Mahabharata · Chapter 7.176

yattadvaikartanaḥ karṇo rākṣasaśca ghaṭotkacaḥ /
niśīthe samasajjetāṃ tadyuddhamabhavatkatham //

kīdṛśaṃ cābhavadrūpaṃ tasya ghorasya rakṣasaḥ /
yena vaikartanaḥ karṇaḥ saṅgrāme tena nirjitaḥ //

rathaśca kīdṛśastasya māyāḥ sarvāyudhāni ca /
kimpramāṇā hayāstasya rathaketurdhanustathā //

kīdṛśaṃ varma caivāsya śirastrāṇaṃ ca kīdṛśam /
pṛṣṭastvametadācakṣva kuśalo hyasi sañjaya //
sañjaya uvāca /

lohitokṣo mahākāyastāmrāsyo nimnitodaraḥ /
ūrdhvaromā hariśmaśruḥ śaṅkukarṇo mahāhanuḥ //

ākarṇadāritāsyaśca tīkṣṇadaṃṣṭraḥ karālavān /
sudīrghatāmrajihvoṣṭho lambabhrūḥ sthūlanāsikaḥ //

nīlāṅgo lohitagrīvo girivarṣmā bhayaṅkaraḥ /
mahākāyo mahābāhurmahāśīrṣo mahābalaḥ //

vikṛtaḥ paruṣasparśo vikacodvṛddhapiṇḍakaḥ /
sthūlasphiggūḍhanābhiśca śithilopacayo mahān //

tathaiva hastābharaṇī mahāmāyo'ṅgadī tathā /
urasā'dhārayanniṣkamagnimālāṃ yathā'calaḥ //

tasya hemamayaṃ citraṃ bahurūpāṅgaśabhitam /
toraṇapratimaṃ śubhraṃ kirīṭaṃ mūrdhnyaśobhata //

kuṇḍale bālasūryābhe mālāṃ hemamayīṃ śubhām / dhārayanvipulaṃ kāṃsyaṃ kavacaṃ ca mahāprabham /
tārājālanibhaṃ rājanpūrṇacandrasamaprabham //

kaṇṭhasūtraṃ mahaccāpi tapanīyamadhārayat /
sa tena vibhrājata vai savidyudiva toyadaḥ //

kiṅkiṇīśatanirghopaṃ raktadhvajapatākinam /
ṛkṣacarmāvanadvāṅgaṃ nalvamātraṃ mahāratham //

sarvāyudhavaropetamāsthitaṃ dhvajamālinam /
aṣṭacakrasamāyuktaṃ meghagambhīraniḥsvanam //

mattamātaṅgasaṅkāśā lohitākṣā vibhīpaṇāḥ /
kālavarṇāsamāyuktā balavantaḥ śataṃ hayāḥ //

vahanto rākṣasaṃ ghoraṃ vālavanto jitaśramāḥ /
vipulābhiḥ saṭābhiste heṣamāṇā muhurmuhuḥ //

mukhairnānāvidhākārairvagavanto hayottamāḥ /
rathe'sya yuktā gakarjanto'vahaṃste rākṣasādhipam //

rākṣaso'sya virūpākṣaḥ sūto dīptāsyakuṇḍalaḥ / ghorarūpo mahākāyaḥ karālo vikṛtānanaḥ /
raśmibhiḥ sūryaraśmyāhvaiḥ sañjagrāha hayānraṇe //

sa tena sahitastasthāvaruṇena yathā raviḥ /
saṃsakta iva cābhreṇa yathā'drirmahatā mahān //

divaspṛksumahānketuḥ syandane'sya samucchritaḥ /
raktottamāṅgaḥ kravyādo gṛdhraḥ paramabhīṣaṇaḥ //

vāsavāśaninirghoṣaṃ dṛḍhajyamativikṣipan /
vyaktaṃ kiṣkuparīṇāhaṃ dvādaśāratni kārmukam //

