrabhasaḥ karṇo daivaṃ nūnaṃ parāyaṇam //

aho dyūtasya niṣṭheyaṃ ghorā samprati vartate //

aho tīvrāṇi duḥkhāni duryodhanakṛtānyaham /
soḍhā ghorāṇi bahuśaḥ śalyabhūtāni sañjaya //

saubalaṃ ca tadā tāta nītimāniti manyate /
karṇaśca rabhaso nityaṃ rājā ta cāpyanuvrataḥ //

yadevaṃ vartamāneṣu mahāyudveṣu sañjaya /
aśrauṣaṃ nihatānputrānnityameva vinirjitān //

na pāṇḍavānāṃ samare kaścidasti hataḥ kila /
strīmadhyamiva gāhante daivaṃ tu balavattaram //
sañjaya uvāca /

[rājanpūrvanimittāni dharmiṣṭhāni vicintaya] /

atikrāntaṃ hi yatkāryaṃ paścāccintayate naraḥ /
taccāsya na bhavetkāryaṃ cintayā ca vinaśyati //

tadidaṃ tava kāryaṃ tu dūraprāptaṃ vijānatā /
na kṛtaṃ yattvayā pūrvaṃ prāptāprāptavicāraṇam //

ukto'si bahudhā rājñanmā yudhyasveti pāṇḍavaiḥ /
na ca tattvagrahīrdveṣātpāṇḍaveṣu viśāmpate //

tvayā pāpāni ghorāṇi samācīrṇāni pāṇḍuṣu /
tvatkṛte vartate ghoraḥ pārthivānāṃ janakṣayaḥ //

tattvidānīmatikrāntaṃ mā śuco bharatarṣabha /
śṛṇu sarvaṃ yathāvṛttaṃ ghoraṃ vaiśasamucyate //

prabhātāyāṃ rajanyāṃ tu karṇo rājānamabhyayāt /
sametya ca mahābāhurduryodhanamathābravīt //
karṇa uvāca /

adya rājansameṣyāmi pāṇḍavena yaśasvinā /
nihaniṣyāmi taṃ vīraṃ sa vā māṃ nihaniṣyati //

bahutvānmama kāryāṇāṃ tathā pārthasya bhārata /
nābhūtsamāgamo rājanmama caivārjunasya ca //

idaṃ tu me yathāprajñaṃ śṛṇu vākyaṃ viśāmpate /
anihatya raṇe pārthaṃ nāhameṣyāmi bhārata //

hatapravīre sainye'sminmayi cāvasthite yudhi /
abhiyāsyati māṃ pārthaḥ śakraśaktivinākṛtam //

tataḥ śreyaskaraṃ yacca tannibodha janeśvara /
āyudhānāṃ ca me vīryaṃ divyānāmarjunasya ca //

kāryasya mahato bhede lāghave dūrapātane /
sauṣṭhave cāstrapāte ca savyasācī na matsamaḥ //

prāṇe śaurye'tha vijñāne vikrame cāpi bhārata /
nimittajñānayoge ca savyasācī na matsamaḥ //

sarvāyudhamahāmātraṃ vijayaṃ nāma tadvanuḥ /
indrārthaṃ priyakāmena nirmitaṃ viśvakarmaṇā //

yena daityagaṇānrājañjitavānvai śatakratuḥ /
yasya ghoṣeṇa daityānāṃ vyāmuhyanta diśo daśa //

tadbhārgavāya prāyacchacchakraḥ paramasammatam /
taddivyaṃ bhārgavo mahyamadadadvanurattamam //

tena yotsye mahābāhumarjunaṃ jayatāṃ varam / yathendraḥ samare sarvāndaiteyānvai samāgatān /
nijaghāna tathā sarvāñjeṣyāmi yudhi pāṇḍavān //

dhanurghoraṃ rāmadattaṃ gāṇḍīvāttadviśiṣyate /
trissaptakṛtvaḥ pṛthivī dhanuṣā yena nirjitā //

dhanuṣo hyasya karmāṇi divyāni prāha bhārgavaḥ /
tadrāmo hyadadanmahyaṃ tena yotsyāmi pāṇḍavam //

adya duryodhanāhaṃ tvāṃ nandayiṣye sabāndhavam /
nihatya samare vīramarjunaṃ jayatāṃ varam //

