Mahabharata · Chapter 7.160

tathā paruṣitaṃ dṛṣṭvā sūtaputreṇa mātulam /
khaṅgamudyamya vegena drauṇirabhyapataddrutam //

tataḥ paramasaṅkruddhaḥ siṃho mattamiva dvipam /
prekṣataḥ kururājasya drauṇiḥ karṇaṃ samabhyayāt //
aśvatthāmovāca /

yadaryunaguṇāṃstathyānkīrtayānaṃ narādhama /
śūraṃ dveṣātsudurbuddhe tvaṃ bhartsayasi mātulam //

vikatthamānaḥ śauryeṇa sarvalokadhanurdharam //
darpotsedhagṛhīto'dya na kañcidgaṇayanmṛdhe //

kva te vīryaṃ kva cāstrāṇi yaṃ tvāṃ nirjitya saṃyuge /
gāṇḍīvadhanvā hatavānprekṣataste jayadratham //

yena sākṣānmahādevo yodhitaḥ samare purā /
tamicchasi vṛthā jetuṃ sūtādhama manorathaiḥ //

yaṃ hi kṛṣṇena sahitaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam /
jetuṃ na śaktāḥ sahitāḥ sendrā api surāsurāḥ //

lokaikavīramajitamarjunaṃ sūta saṃyuge /
kiṃ punastvaṃ sudurbuddhe sahaibhirvasudhādhipaiḥ //

karṇa paśya sudurbuddhe tiṣṭhedānīṃ narādhama /
eṣa te'dya śiraḥ kāyāduddharāmi sudurmate //
sañjaya uvāca /

tamudyataṃ tu vegena rājā duryodhanaḥ svayam /
nyavārayanmahātejāḥ kṛpaśca dvipadāṃ varaḥ //
karṇa uvāca /

śūro'yaṃ samaraślāghī durmatiśca dvijādhamaḥ /
āsādayatu madvīryaṃ muñcemaṃ kurusattama //
aśvatthāmovāca /

taivatatkṣamyate'smābhiḥ sūtātmaja sudurmate /
darpamutsiktametatte phalguno nāśayiṣyati //
duryodhana uvāca /

aśvatthāmanprasīdasva kṣantumarhasi mānada /
kopaḥ khalu na kartavyaḥ sūtaputraṃ kathañcana //

tvayi karṇe kṛpe droṇe madrarāje'tha saubale /
mahatkāryaṃ samāsaktaṃ prasīda dvijasattama //

ete hyabhimukhāḥ sarve rādheyena yuyutsavaḥ /
āyānti pāṇḍavā brahmannāhvayantaḥ samantataḥ //
sañjaya uvāca /

prasādyamānastu tato rājñā drauṇirmahāmanāḥ /
prasasāda mahārāja krodhavegasamanvitaḥ //

tataḥ kṛpo'pyuvācedamācāryaḥ sumahāmanāḥ /
saumyasvabhāvādrājanendra kṣipramāgatamārdavaḥ //
kṛpa uvāca /

tavaitatkṣamyate'smābhiḥ sūtātmaja sudurmate /
darpamutsiktametatte phalguno nāśayiṣyati //
sañjaya uvāca /

tataste pāṇḍavā rājanpāñcālāśca yaśasvinaḥ /
ājagmuḥ sahitāḥ karṇaṃ tarjayantaḥ samantataḥ //

karṇo'pi rathināṃ śreṣṭhaścāpamudyamya vīryavān / kauravāgryaiḥ parivṛtaḥ śakro devagaṇairiva /
paryatiṣṭhata tejasvī svabāhubalamāśritaḥ //