rathākṣamātrairipubhiḥ sarvāḥ pracchādayandiśaḥ /
tasyāṃ vīrāpahāriṇyāṃ niśāyāṃ karṇamabhyayāt //

tasya vikṣipataścāpaṃ rathe viṣṭabhya tiṣṭhataḥ /
aśrūyata dhanurghoṣo visphūrjitamivāśaneḥ //

tena vitrāsyamānāni tava sainyāni bhārata /
samakampanta sarvāṇi sindhoriva mahormayaḥ //

tamāpatantaṃ samprekṣya virūpākṣaṃ vibhīṣaṇam /
utsmayanniva rādheyastvaramāṇo'bhyavārayat //

tataḥ karṇo'bhyayādenamasyannasyantamantikāt /
mātaṅga iva mātaṅgaṃ yūtharṣabhamivarṣabhaḥ //

sa sannipātastumulastayorāsīdviśāmpate /
karṇarākṣasayo rājannindraśambarayoriva //

tau pragṛhya mahāvege dhanuṣī bhīmaniḥsvane /
prācchādayetāmanyonyaṃ takṣamāṇau maheṣubhiḥ //

tataḥ pūrṇāyatotsṛṣṭairiṣubhirnataparvabhiḥ /
nyavārayetāmanyonyaṃ kāṃsye nirbhidya varmaṇī //

tau nakhairiva śārdūlau dantairiva mahādvipau /
rathaśaktibhiranyonyaṃ viśikhaiśca tatakṣatuḥ //

sañchindantau ca gātrāṇi sandadhānau ca sāyakān /
dahantau ca śarolkābhirduṣprekṣyau ca babhūvatuḥ //

tau tu vikṣatasarvāṅgau rudhiraughapariplutau /
vibhrājetāṃ yathā vāri sravantau gairikācalau //

tau śarāgravinunnāṅgau nirbhindantau parasparam /
nākampayetāmanyonyaṃ yatamānau mahādyutī //

tatpravṛttaṃ niśāyuddhaṃ ciraṃ samamivābhavat /
prāṇayordīvyato rājankarṇarākṣasayormṛdhe //

tasya sandadhatastīkṣṇāñcharāṃścāsaktamasyataḥ /
dhanurghoṣeṇa vitrastāḥ sve pare ca tadā'bhavan //

ghaṭotkacaṃ yadā karṇo viśeṣayati no nṛpa /
tataḥ prāduṣkaroddivyamastramastravidāṃ varaḥ //

karṇena sandhitaṃ dṛṣṭvā divyamastraṃ ghaṭotkacaḥ /
prāduścakre mahāmāyāṃ rākṣasīṃ pāṇḍunandanaḥ //

śūlamudgaradhāriṇyā śailapādapahastayā /
rakṣasāṃ ghorarūpāṇāṃ mahatyā senayā vṛtaḥ //

tamudyatamahācāpaṃ dṛṣṭvā te vyathitā nṛpāḥ /
bhūtāntakamivāyāntaṃ kāladaṇḍogradhāriṇam //

ghaṭotkacaprayuktena siṃhanādena bhīṣitāḥ /
prasusruvurgajā mūtraṃ vivyadhuśca narā bhṛśam //

tato'śmavṛṣṭiratyugrā mahatyāsītsamantataḥ /
ardharātre'dhikabalairvimuktā rakṣasāṃ balaiḥ //

āyasāni ca cakrāṇi bhuśuṇ़ḍyaḥ śaktitomarāḥ /
patantyaviralāḥ śūlāḥ śataghnyaḥ paṭṭasāstathā //

tadugramatiraudraṃ ca dṛṣṭvā yuddhaṃ narādhipa /
putrāśca tava yodhāśca vyathitā vipradudruvuḥ //

tatraiko'stabalaślāghī karṇo mānī na vivyathe /
vyadhamacca śarairmāyāṃ tāṃ ghaṭotkacanirmitām //

māyāyāṃ tu prahīṇāyāmamarṣācca ghaṭotkacaḥ /
visasarja śarāndhorānsūta putraṃ ta āviśan //