saparvatavanadvīpā hatavīrā sasāgarā /
putrapautrapratiṣṭhā te bhaviṣyatyadya pārthiva //

nāśakyaṃ vidyate me'dya tvatpriyārthaṃ viśeṣataḥ /
samyagdharmānuraktasya sidvirātmavato yathā //

na hi me vikramaṃ soḍhuṃ sa śakto'gniṃ taruryathā /
avaśyaṃ tu mayā vācyaṃ yena hīno'smi phalgunāt //

jyā tasya dhanuṣo divyā tathā'kṣayye maheṣudhī /
sārathistasya govindo mama tādṛṅga vidyate //

tasya divyaṃ dhanuḥ śreṣṭhaṃ gāṇḍīvamajitaṃ yudhi /
vijayaṃ ca mahaddivyaṃ mamāpi dhanuruttamam //

tatrāhamadhikaḥ pārthādvanuṣā tena pārthiva /
yena cāpyadhiko vīraḥ pāṇḍavastannibodha me //

raśmigrāhaśca dāśārhaḥ sarvalokanamaskṛtaḥ /
agnidattaśca vai divyo rathaḥ kāñcanabhūṣaṇaḥ //

acchedyāḥ sarvato vīra vājinaśca manojavāḥ /
dhvajaśca divyo dyutimānvānaropi bhayaṅkaraḥ //

kṛṣṇaśca jagataḥ sraṣṭā rathaṃ tamabhirakṣati /
ebhistribhirahaṃ hīno yudvumicchāmi pāṇḍavam //

ayaṃ tu sadṛśaḥ śaureḥ śalyaḥ samitiśobhanaḥ /
sārathyaṃ yadi me kuryāddruvaste vijayo bhavet //

tasya me sārathiḥ śalyo bhavatvasukaraḥ paraiḥ /
nārācāngārdhrapatrāṃśca śakaṭāni vahantu me //

rathāśca mukhyā rājendra yuktā vājibhiruttamaiḥ /
āyāntu paścātsatataṃ māmeva bharatarṣabha //

evamabhyadhikaḥ pārthādbhaviṣyāmi guṇairaham /
śalyopyabhyadhikaḥ kṛṣṇādarjunādapicāpyaham //

yathā'śvahṛdayaṃ veda dāśārhaḥ paravīrahā /
tathā śalyo vijānīte hayajñānaṃ mahārathaḥ //

bāhuvīrye samo nāsti madrarājasya kaścana /
tathā'stre matsamo nāsti kaścideva dhanurdharaḥ //

tathā śalyasamo nāsti hayajñāne hi kaścana /
so'yamabhyadhikaḥ kṛṣṇādbhaviṣyati ratho mama //

evaṃ kṛte rathastho'haṃ guṇairabhyadhiko'rjunāt /
vijayeyamahaṃ saṅkhye phalgunaṃ kurusattama //

samudyātuṃ na śakṣyanti devā api savāsavāḥ /
etatkṛtaṃ mahārāja tvayecchāmi parantapa //

kriyatāmeṣa kāmo me mā vaḥ kālo'tyagādayam /
evaṃ kṛte kṛtaṃ mahyaṃ tvayā sarvaṃ bhaviṣyati //

tato drakṣyasi saṅgrāme yatkariṣyāmi bhārata /
sarvathā pāṇḍavānsaṅkhye vijeṣye vai samāgatān //

na hi me samare śaktāḥ samudyātuṃ surāsurāḥ /
kimu pāṇḍusutā rājanraṇe mānuṣayonayaḥ //
sañjaya uvāca /

evamuktastava sutaḥ karṇenāhavaśobhinā /
sampūjya samprahṛṣṭātmā tato rādheyamabravīt //
duryodhana uvāca /

evametatkariṣyāmi yathā tvaṃ karṇa manyase /
sopāsaṅgā rathāḥ sāśvāḥ svanuyāsyanti saṃyuge //

nārācāngārdhrapatrāṃśca śakaṭāni vahantu te /
anuyāsyāma karṇa tvāṃ vayaṃ sarve ca pārthivāḥ //
sañjaya uvāca /

evamuktvā mahārāja tava putraḥ pratāpavān /
abhigamyābravīdrājā madrarājamidaṃ vacaḥ //