Mahabharata · Chapter 7.54

vinīya duḥkamabalā ātmanyeva prajāpatim /
uvāca prāñjalirbhūtvā latevāvarjitā punaḥ //
mṛtyuruvāca /

tvayā sṛṣṭā kathaṃ nārī īdṛśī vadatāṃ vara /
krūraṃ karmāhitaṃ kuryāṃ mūḍheva parijānatī //

bibhemyahamadharmāddhi prasīda bhagavanprabho /
priyānputrānvayasyāṃśca bhātṛnmātṝḥ pitṝnpatīn //

apadhyāsyanti ye deva mṛtāṃstebhyo bibhemyaham /
kṛpaṇānāṃ hi rudatāṃ ye patantyaśrubindavaḥ //

tebhyo'haṃ bhagavanbhītā śaraṇaṃ tvā'hamāgatā /
yamasya bhavanaṃ deva gaccheyaṃ na surottama //

kāyena vinayopetā mūrdhnodagranakhena ca /
etadicchāmyahaṃ kāmaṃ tvatto lokapitāmaha //

iccheyaṃ tvatprasādāddhi tapastaptuṃ prajeśvara /
pradiśemaṃ varaṃ deva tvaṃ mahyaṃ bhagavanprabho //

tvayā hyuktā gamiṣyāmi dhenukāśramamuttamam /
tatra tapsye tapastītraṃ tavaivārādhane ratā //

na hi śakṣyāmi deveśa prāṇānprāṇabhṛtāṃ priyān /
hartuṃ vilapamānānāmadharmādabhirakṣa mām //
brahmovāca /

mṛtyo saṅkalpitā'si tvaṃ prajāsaṃhārahetunā /
gaccha saṃhara sarvāstvaṃ prajā mā te vicāraṇā //

bhavitā tvetadevaṃ hi naitajjātvanyathā bhavet /
bhava tvaninditā loke kuruṣva vacanaṃ mama //
nārada uvāca /

evamuktā bhagavatā prāñjaliścāpyavāṅmukhī /
saṃhāre nākarodbuddhiṃ prajānāṃ hitakāmyayā //

tūṣṇīmāsīttadā devaḥ prajānāmīśvareśvaraḥ /
prasādaṃ cāgamatkṣipramātmanaiva prajāpatiḥ //

smayamānaśca deveśo lokānsarvānavekṣya ca /
lokāstvāsanyathāpūrvaṃ dṛṣṭāstenāpamanyunā //

nivṛttaroṣe tasmiṃstu bhagavatyaparājite /
sā kanyā'pi jagāmā'tha samīpāttasya dhīmataḥ //

apamṛtyāpratiśrutya prajāsaṃharaṇaṃ tadā /
tvaramāṇā ca rājendra mṛtyurdhenukamabhyagāt //

sā tatra paramaṃ tīvraṃ cacāra vratamuttamam /
sā tada hyekapādena tasthau padmāni ṣoḍaśa //

pañca cābdāni kāruṇyātprajānāṃ tu hitaiṣiṇī /
indriyāṇīndriyārthebhyaḥ priyebhyaḥ sannivartya sā //

tatastvekena pādena punaranyāni sapta vai /
tasthau padmāni ṣaṭ caiva sapta caikaṃ ca pārthivā //

tataḥ padmāyutaṃ tāta mṛgaiḥ saha cacāra sā /
punargatvā tato nandāṃ puṇyāṃ śītāmalodakām //

apsu varṣasahasrāṇi sapta caikaṃ ca sā'nayat /
dhārayitvā tu niyamaṃ nandāyāṃ vītakalmaṣā //

sā pūrvaṃ kauśikīṃ puṇyāṃ jagāma niyamaidhitā /
tatra vāyujalāhārā cacāra niyamaṃ punaḥ //

saptagaṅgāsu sā puṇyā kanyā vetasakeṣu ca /
tapoviśeṣairbahubhiḥ karṣayaddehamātmanaḥ //

tato gatvā tu sā gaṅgāṃ mahāmeruṃ ca kevalam /
tasthau cāśmeva niśceṣṭā prāṇāyāmaparāyaṇā //

punarhimavato mūrdhni yatra devāḥ purā'yajan /
tatrāṅguṣṭhena sā tasthau nikharvaṃla paramā śubhā //

puṣkareṣvatha gokarṇe naimiṣe malaye tathā /
akarśayatsvakaṃ dehaṃ niyamairmānasapriyaiḥ //

ananyadevatā nityaṃ dṛḍhabhaktā pitāmahe /
tasthau pitāmahaṃ caiva toṣayāmāsa dharmataḥ //

tatastāmabravītprīto lokānāṃ prabhavo'vyayaḥ /
saumyena manasā rājanprītaḥ prītamanāstadā //

mṛtyo kimidamatyantaṃ tapāṃsi carasīti ha /
tato'bravītpunarmṛtyurbhagavantaṃ pitāmaham //

nā'haṃ hanyāṃ prajā deva svasthāścākrośatīstathā /
etadicchāmi sarveśa tvatto varamahaṃ prabho //

adharmabhayabhītā'smi tato'haṃ tapa āsthitā /
bhītāyāstu mahābhāga prayacchābhayamavyaya //