tataste rudhirābhyaktā bhittvā karṇaṃ mahāhave /
viviśurdharaṇīṃ bāṇāḥ saṅkruddhā iva pannagāḥ //

sūtaputrastu saṅkraddho laghuhastaḥ pratāpavān /
ghaṭotkacamatikramya bibheda daśabhiḥ śaraiḥ //

ghaṭotkaco vinirbhinnaḥ sūtaputreṇa marmasu /
cakraṃ divyaṃ sahasrāramagṛhṇādvyathito bhṛśam //

kṣurāntaṃ bālasūryābhaṃ maṇiratnavibhūṣitam /
cikṣepādhiratheḥ kruddho bhaimasenirjighāṃsayā //

pravidvamativegena vikṣiptaṃ karṇasāyakaiḥ /
abhāgyasyeva saṅkalpastanmoghamapatadbhuvi //

ghaṭotkacastu saṅkruddho dṛṣṭvā cakraṃ nipātitam /
karṇaṃ prācchādayadbāṇaiḥ svarbhānuriva bhāskaram //

sūtaputrastvasambhrānto rudropendrendravikramaḥ /
ghaṭotkacarathaṃ tūrṇaṃ chādayāmāsa patribhiḥ //

ghaṭotkacena kruddhena gadā hemāṅgadā tadā /
kṣiptā bhrāmya śaraiḥ sā'pi karṇenābhyāhatā'patat //

tato'ntarikṣamutpatya kālamegha ivonnadan /
pravavarṣa mahākāyo drumavarṣaṃ nabhastalāt //

tato māyāvinaṃ karṇo bhīmasenasutaṃ divi /
mārgaṇairabhivivyādha ghanaṃ sūrya ivāṃśubhiḥ //

tasya sarvānhayānhatvā sañchidya śatadhā ratham /
abhyavarṣaccharaiḥ karṇaḥ parjanya iva vṛṣṭimān //

na cāsyāsīdanirbhinnaṃ gātre dvyaṅgulamantaram /
so'dṛśyata muhūrtena śvāvicchalalito yathā //

na hayānna rathaṃ tasya na dhvajaṃ na ghaṭotkacam /
dṛṣṭavantaḥ sma samare śaraughairabhisaṃvṛtam //

sa tu karṇasya taddivyamastramastreṇa śātayan /
māyāyuddhena māyāvī sūtaputramayodhayat //

so'yodhayattadā karṇaṃ māyayā lāghavena ca /
alakṣyamāṇāni divi śarajālāni cāpatan //

bhaimasenirmahāmāyo māyayā kurusattama /
vicacāra mahākāyo mohayanniva bhārata //

sa tu kṛtvā virūpāṇi vadanānyaśubhāni ca /
agrasatsūtaputrasya divyānyastrāṇi māyayā //

punaścāpi mahākāyaḥ sañchinnaḥ śatadhā raṇe /
gatasatvo nirutsāhaḥ patitaḥ khādvyadṛśyata //

taṃ hataṃ manyamānāḥ sma prāṇadankurupuṅgavāḥ /
atha dehairnavairanyairdikṣu sarvāsvadṛśyata //

punaścāpi mahākāyaḥ śataśīrṣaḥ śatodaraḥ /
vyadṛśyata mahābāhurmaināka iva parvataḥ //

aṅguṣṭhamātro bhūtvā ca punareva sa rākṣasaḥ /
sāgarormirivodvūtastiryagūrdhvamavartata //

vasudhāṃ dārayitvā ca punarapyu nyamajjata /
adṛśyata tadā tatra punarunmajjito'nyataḥ //

so'vatīrya punastasthau rathe hemapariṣkṛte /
kṣitiṃ khaṃ ca diśaścaiva māyayā'bhyetya daṃśitaḥ //

gatvā karṇarathābhyāśaṃ vyacaratkuṇḍalānanaḥ /
prāha vākyamasambhrāntaḥ sūtaputraṃ viśāmpate //