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ karṇasya saha pāṇḍavaiḥ /
bhīṣaṇaṃ sumahārāja siṃhanādavirājitam //

tataste pāṇḍavā rājanpāñcālāśca yaśasvinaḥ /
dṛṣṭvā karṇaṃ mahābāhumuccaiḥ śabdamathānadan //

ayaṃ karṇaḥ kutaḥ karṇastiṣṭha karṇa mahāraṇe /
yudhyasva sahito'smābhirdurātmanpuruṣādhama //

anye tu dṛṣṭvā rādheyaṃ krodharakrekṣaṇā'bruvan / hanyatāmayamutsiktaḥ sūtaputro'lpacetanaḥ /
sarvaiḥ pārthivaśārdūlairnānenārtho'sti jīvatā /

atyantavairī pārthānāṃ satataṃ pāpapūruṣaḥ /
eṣa mūlamanarthānāṃ duryodhanamate sthitaḥ //

ghnatainamiti jalpantaḥ kṣatriyāḥ samupādravan / mahatā śaravarṣeṇa cchādayanto mahārathāḥ /
vadhārthaṃ sūtaputrasya pāṇḍaveyena coditāḥ //

tāṃstu sarvāṃstathā dṛṣṭvā dhāvamānānmahārathān /
na vivyathe sūtaputro na ca trāsamagacchata //

dṛṣṭvā sāgaskalpaṃ tamuddhūtaṃ sainyasāgaram /
piprīṣustava putrāṇāṃ saṅgrāmeṣvaparājitaḥ //

sāyakaudhena balavānkṣiprakārī mahābalaḥ /
vārayāmāsa tatsainyaṃ samantādbharatarpabha //

tatastu śaravarṣeṇa pārthivāstamavārayan / dhanumpi te vidhunvānāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ /
ayodhayanta rādheyaṃ śakraṃ daityagaṇā iva //

śaravarpaṃ tu tatkarṇaḥ pārthivaiḥ samudīritam /
śaravarṣeṇa mahatā samantādvyakiratprabho //

tadyuddhamabhavatteṣāṃ kṛtapratikṛtaiṣiṇām /
yathā devāsure yuddhe śakrasya saha dānaivaḥ //

tatrādbhutamapaśyāma sūtaputrasya lāghavam /
yadenaṃ sarvato yattā nāpnuvanti pare yudhi //

nivārya ca śaraughāṃstānpārthivānāṃ mahārathaḥ / yugeṣvīṣāsu cchatreṣu dhvajeṣu ca hayeṣu ca /
ātmanāmāṅkitānghorānrādheyaḥ prāhiṇoccharān //

tataste vyākulībhūtā rājānaḥ karṇapīḍitāḥ /
babhrumustatra tatraiva gāvaḥ śītārditā iva //

hayānāṃ vadhyamānānāṃ gajānāṃ rathināṃ tathā /
tatratatrābhyavekṣāma saṅghānkarṇena tāḍitān //

śirobhiḥ patitai rājanbāhubhiśca samantataḥ /
āstīrṇā vasudhā sarvā śūrāṇāmanivartinām //

hataiśca hanyamānaiśca niṣṭanadbhiśca sarvaśaḥ /
babhūvāyodhanaṃ raudraṃ vaivasvatapuropamam //

tato duryodhano rājā dṛṣṭvā karṇasya vikramam /
aśvatthāmānamāsādya vākyametaduvāca ha //

yudhyate'sau raṇe karṇo daṃśitaḥ sarvapārthivaiḥ //

paśyaitāṃ dravatīṃ senāṃ karṇasāyakapīḍitām /
kārtikeyena vidhvastāmāsurīṃ pṛtanāmiva //

dṛṣṭvaitāṃ nirjitāṃ senāṃ raṇe karṇena dhīmatā /
abhiyātyeṣa bībhatsuḥ sūtaputrajighāṃsayā //

tadyathā prekṣamāṇānāṃ sūtaputraṃ mahāratham /
na hanyātpāṇḍavaḥ saṅkhye tathā nītirvidhīyatāṃ //

tato drauṇiḥ kṛpaḥ śalyo hārdikyaśca mahārathaḥ / pratyudyayustadā pārthaṃ sūtaputraparīpsayā /
āyāntaṃ vīkṣya kaunteyaṃ śakraṃ daityacamūmiva //

bībhatsurapi rājendra pāñcālairabhisaṃvṛtaḥ /
pratyudyayau tadā karṇaṃ yathā vṛtraṃ śatakratuḥ //
dhṛtarāṣṭra uvāca /

saṃrabdhaṃ phalgunaṃ dṛṣṭvā kālāntakayamopamam /
karṇo vaikartanaḥ sūta pratyapadyatkimuttaram //

yo hyaspardhata pārthena nityameva mahārathaḥ /
āśaṃsate ca bībhatsuṃ yuddhe jetuṃ sudāruṇam //

sa tu taṃ sahasā prāptaṃ nityamatyantavairiṇam /
karṇo vaikartanaḥ sūta kimuttaramapadyata //
sañjaya uvāca /

