Mahabharata · Chapter 7.197

prādurbhūte tatastasminnastre nārāyaṇe prabho /
prāvātsapṛṣato vāyuranabhre stanayitnumān //

cacāla pṛthivī cāpi cukṣubhe ca mahodadhiḥ /
pratisrotaḥ pravṛttāśca gantuṃ tatra samudragāḥ //

śikharāṇi vyaśīryanta girīṇāṃ tatra bhārata /
apasavyaṃ mṛgāścaiva pāṇḍusenāṃ pracakrire //

tamasā tāvakīryanta sūryaśca kaluṣo'bhavat /
sampatanti ca bhūtāni kravyādāni prahṛṣṭavat //

devadānavagandharvāstrastāstvāsanviśāmpate /
kathaṅkhathā'bhavattīvrā dṛṣṭvā tadvyākulaṃ mahat //

vyathitāḥ sarvarājānastrastāścāsanviśāmpate /
taddṛṣṭvā ghorarūpaṃ vai drauṇerastraṃ bhayāvaham //
dhṛtarāṣṭra uvāca /

nivartiteṣu sainyeṣu droṇaputreṇa saṃyuge /
bhṛśaṃ śokābhitaptena piturvadhamamṛṣyatā //

kurūnāpatato dṛṣṭvā dhṛṣṭadmumnasya rakṣaṇe /
ko mantraḥ pāṇḍaveṣvāsīttanmamācakṣva sañjaya //
sañjaya uvāca /

prāgeva vidrutāndṛṣṭvā dhārtarāṣṭrānyudhiṣṭhiraḥ /
punaśca tumulaṃ śabdaṃ śrutvā'rjunamathābravīt //
yudhiṣṭhira uvāca /

ācārye nihate droṇe dhṛṣṭadyumnena saṃyuge /
nihate vajrahastena yathā vṛtre mahāsure //

nāśaṃsanto jayaṃ yuddhe dīnātmāno dhanañjaya /
ātmatrāṇe matiṃ kṛtvā prādravankuravo raṇāt //

kecidvāntai rathaistūrṇaṃ nihataiḥ pāṣṇiyantṛbhiḥ /
vipatākadhvajacchatraiḥ pārthivāḥ śīrṇakūbaraiḥ //

bhagnanīḍairākulāśvaiḥ prāruhyānyānvicetasaḥ /
bhītāḥ pādairhayānkecittvarayantaḥ svayaṃ rathān //

bhagnākṣayugacakraiśca vyākṛṣyanta samantataḥ /
rathānviśīrṇānutsṛjya padbhiḥ kecicca vidrutāḥ //

hayapṛṣṭhagatāścānye kṛṣyante'rdhacyutāsanāḥ /
gajaskandheṣu saṃsyūtā nārācaiścalitāsanāḥ //

śarārtairvidrutairnāgairhṛtāḥ keciddiśo daśa /
viśastrakavacanāścānye vāhanebhyaḥ kṣitiṃ gatāḥ //

sañchinnā nemibhiścaiva mṛditāśca hayadvipaiḥ /
krośantastāta putreti palāyante pare bhayāt //

nābhijānanti cānyonyaṃ kaśmalābhihataujasaḥ /
putrānpitṝnsakhīnbhrātṝnsamāropya dṛḍhakṣatān //

jalena kledayantyanye vimucya kavacanānyapi /
palāyanaparāścānye yodhāḥ śatasahasraśaḥ //

avasthāṃ tādṛśīṃ prāpya hate droṇe drutaṃ balam /
punarāvartitaṃ kena yadi jānāsi śaṃsa me //

hayānāṃ heṣatāṃ śabdaḥ kuñjarāṇāṃ ca bṛṃhatām /
rathanemisvanaiścātra vimiśraḥ śrūyate mahān //

ete śabdā bhṛśaṃ tīvrāḥ pravṛttāḥ kurusāgare /
mumurmuhurudīryante kampayantyapi māmakān //

ya eṣa tumulaḥ śabdaḥ śrūyate romaharṣaṇaḥ /
sendrānapyeṣa lokāṃstrīngrasediti matirmama //

manye vajradharasyaiṣa ninādo bhairavasvanaḥ /
droṇe hate kauravāryaṃ vyaktamabhyeti vāsavaḥ //

prahṛṣṭaromakūpāḥ smaḥ saṃvignarathakuñjarāḥ /
dhanañjaya guruṃ śrutvā tatra nādaṃ subhīṣaṇam //

ka eṣa kauravāndīrṇānavasthāpya mahārathaḥ /
nivartayati yuddhārthaṃ mṛdhe deveśvaro yathā //
arjuna uvāca /

udyamyātmānamugrāya karmaṇe vīryamāsthitāḥ /
dhamanti kauravāḥ śaṅkhānyasya vīryaṃ samāśritāḥ //

