Mahabharata · Chapter 7.188

te tathaiva mahārāja daṃśitā raṇamūrdhani /
sandhyāgataṃ sahasrāṃśumādityamupatasthire //

udite tu sahasrāṃśau taptakāñcanasaprabhe /
prakāśiteṣu lokeṣu punaryuddhamavartata //

dvandvāni tatra yānyāsansaṃsaktāni purodayāt /
tānyevābhyudite sūrye samasajjanta bhārata //

rathairhayā hayairnāgāḥ pādātaiścāpi kuñjarāḥ /
hayairhayāḥ samājagmuḥ pādātāśca padātibhiḥ //

rathā rathairibhairnāgāstathaiva bharatarṣabha /
saṃsaktāśca viyuktāśca yodhāḥ sannyapatanraṇe //

te rātrau kṛtakarmāṇaḥ śrāntāḥ sūryasya tejasā /
kṣutpipāsāparītāṅgā visañjñā bahavo'bhavan //

śaṅkhaberīmṛdaṅgānāṃ kuñjarāṇāṃ ca garjatām /
viṣphāritavikṛṣṭānāṃ kārmukāṇāṃ ca kūjatām //

śabdaḥ samabhavadrājandivispṛgbharatarṣabha /
dravatāṃ ca padātīnāṃ śastrāṇāṃ patatāmapi //

hayānāṃ heṣatāṃ cāpi rathānāṃ ca nivartatām /
krośatāṃ garjatāṃ caiva tadāsīttumulaṃ mahat //

vivṛddhastumulaḥ śabdo dyāmagacchanmahāṃstadā /
nānāyudhanikṛttānāṃ ceṣṭatāmāturaḥ svanaḥ //

bhūmāvaśrūyata mahāṃstadā'sītkṛpaṇaṃ mahat /
patatāṃ pātyamānānāṃ pattyaśvarathadantinām //

teṣu sarveṣvanīkeṣu vyatiṣakteṣvanekaśaḥ / sve svāñjaghnuḥ pare svāṃśca svānpareṣāṃ pare parān /

vīrabāhuvisṛṣṭāśca yodheṣu ca gajeṣu ca /
rāśayaḥ pratyadṛśyanta vāsasāṃ nejaneṣviva //

udyatapratipiṣṭānāṃ khaṅgānāṃ vīrabāhubhiḥ /
sa eva śabdastadrūpo vāsasāṃ nijyatāmiva //

ardhāsibhistathā khaṅgaistomaraiḥ saparaśvathaiḥ /
nikṛṣṭayuddhaṃ saṃsaktaṃ mahadāsītsudāruṇam //

gajāśvakāyaprabhavāṃ naradehapravāhinīm /
śastramatsyasusampūrṇāṃ māṃsaśoṇitakardamām //

ārtanādasvanavatīṃ patākāśastraphenilām /
nadīṃ prāvartayanvīrāḥ paralokaughagāminīm //

śaraśaktyarditā klāntā rātrimūḍhātpacetasaḥ /
viṣṭabhya sarvagātrāṇi vyatiṣṭhangajavājinaḥ //

saṃśuṣkavadanā vīrāḥ śirobhiścārukuṇḍalaiḥ /
yuddhopakaraṇaiścānyaistatratatra cakāśire //

kravyādasaṅghairākīrṇaṃ mṛtairardhamṛtairapi /
nāsīdrathapathastatra sarvamāyodhanaṃ prati //

mañjatsu cakreṣu rathānsatvamāsthāya vājinaḥ / kathañcidavahanśrāntā vepamānāḥ śarārditāḥ /
kulasatvabalopetā vājino vāraṇopamāḥ //

vihvalaṃ tūrṇamuddhāntaṃ sabhayaṃ bhāratāturam /
balamāsīttadā sarvamṛte droṇārjunāvubhau //

tāvevāstāṃ nilayanaṃ tāvārtāyanameva ca /
tāvevānye samāsādya jagmurvaivasvatakṣayam //