ārtā cānāgasī nārī yācāmi bhava me gatiḥ /
tāmabravīttato devo bhūtabhavyabhaviṣyavit //

adharmo nāsti te mṛtyo saṃharantyā imāḥ prajāḥ /
mayā coktaṃ mṛṣā bhadre bhavitā na kathañcana //

tasmātsaṃhara kalyāṇi prajāḥ sarvāścaturvidhāḥ /
dharmaḥ sanātanaśca tvāṃ sarvathā pāvayiṣyati //

lokapālo yamaścaiva sahāyā vyādhayaśca te /
ahaṃ ca vibudhāścaiva punardāsyāma te varam //

yathā tvamenasā muktā virajāḥ khyātimeṣyasi /
nārada uvāca /
saivamuktā mahārāja kṛtāñjaliridaṃ vibhum /

punarevābravīdvākyaṃ prasādya śirasā tadā /
yadyevametatkartavyaṃ dharmato nāstyato bhayam //

tavājñā mūrdhni me nyastā yatte vakṣyāmi tacchṛṇu /
lobhaḥ krodho'bhyasūyerṣyā droho mohaśca dehināṃ //

ahūścānyonyaparuṣā dehaṃ bhindyuḥ pṛthigvadhāḥ /
brahmovāca /

tathā bhaviṣyate mṛtyo sādhu saṃhara bhoḥ prajāḥ /
adharmaste na bhavitā nāpadhyāsyāmyahaṃ śubhe //

yānyaśrubindūni kare mamāsaṃ-- ste vyādhayaḥ prāṇināmātmajātāḥ /
te mārayiṣyanti narāngatāsū-- nnādharmaste bhavitā mā sma bhaiṣīḥ //

nādharmaste bhavitā prāṇināṃ vai tvaṃ vai dharmastvaṃ hi dharmasya ceśā /
dharmyā bhūtvā dharmanityā dharitrī tasmātprāṇānsarvathemānniyaccha //

prāptā tathā no bhavitā kadāci-- devaṃ mayādyaiva niyojyase tvam /
sarveṣāṃ vai prāṇināṃ kāmaroṣau santyajya tvaṃ saṃharasveha jīvān / yeṣāṃ dharmāste bhaviṣyantyanantā mithyāvṛttaṃ mārayiṣyatyadharmaḥ //

tenātmānaṃ pāvayasvātmanā tvaṃ pāpe'tmānaṃ majjayiṣyantyasatyāt /
tasmātkāmaṃ roṣamapyāgataṃ tvaṃ santyajyāntaḥ saṃharasveti jīvān //
nārada uvāca /

sā vai bhīmā mṛtyusañjñopadeśā-- cchāpādbhītā bāḍhamityabravīttam /
sā ca prāṇaṃ prāṇināmantakāle kāmakrodhau tyajya haratyasaktā //

mṛtyustveṣāṃ vyādhayastatprasūtā vyādhī rogo rujyate yena jantuḥ /
sarveṣāṃ ca prāṇināṃ prāyaṇānte tasmācchokaṃ mākṛthā niṣphalaṃ tvam //

sarve devāḥ prāṇibhiḥ prāyaṇānte gatvā vṛttāḥ sannivṛttāstathaiva /
evaṃ sarve prāṇinastatra gatvā vṛttā devā martyavadrājasiṃha //

vāyurbhīmo bhīmanādo mahaujā bhettā dehānprāṇināṃ sarvago'sau /
no vā vṛttiṃ kadāci-- tprāpnotyugro'nantatejoviśiṣṭaḥ //

sarve devā martyasañjñāviśiṣṭā-- stasmātputraṃ māśuco rājasiṃha /
svargaṃ prāpto modate te tanūjo nityaṃ ramyānvīralokānavāpya //

tyaktvā duḥkhaṃ saṅgataḥ puṇyakṛdbhi-- reṣā mṛtyurdevadiṣṭā prajānām /
prāpte kāle saṃharantī yathāva-- tsvayaṃ kṛtā prāṇaharā prajānām //

ātmānaṃ vai prāṇino ghnanti sarve naitānmṛtyurdaṇḍapāṇirhinasti /
tasmānmṛtānnānuśocanti dhīrā mṛtyuṃ jñātvā niścayaṃ brahmasṛṣṭam / itthaṃ sṛṣṭiṃ devaklṛptāṃ viditvā putrānnaṣṭācchokamāśu tyajasva //
dvaipāyana uvāca /

etacchrutvārthavadvākyaṃ nāradena prakāśitam /
uvācākampano rājā sakhāyaṃ nāradaṃ tathā //

vyapetaśokaḥ prīto'smi bhagavannṛṣisattama /
śrutvetihāsaṃ tvattastu kṛtārtho'smyabhivādaye //

tathokto nāradastena rājñā devarṣisattamaḥ /
jagāma nandanaṃ śīghramaśokavanamātmanaḥ //

puṇyaṃ yaśasyaṃ svargyaṃ ca dhanyamāyuṣyameva ca /
asyetihāsasya sadā śravaṇaṃ śrāvaṇaṃ tathā //

etadarthapadaṃ śrutvā tadā rājā yudhiṣṭhira / kṣatradharmaṃ ca vijñāya śūrāṇāṃ ca parāṃ gatim /
samprāpto'sau mahāvīryaḥ svargalokaṃ mahārathaḥ //

abhimanyuḥ parānhatvā pramukhe sarvadhanvinām /
yudhyamāno maheṣvāso hataḥ so'bhimukho raṇe //

asinā gadayā śaktyā dhanuṣā ca mahārathaḥ /
virajāḥ somasūnuḥ sa punastatra pralīyate //

tasmātparāṃ dhṛtiṃ kṛtvā bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍava /
apramattaḥ susannaddhaḥ śīghraṃ yoddhumupākrama //