yatra te saṃśayo rājannyastaśastre gurau hate /
dhārtarāṣṭrānavasthāpya ka eṣa nadatīti hi //

hīmantaṃ taṃ mahābāhuṃ mattadviradagāminam /
indraviṣmusamaṃ vīrye kope'ntakamiva sthitam //

bṛhaspatisamaṃ buddhyā nītimantaṃ mahāratham /
ākhyāsyāmyugrakarmāṇaṃ kurūṇāmabhayaṅkaram //

yasmiñjāte dadau droṇo gavāṃ daśaśataṃ dhanam /
brāhmaṇebhyo mahārhebhyaḥ so'śvatthāmaiṣa garjati //

jātamātreṇa vīreṇa yenoccaiḥ śravasā yathā /
heṣatā kampitā bhūmirlokāśca sakalāstrayaḥ //

tacchrutvāntarhitaṃ bhūtaṃ nāma tasyākarottadā /
aśvatthāmeti so'dyaiṣa śūro nadati pāṇḍava //

yo hyanātha ivākramya pārṣatena hatastathā /
karmaṇā sunṛśaṃsena tasya nātho vyavasthitaḥ //

guruṃ me yatra pāñcālyaḥ keśapakṣe parāmṛśat /
tanna jātuṃ kṣamed्drauṇirjānanpauruṣamātmanaḥ //
sa hi tenaiva naḥ sarvānkṣapayediti me matiḥ //

upacīrṇo gururmithyā bhavatā rājyakāraṇāt /
dharmajñena satā nāma so'dharmaḥ sumahānkṛtaḥ //

ciraṃ sthāsyati cākīrtistrailokye sacarācare /
rāme vālivadhādyadvadevaṃ droṇe nipātite //

sarvadharmopapanno'yaṃ sa me śiṣyaśca pāṇḍavaḥ /
nāyaṃ vakṣyati mithyeti pratyayaṃ kṛtavāṃstvayi //

sa satyakañcukaṃ nāma praviṣṭena tato'nṛtam /
ācārya ukto bhavatā hataḥ kuñjara ityuta //

tataḥ śastraṃ samutsṛjya nirmamo gatacetanaḥ /
āsītsuvihvalo rājanyathā dṛṣṭastvayā vibhuḥ //

sa tu śokasamāviṣṭo vimukhaḥ putravatsalaḥ /
śāśvataṃ dharmamutsṛjya guruḥ śiṣyeṇa ghātitaḥ //

nyastaśastramadharmeṇa ghātayitvā guruṃ bhavān /
rakṣatvidānīṃ sāmātyo yadi śaktosi pārṣatam //

grastamācārya putreṇa kruddhena hatabandhunā /
sarve vayaṃ paritrātuṃ na śakṣyāmo'dya pārṣatam //

sauhārdaṃ sarvabhūteṣu yaḥ karotyatimānuṣaḥ /
so'dya keśagrahaṃ śrutvā piturdhakṣyati no raṇe //

vikrośamāne hi mayi bhṛśamācāryagṛdvini /
apākīrya svayaṃ dharmaṃ śipyeṇa nihato guruḥ //

yadā gataṃ vayo bhūyaḥ śiṣṭamalpataraṃ ca naḥ /
tasyedānīṃ virodho'yamadharmo'yaṃ kṛto mahān //

piteva nityaṃ sauhārdātpiteva hi ca dharmataḥ /
so'lpakālasya rājyasya kāramādvātito guruḥ //

dhṛtarāṣṭreṇa bhīṣmāya droṇāya ca viśāmpate /
visṛṣṭā pṛthivī sarvā saha putraiśca tatparaiḥ //

samprāpya tādṛśīṃ vṛttiṃ satkṛtaḥ satataṃ paraiḥ /
abravītsatataṃ putrānmāmevābhyadhikaṃ guruḥ //

avekṣamāṇastvāṃ māṃ ca nyastāstraścāhave hataḥ /
na tvenaṃ yudhyamānaṃ vai hanyādapi śatakratuḥ //

tasyācāryasya vṛddhasya droho nityopakāriṇaḥ /
kṛto hyanāryairasmābhīra rājyārthe lubdhabuddhibhiḥ //

aho bata mahatpāpaṃ kṛtaṃ karma sudāruṇam /
yadrājyasukhalobhena droṇo'yaṃ sādhughātitaḥ //

putrānbhrātṝnpitṝndārāñjīvitaṃ caiva vāsaviḥ /
tyajetsarvaṃ mama premṇā jānātyevaṃ hi me guruḥ //

sa mayā rājyakāmena hanyamāno hyupekṣitaḥ /
tasmādarvākśirā rājanprāpto'smi narakaṃ prabho //

brāhmaṇaṃ vṛddhamācāryaṃ nyastaśastraṃ mahāmunim /
ghātayitvā'dya rājyārthe mṛtaṃ śreyo na jīvitam //