Mahabharata · Chapter 7.20

pariṇāmya niśāṃ tāṃ tu bhāradvājo mahārathaḥ /
uktvā subahu rājendra vacanaṃ vai suyodhanam //

vidhāya goptṝnpārthasya saṃśaptakagaṇaiḥ saha /
niṣkrānte ca tadā pārthe saṃśaptakavadhaṃ prati //

vyūḍhānīkastato droṇaḥ pāṇḍavānāṃ mahācamūm /
abhyayādbharataśreṣṭha dharmarājajighṛkṣayā //

vyūḍhāṃ dṛṣṭvā suparṇena bhāradvājasya tāṃ camūm /
vyūhena maṇḍalārdhena pratyavyūhadyudhiṣṭhiraḥ //

mukhaṃ tvāsītsuparṇasya bhāradvājo mahārathaḥ /
śiro duryodhano rājā sodaryaiḥ sānugairvṛtaḥ //

cakṣuṣī kṛtavarmā'sīdgautamaścāsyatāṃ varaḥ //

bhūtaśarmā kṣemaśarmā karakākṣaśca vīryavān /
kaliṅgāḥ siṃhalāḥ prācyāḥ śūrā bhīrā daśerakāḥ //

śakā yavanakāmbhojāstathā haṃsapathāśca ye / grīvāyāṃ śūrasenāśca darandā madrakekayāḥ /
gajāśvarathapattyoghāstasthuḥ paramadaṃśitāḥ //

bhūriśravāstathā śalyaḥ somadattaśca bāhlikaḥ /
akṣauhiṇyā vṛtā vīrā dakṣiṇaṃ pārśvamāsthitāḥ //

vindānuvindāvāvantyau kāmbhojaśca sudakṣiṇaḥ /
vāmaṃ pārśvaṃ samāśritya droṇaputrāgrataḥ sthitāḥ //

pṛṣṭhe kaliṅgāḥ sāmbaṣṭhā māgadhāḥ pauṇḍramadrakāḥ /
gāndhārāḥ śakunāḥ prācyāḥ pārvatīyā vasātayaḥ //

pucche vaikartanaḥ karṇaḥ saputrajñātibāndhavaḥ /
mahatyā senayā tasthau nānājanapadotthayā //

jayadratho bhīmarathaḥ sampātirṛṣabho jayaḥ /
bhūmiñjayo vṛṣakrātho naiṣadhaśca mahābalaḥ //

vṛtā balena mahatā brahmalokapariṣkṛtāḥ /
vyūhasyorasi te rājansthitā yuddhaviśāradāḥ //

droṇena vihito vyūhaḥ padātyaśvarathadvipaiḥ /
vātoddhūtārṇavākāraḥ pranṛtta iva lakṣyate //

tasya pakṣaprapakṣebhyo niṣpatanti yuyutsavaḥ /
savidyutstanitā meghāḥ sarvadigbhyaḥ ivoṣṇage //

tasya prāgjyotiṣo madhye vidhivatkalpitaṃ gajam /
āsthitaḥ śuśubhe rājannaṃśumānudaye yathā //

mālyadāmavatā rājañśvetacchatreṇa dhāryatā /
kṛttikāyogayuktena paurṇamāsyāmivendunā //

nīlāñjanacayaprakhyo madāndho dvirado babhau /
ativṛṣṭo mahāmeghairyathā syātparvato mahān //

nānānṛpatibhirvīrai rvividhāyudhabhūṣaṇaiḥ /
samanvitaḥ pārvatīyaiḥ śakro devagaṇairiva //

tato yudhiṣṭhiraḥ prekṣya vyūhaṃ tamatimānuṣam /
ajayyamaribhiḥ saṅkhye pārṣataṃ vākyamabravīt //

brāhmaṇasya vaśaṃ nāhamiyāmadya yathā prabho /
pārāvatasavarṇāśva tathā nītirvidhīyatām //
dhṛṣṭadyumna uvāca /

droṇasya yatamānasya vaśaṃ naiṣyasi suvrata /
ahamāvārayiṣyāmi droṇamadya sahānugam //

mayi jīvati kauravya nodvegaṃ kartumarhasi /
na hi śakto raṇe droṇo vijetuṃ māṃ kathañcana //
sañjaya uvāca /

evamuktvā kiranbāṇāndrupadasya suto balī /
pārāvatasavarṇāśvaḥ svayaṃ droṇamupādravat //

aniṣṭadarśanaṃ dṛṣṭvā dhṛṣṭadyumnamavasthitam /
kṣaṇenaivābhavaddroṇo nātihṛṣṭamanā iva //

sa hi jāto mahārāja droṇasya nidhanaṃ prati //

martyadharmatayā tasmādbhāradvājo vyamuhyata /
nāśakattatra tatkiñcidanīkaṃ prativīkṣitum //

tataḥ kiranniṣūṃstīkṣṇāndrupadasya varūthinīm / bharādvājo yayau tūrṇaṃ pārṣataṃ varjayanyudhi /
drupadasya mahatsainyaṃ dārayāmāsa brāhmaṇaḥ //

taṃ tu samprekṣya putraste durmukhaḥ śatrukarṣaṇaḥ /
priyaṃ cikīrṣurdroṇasya dhṛṣṭadyumnamavārayat //

sa samprahārastumulaḥ sughoraḥ samapadyata /
pārṣatasya ca śūrasya durmukhasya ca bhārata //

pārṣataḥ śarajālena kṣipraṃ pracchādya durmukham /
bhāradvājaṃ śaraugheṇa mahatā samavārayat //

droṇāvāritaṃ dṛṣṭvā bhṛśāyastastavātmajaḥ /
nānāliṅgaiḥ śaravrātaiḥ pārṣataṃ samamohayat //