āvignamabhavatsarvaṃ kauravāṇāṃ mahadbalam /
pāñcālānāṃ ca saṃsaktaṃ na prājñāyata kiñcana //

antakākrīḍasadṛśaṃ bhīrūṇāṃ bhayavardhanam /
pṛthivyāṃ rājavaṃśyānāmutthite mahati kṣaye //

na tatra karṇaṃ droṇaṃ vā nārjunaṃ na yudhiṣṭhiram /
na bhīmasenaṃ na yamau na pāñcālyaṃ na sātyakim //

na ca duḥśāsanaṃ drauṇiṃ na duryodhanasaubalau /
na kṛpaṃ madrarājaṃ ca kṛtavarmāṇameva ca //

na cānyānnaiva cātmānaṃ na kṣitiṃ na diśastathā /
paśyāma rājansaṃsaktānsainyena rajasā dhṛtān //

sambhrānte tumule ghore rajomeghe samutthite /
triyāmāmiva samprāptāmamanyanta niśācarāḥ //

na jñāyante kauraveyā na pāñcālā na pāṇḍavāḥ /
na diśo dyaurna corvī ca na samaṃ viṣamaṃ tathā //

hastasaṃsparśamāpannānparānapyathavā svakān /
nyapātayaṃstadā yuddhe narāḥ sma vijayaiṣiṇaḥ //

uddhūtatvāttu rajasaḥ prasekācchoṇitasya ca /
prāśāmyata rajo bhaumaṃ śīghratvādanilasya ca //

tatra nāgā hayā yodhā rathino'tha padātayaḥ /
pārijātavanānīva vyarocanrudhirokṣitāḥ //

tato duryodhanaḥ karṇo droṇo duḥśāsanastathā /
pāṇḍavaiḥ samasajjanta caturbhiścaturo rathāḥ //

duryodhanaḥ saha bhrātrā yamābhyāṃ samasajjata /
vṛkodareṇa rādheyo bhāradvājena cārjunaḥ //

taddhoraṃ mahadāścaryaṃ yuddhaṃ daivāsuropamam /
ratharṣabhāṇāmugrāṇāṃ sannipātamamānuṣam //

rathamārgairvicitraistairvicitrarathasaṅkulam /
apaśyanrathino yuddhaṃ vicitraṃ citrayodhinām //

yatamānāḥ parākrāntāḥ parasparajigīṣavaḥ /
jīmūtā iva gharmānte śaravarṣairavākiran //

te rathānsūryasaṅkāśānāsthitāḥ puruṣarṣabhāḥ /
aśobhanta yathā meghāḥ śāradāścalavidyutaḥ //

yodhāste tu mahārāja krodhāmarṣasamanvitāḥ / spardhinaśca maheṣvāsāḥ kṛtayatnā dhanurdharāḥ /
abhyagacchaṃstathā'nyonyaṃ mattā gajavṛṣā iva //

na nūnaṃ dehabhedo'sti kāle rājannanāgate /
yatra sarve na yugapadvyaśīryanta mahārathāḥ //

bāhubhiścaparaṇaiścinnaiḥ śirobhiśca sakuṇḍalaiḥ /
kārmukairviśikhaiḥ prāsaiḥ khaṅgaiḥ paraśupaṭṭasaiḥ //

nālīkaiḥ kṣudranārācairnakharaiḥ śaktitomaraiḥ /
anyaiśca vividhākārairdhautaiḥ praharaṇottamaiḥ //

vicitrairvividhākāraiḥ śarīrāvaraṇairapi /
vicitraiśca rathairbhagnairhataiśca gajavājibhiḥ //

śūnyaiścaiva nagākārairhatayodhadhvajai rathaiḥ /
amanuṣyairhayaistrastaiḥ kṛṣyamāṇaistatastataḥ //

vātāyamānairasakṛddhatavīrairalankṛtaiḥ /
vyajanaiḥ kaṅkaṭaiścaiva dhvajaiśca vinipātitaiḥ //

chatrairābharaṇairvastrairmālyaiśca sasugandhibhiḥ /
hāraiḥ kirīṭairmukuṭairuṣṇīṣaiḥ kiṅkiṇīgaṇaiḥ //

urasthairmaṇibhirniṣkaiścūḍāmaṇibhireva ca /
āsīdāyodhanaṃ tatra nabhastārāgaṇairiva //

tato duryodhanasyāsīnnakulena samāgamaḥ /
amarṣitena kruddhasya kruddhenāmarṣitasya ca //

apasavyaṃ cakārātha mādrīputrastavātmajam /
kirañcharaśatairhṛṣṭastatra nādo mahānabhūt //

apasavyaṃ kṛtaṃ saṅkhye bhrātṛvyenātyamarṣiṇā / nāmṛṣyata tamapyājau praticakre parantapaḥ /
putrastava mahārāja rājā duryodhano drutam //

tataḥ praticikīrṣantamapasavyaṃ tu te sutam /
nyavārayata tejasvī nakulaścitramārgavit //

sa sarvato nivāryainaṃ śarajālena pīḍayan /
vimukhaṃ nakulaścakre tatsainyāḥ samapūjayan //

tiṣṭhatiṣṭheti nakulo babhāṣe tanayaṃ tava /
saṃsmṛtya sarvaduḥkhāni tava durmantritaṃ ca tat //