tiṣṭhedānīṃ kva me jīvansūtaputra gamiṣyasi /
yuddhaśraddhāmahaṃ te'dya vineṣyāmi ramājire //

ityuktvā roṣatāmrākṣaṃ rakṣaḥ krūraparākramam / utpapātāntarikṣaṃ ca jahāsa ca suvistaram /
karṇamabhyahanaccaiva gajendramiva kesarī //

rathākṣamātreriṣubhirabhyavarṣaddhaṭotkacaḥ /

śaravṛṣṭiṃ ca tāṃ karṇo dūrātprāptāmaśātayat //

dṛṣṭvā ca vihatāṃ māyāṃ karṇena bharatarṣabha /
ghaṭotkacastato māyāṃ sasarjāntarhitaḥ punaḥ //

so'bhavadgiriratyuccaḥ śikharaistarusaṅkaṭaiḥ /
śūlaprāsāsimusalajalaprasravaṇo mahān //

tamañjanacayaprakhyaṃ karṇo dṛṣṭvā mahīdharam /
prapātairāyudhānyugrāṇyudvahantaṃ na cukṣubhe //

smayanniva tataḥ karṇo divyamastramudairayat /
tataḥ so'sreṇa śailendro vikṣipto vai vyanaśyata //

tataḥ sa toyado bhūtvā nīlaḥ sendrāyudho divi /
aśmavṛṣṭibhiratyugraḥ sūtaputramavākirat //

atha sandhāya vāyavyamastramastravidāṃ varaḥ /
vyadhamatkālameghaṃ taṃ karṇo vaikartano vṛṣaḥ //

sa mārgaṇagaṇaiḥ karṇo diśaḥ pracchādya sarvaśaḥ /
jaghānāstraṃ mahārāja ghaṭotkacasamīritam //

tataḥ prahasya samare bhaimasenirmahābalaḥ /
prāduścakre mahāmāyāṃ karṇaṃ prati mahāratham //

sa dṛṣṭvā punarāyāntaṃ rathena rathināṃ varam /
ghaṭotkacamasambhrāntaṃ rākṣasairbahubhirvṛtam //

siṃhaśārdūlasadṛśairmattamātaṅgavikramaiḥ / gajasthaiśca rathasthaiśca vājipṛṣṭhagataistathā /

nānāśastradharairghorairnānākavacabhūṣaṇaiḥ // vṛtaṃ ghaṭotkacaṃ krūrairmarudbhiriva vāsavam /

dṛṣṭvā karṇo maheṣvāso yodhayāmāsa rākṣasam // ghaṭotkacastataḥ karṇaṃ viddhā pañcabhirāśugaiḥ /

nanāda bhairavaṃ nādaṃ bhīṣayansarvapārthivān // bhūyaścāñjalikenātha sa mārgaṇagaṇaṃ mahat /

karṇahastasthitaṃ cāpaṃ cicchedāśu ghaṭotkacaḥ // athānyaddhanurādāya dṛḍhaṃ bhārasahaṃ mahat /

vicakarṣa balātkarṇa indrāyudhamivocchritam // tataḥ karṇo mahārāja preṣayāmāsa sāyakān /

suvarṇapuṅkhāñchatrughnānkhecarānrākṣasānprati // tadbāṇairarditaṃ yūthaṃ rakṣasāṃ pīnavakṣasām /

siṃhenevārditaṃ vanyaṃ gajānāmākulaṃ kulam // vidhamya rākṣasānbāṇaiḥ sāśvasūtagajānvibhuḥ /

dadāha bhagavānvahnirbhūtānīva yugakṣaye // sa hatvā rākṣasīṃ senāṃ śuśubhe sūtanandanaḥ /

pureva tripuraṃ dagdhvā divi devo maheśvaraḥ // teṣu rājasahasreṣu pāṇḍaveyeṣu māriṣa /