tayorviṣaktayoḥ saṅkhye pāñcālyakurumukhyayoḥ /
droṇo yaudhiṣṭhiraṃ sainyaṃ bahudhā vyadhamaccharaiḥ //

anilena yathā'bhrāṇi vicchinnāni samantataḥ /
tathā pārthasya sainyāni vicchinnāni kvacitkvacit //

muhūrtamiva tadyuddhamāsīnmadhuradarśanam /
tata unmattavadrājannirmaryādamavartata //

naiva khaṃ na diśo bhūmirbabhāse na ca bhāskaraḥ / naiva sve na pare rājannājñāyanta parasparam /
anumānena sañjñābhiryuddhaṃ tatsamavartata //

cūḍāmaṇiṣu niṣkeṣu bhūṣaṇeṣvapi varmasu /
teṣāmādityavarṇābhā raśmayaḥ pracakāśire //

tatprakīrṇapatākānāṃ rathavāraṇavājinām /
balākāśabalābhrāmaṃ dadṛśe rūpamāhave //

narāneva narā jaghnarudagrāśca hayā hayān /
rathāṃśca rathino jaghnurvāraṇā varavāraṇān //

samucchritapatākānāṃ gajānāṃ paramadvipaiḥ /
kṣaṇena tumulo ghoraḥ saṅgrāmaḥ samapadyata //

teṣāṃ saṃsaktagātrāṇāṃ karṣatāmitaretaram /
dantasaṅghātasaṅgharṣātsadhūmo'gnirajāyata //

viprakīrṇapatākāste viṣāṇajanitāgnayaḥ /
babhūvuḥ khaṃ samāsādya savidyuta ivāmbudāḥ //

vikṣipadbhirnadadbhiśca nipatadbhiśca vāraṇaiḥ /
sambabhūva mahī kīrṇā meghairdyauriva vārṣikī //

teṣāmāhanyamānānāṃ bāṇatomaraṛṣṭibhiḥ /
vāraṇānāṃ ravo jajñe meghānāmiva sampuve //

tomarābhihatāḥ kecidbāṇaiśca paramadvipāḥ /
vitresuḥ sarvanāgānāṃ śabdamevāpare'sṛjan //

viṣāṇābhihatāścāpi kecittatra gajā gajaiḥ /
cakrurārtasvanaṃ ghoramutpātajaladā iva //

pratīpāḥ kriyamāṇāśca vāraṇā varavāraṇaiḥ /
unmathya punarājagmuḥ preritāḥ paramāṅkuśaiḥ //

mahāmātrairmahāmātrāstāḍitāḥ śaratomaraiḥ /
gajebhyaḥ pṛthivīṃ jagmurmuktapraharaṇāṅkuśāḥ //

nirmanuṣyāśca mātaṅgā vinadantastatastataḥ /
chinnābhrāṇīva sampetuḥ sampraviśya parasparam //

hatānparivahantaśca patitānpatitāyudhān /
diśo jagmurmahānāgāḥ kecidekacarā iva //

tāḍitāstāḍyamānāśca tomararṣṭiparaśvathaiḥ /
peturārtasvanaṃ kṛtvā tadā viśasane gajāḥ //

teṣāṃ śailopamaiḥ kāyairnipatadbhiḥ samantataḥ /
āhatā sahasā bhūmiścakampe ca nanāda ca //

sāditaiḥ sagajārohaiḥ sapatākaiḥ samantataḥ /
mātaṅgaiḥ śuśubhe bhūmirvikīrṇairiva parvataiḥ //

gajasthāśca mahāmātrā nirbhinnahṛdayā raṇe /
rathibhiḥ pātitā bhallairvikīrṇāṅkuśatomarāḥ //

krauñcavadvinadanto'nye nārācābhihatā gajāḥ /
parānsvāṃścāpi mṛdgantaḥ paripeturdiśo daśa //

gajāśvarathayodhānāṃ śarīraughasamāvṛtā /
babhūva pṛthivī rājanmāṃsaśoṇitakardamā //

pramathya ca viṣāṇāgraiḥ samutkṣiptāśca vāraṇaiḥ /
sacakrāśca vicakrāśca rathaireva mahārathāḥ //

rathāśca rathibhirhīnā nirmanuṣyāśca vājinaḥ /
hatārohāśca mātaṅgā diśo jagmurbhayāturāḥ //

jaghānātra pitā putraṃ putraśca pitaraṃ tathā /
ityāsīttumulaṃ yuddhaṃ na prājñāyata kiñcana //

āgulphebhyo'vasīdante narā lohitakardamaiḥ /
dīpyamānaiḥ parikṣiptā dāvairiva mahādrumāḥ //

śoṇitaiḥ sicyamānāni vastrāṇi kavacāni ca /
chatrāṇi ca patākāśca sarvaṃ raktamadṛśyata //

hayaughāśca rathaughāśca naraughāśca nipātitāḥ /
sankṣuṇṇāḥ punarāvṛtya bahudhā rathanemibhiḥ //

sagajaughamahāvegaḥ parāsunaraśaivalaḥ /
rathaughatumulāvartaḥ prababhau sainyasāgaraḥ //

taṃ vāhanamahānaubhiryodhā jayadhanaiṣiṇaḥ /
avagāhyātha majjanto naiva mohaṃ pracakrire //

śaravarṣābhivṛṣṭeṣu yodheṣvañcitalakṣmasu /
na teṣvacittatāṃ lebhe kaścidāhatalakṣaṇaḥ //

vartamāne tathā yuddhe ghorarūpe bhayaṅkare /
mohayitvā parāndroṇo yudhiṣṭhiramupādravat //