āyāntaṃ pāṇḍava dṛṣṭvā gajaṃ pratigajo yathā /
asambhrānto raṇe karṇaḥ pratyudīyāddhanañjayam //

tamāpatantaṃ vegena vaikartanamajihmagaiḥ /
chādayāmāsa pārtho'tha karṇastu vijayaṃ śaraiḥ //

sa karṇaṃ śarajālena cchādayāmāsa pāṇ़ḍavaḥ /
tataḥ karṇaḥ susaṃrabdhaḥ śaraistribhiravidhyata //

tasya tallāghavaṃ pārtho nāmṛṣyata mahābalaḥ //

tasmai bāṇāñśilādhautānprasannāgrānajihmagān /
prāhiṇotsūtaputrāya triśataṃ śatrutāpanaḥ //

vivyādha cainaṃ saṃrabdho bāṇenaikena vīryavān /
savye bhujāgre balavānnārācena hasanniva //

tasya viddhasya bāṇena karāccāpaṃ papāta ha //

punarādāya taccāpaṃ nimeṣārdhānmahābalaḥ /
chādayāmāsa bāṇaughaiḥ phalgunaṃ kṛtahastavat //

śaravṛṣṭiṃ tu tāṃ muktāṃ sūtaputreṇa bhārata /
vyadhamaccharavarṣeṇa smayanniva dhanañjayaḥ //

tau parasparamāsādya śaravarṣeṇa pārthiva /
chādayetāṃ maheṣvāsau kṛtapratikṛtaiṣiṇau //

tadadbhutaṃ mahadyuddhaṃ karṇapāṇḍavayormṛdhe /
kruddhayorvāsitāhetorvanyayorgajayoriva //

tataḥ pārtho maheṣvāso dṛṣṭvā karṇasya vikramam /
muṣṭideśe dhanustasya ciccheda tvarayā'nvitaḥ //

aśvāṃśca caturo bhallairanayadyamasādanam /
sāratheśca śisaḥ kāyādaharacchatrutāpanaḥ //

athainaṃ chinnadhanvānaṃ hatāśvaṃ hatasārathim /
vivyādha sāyakaiḥ pārthaścaturbhiḥ pāṇḍunandanaḥ //

hatāśvāttu rathāttūrṇamavaplutya nararṣabhaḥ /
āruroha rathaṃ tūrṇaṃ kṛpasya śarapīḍitaḥ //

sa nunno'rjunabāṇaughairācitaḥ śalyako yathā /
jīvitārthamabhiprepsuḥ kṛpasya rathamāruhat //

rādheyaṃ nirjitaṃ dṛṣṭvā tāvakā bharatarṣabha /
dhanañjayaśarairnunnāḥ prādravanta diśo daśa //

dravatastānsamālokya rājā duryodhano nṛpa /
nivartayāmāsa tadā vākyametaduvāca ha //

alaṃ drutena vaḥ śūrāstiṣṭhadhvaṃ kṣatriyarṣabhāḥ / eṣa pārthavadhāyāhaṃ svayaṃ gacchāmi saṃyuge /
ahaṃ pārthānhaniṣyāmi sapāñcālānsasomakān //

adya me yudhyamānasya saha gāṇḍīvadhanvanā /
drakṣyanti vikramaṃ pārthāḥ kālasyeva yugakṣaye //

adya madbāṇajālāni vimuktāni sahasraśaḥ /
drakṣyanti samare yodhāḥ śalabhānāmivāyatīḥ //

adya bāṇamayaṃ varṣaṃ sṛjato mama dhanvinaḥ /
jīmūtasyeva gharmānte drakṣyanti yudhi sainikāḥ //

jeṣyāmyadya raṇe pārthaṃ sāyakairnataparvabhiḥ /
tiṣṭhadhvaṃ samare śūrā bhayaṃ tyajata phalgunāt //

na hi madvīryamāsādya phalgunaḥ prasahiṣyati /
yathā velāṃ samāsādya sāgaro makarālayaḥ //