nainaṃ nirīkṣitumapi kaścicchaknoti pārthiva // ṛte ghaṭotkacādrājanrākṣasendrānmahābalāt /

bhīmavīryabalopetātkruddhdvaivasvatādiva // tasya kruddhasya netrābhyāṃ pāvakaḥ samajāyata /

maholkābhyāṃ yathā rājansārjiṣaḥ snehabindavaḥ // talaṃ talena saṃhatya sandaśya daśanacchadam /

rathamāsthāya ca punarmāyayā nirmitaṃ tadā // yuktaṃ gajanibhairvāhaiḥ piśācavadanaiḥ kharaiḥ /

sa sūtamabravītkruddhaḥ sūtaputrāya māṃ vaha //

sa yayau ghorarūpeṇa rathena rathināṃ varaḥ / dvairathaṃ sūtaputreṇa punareva viśāmpate // sa cikṣepa punaḥ kruddhaḥ sutaputrāya rākṣasaḥ /

aṣṭacakrāṃ mahāghorāmaśaniṃ rudranirmitām //

dviyojanasamutsedhāṃ yojanāyāmavistarām /
āyasīṃ nicitāṃ śūlaiḥ kadambamiva keśaraiḥ //

tāmavaplutya jagrāha karṇo nyasya mahaddhanuḥ /
cikṣepa caināṃ tasyaiva syandanātso'vapupluve //

sāśvasūtadhvajaṃ yānaṃ bhasma kṛtvā mahāprabhā /
viveśa vasudhāṃ bhittvā surāstatra visismiyuḥ //

karṇaṃ tu sarvabhūtāni pūjayāmāsurañjasā /
yadaplutya jagrāha devasṛṣṭāṃ mahāśanim //

evaṃ kṛtvā raṇe karṇa āruroha rathaṃ punaḥ /
tato mumoca nārācānsūtaputraḥ parantapaḥ //

aśakyaṃ kartumanyena sarvabhūteṣu mānada /
yadakārṣīttadā karṇaḥ saṅgrāme bhīmadarśane //

sa hanyamāno nārācairdhārābhiriva parvataḥ /
gandharvanagarākāraḥ punarantaradhīyata //

evaṃ sa vai mahākāyo māyayā lāghavena ca /
astrāṇi tāni divyāni jaghāna ripusūdanaḥ //

nihanyamāneṣvastreṣu māyayā tena rakṣasā /
asambhrāntastadā karṇastadrakṣaḥ pratyayudhyata //

tataḥ kruddho mahārāja bhaimasenirmahābalaḥ /
cakāra bahudhā'tmānaṃ bhīṣayāṇo mahārathān //

tato digbhyaḥ samāpetuḥ siṃhavyāghratarakṣavaḥ /
agnijihvāśca bhujagā vihagāścāpyayomukhāḥ //

sa kīryamāṇo viśikhaiḥ karṇacāpacyutaiḥ śaraiḥ /
nāgarāḍiva duṣprekṣyastatraivāntaradhīyata //

rākṣasāśca piśācāśca yātudhānāstathaiva ca /
śālāvṛkāśca bahavo vṛkāśca vikṛtānanāḥ //

te karṇaṃ kṣapayiṣyantaḥ sarvataḥ samupādravan /
athainaṃ vāgbhirugrābhistrāsayāñcikrire tadā //

udyatairbahubhirghorairāyudhaiḥ śoṇitokṣitaiḥ /
teṣāmanekairekaikaṃ karṇo vivyādha sāyakaiḥ //

pratihatya tu tāṃ māyāṃ divyenāstreṇa rākṣasīm /
ājaghāna hayānasya śaraiḥ sannataparvabhiḥ //

te bhagnā vikṣatāṅgāśca bhinnapṛṣṭhāśca sāyakaiḥ /
vasudhāmanvapadyanta paśyatastasya rakṣasaḥ //

sa bhagnamāyo haiḍimbiḥ karṇaṃ vaikartanaṃ tadā /
eṣa te vidadhe mṛtyumityuktvāntaradhīyata //