ityuktvā prayayau rājā sainyena mahatā vṛtaḥ /
phalgunaṃ pratidurdharṣaḥ krodhātsaṃraktalocanaḥ //

taṃ prayāntaṃ mahābāhuṃ dṛṣṭvā śāradvatastadā /
aśvatthāmānamāsādya vākyametaduvāca ha //

eṣa rājā mahābāhuramarṣī krodhamūrcchitaḥ /
pataṅgavṛttimāsthāya phalgunaṃ yoddhumicchati //

yāvannaḥ paśyamānānāṃ prāṇānpārthena sangataḥ /
na jahyātpuruṣavyāghrastāvadvāraya kauravam //

yāvatphalgunabāṇānāṃ gocaraṃ nādya gacchati /
kauravaḥ pārthivo vīrastāvadvāraya saṃyuge //

yāvatpārthaśarairghorairnirmuktoragasannibhaiḥ /
na bhasmīkriyate rājā tāvadyuddhānnivāryatām //

ayuktamiva paśyāmi tiṣṭhatsvasmāsu mānada /
svayaṃ yuddhāya yadrājā pārthaṃ yātyasahāyavān //

durlabhaṃ jīvitaṃ manye kauravyasya kirīṭinā /
yudhyamānasya pārthena śārdūleneva hastinaḥ //

mātulenaivamuktastu drauṇiḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ /
duryodhanamidaṃ vākyaṃ tvaritaḥ samabhāṣata //

mayi jīvati gāndhāre na yuddhaṃ gantumarhasi /
māmanādṛtya kauravya tava nityaṃ hitaiṣiṇam //

na hi sambhramaḥ kāryaḥ pārthasya vijayaṃ prati /
ahamāvārayiṣyāmi pārthaṃ tiṣṭha suyodhana //
duryodhana uvāca /

ācāryaḥ pāṇḍuputrānvai putravatparirakṣati /
tvamapyupekṣāṃ kuruṣe teṣu nityaṃ dvijottam //

mama vā mandabhāgyatvānmandaste vikramo yudhi /
dharmarājapniyārthaṃ vā draupadyā vā na vidma tat //

dhigastu mama lubdhasya yatkṛte sarvabāndhavāḥ /
sukhārhāḥ paramaṃ duḥkhaṃ prāpnuvantyaparājitāḥ //

ko hi śastravidāṃ mukhyo maheśvarasamo yudhi /
śatruṃ na kṣapayecchakto yo na syādgautamīsutaḥ //

aśvatthāmanprasīdasva nāśayaitānmamāhitān /
tavāstragocare śaktāḥ sthātuṃ devā na dānavāḥ //

pāñcālānsomakāṃścaiva jahi drauṇe sahānugān /
vayaṃ śeṣānhaniṣyāmastvayaiva parirakṣitāḥ //

ete hi somakā vipra pāñcālāśca yaśasvinaḥ /
mama sainyeṣu saṅkruddhā vicaranti davāgnivat //

tānvāraya mahābāho kekayāṃśca narottama /
purā kurvanti niḥśeṣaṃ rakṣyamāṇāḥ kirīṭinā //

aśvatthāmaṃstvarāyukto yāhi śīghramarindama /
ādau vā yadi vā paścāttavedaṃ karma māriṣa //

tvamutpanno mahābāho pāñcālānāṃ vadhaṃ prati /
kariṣyasi jagatsarvamapāñcālaṃ kilodyataḥ //

evaṃ siddhā'bruvanvāco bhaviṣyati ca tattathā /
tasmāttvaṃ puruṣavyāghra pāñcālāñjahi sānugān //

na te'stragocare śaktāḥ sthātuṃ devāḥ savāsavāḥ /
kimu pārthāḥ sapāñcālāḥ satyametadbravīmi te //

na tvāṃ samarthāḥ saṅgrāme pāṇḍavāḥ saha somakaiḥ /
balādyodhayituṃ vīra satyametadbravīmi te //

gacchagaccha mahābāho na naḥ kālātyayo bhavet /
iyaṃ hi dravate senā pārtasāyakapīḍitā //

śakto hyasi mahābāho divyena svena tejasā /
nigrahe pāṇḍuputrāṇāṃ pāñcālānāṃ ca mānada //