Mahabharata · Chapter 7.149
tasminvinihate vīre saindhave savyasācinā /
māmakā yadakurvanta tanmamācakṣva sañjaya //
paśyatāṃ sarvasainyānāṃ māmakānāṃ mahāraṇe /
ahanyata kathaṃ yuddhe saindhavaḥ savyasācinā //
kathaṃ drauṇikṛpairguptaḥ karṇena ca mahāraṇe /
phalgunāgnimukhaṃ ghoraṃ praviṣṭaḥ sādhu saindhavaḥ //
tasminhate maheṣvāse mandātmā sa suyodhanaḥ /
bhrātṛbiḥ sahitaḥ sūta kimakārṣīdanantaram //
sañjaya uvāca /
saindhavaṃ nihataṃ dṛṣṭvā raṇe pārthena bhārata /
amarṣavaśamāpannaḥ kṛpaḥ śāradvatastataḥ //
mahatā śaravarṣeṇa pāṇḍavaṃ samavākirat /
drauṇiścābhyadravadrājanrathamāsthāya phalgunam //
tāvetau rathināṃ śreṣṭhau rathābhyāṃ rathasattamau /
ubhāvubhayatastīkṣṇairviśikhairabhyavarṣatām //
sa tathā śaravarṣābhyāṃ sumahaddhyāṃ mahābhujaḥ /
pīḍyamānaḥ parāmārtimagamadrathināṃ varaḥ //
so'jighāṃsurguruṃ saṅkhye gurostanayameva ca /
cakārācāryakaṃ tatra kuntīputro dhanañjayaḥ //
astrairastrāṇi saṃvārya drauṇeḥ śāradvatasya ca /
mandavegāniṣūṃstābhyāmajighāṃsuravāsṛjat //
tena nātibhṛśaṃ trastau viśikhairbhṛśapīḍitau /
bahutvāttu parāmārtiṃ śarāṇāṃ tāvagacchatām //
atha śāradvato rājankaunteyaśarapīḍitaḥ /
avāsīdadrathopasthe mūrcchāmabhijagāma ha //
vihvalaṃ tamabhijñāya bhartāraṃ śarapīḍitam /
hato'yamiti ca jñātvā sārathistamapāvahat //
tasminbhagne mahārāja kṛpe śāradvate yudhi /
aśvatthāmāpyapāyāsītpāṇḍaveyādrathāntaram //
dṛṣṭvā śāradvataṃ pārtho mūrcchitaṃ śarapīḍitam / dhigdhiṅmāmiti caivoktvā kṛpaṇaṃ paryadevayat /
aśrupūrṇamukho dīno vacanaṃ cedamabravīt //
paśyannidaṃ mahāprājñaḥ kṣattā rājānamuktavān /
kulāntakaraṇe pāpe jātamātre suyodhane //
nīyatāṃ paralokāya sādhvayaṃ kulapāṃsanaḥ /
asmāddhi kurumukhyānāṃ mahadutpatsyate bhayam //
tadidaṃ samanuprāptaṃ vacanaṃ satyavādinaḥ /
tatkṛte hyadya paśyāmi śaratalpagataṃ gurum //
dhigastu kṣātramācāraṃ dhigastu balapauruṣam /
ko hi brāhmaṇamācāryamabhidruhyeta mādṛśaḥ //
ṛṣiputro mamācāryo droṇasya paramaḥ sakhā /
eṣa śete rathopasthe kṛpo madbāṇapīḍitaḥ //
akāmayānena mayā viśikhairardito bhṛśam /
avasīdanrathopasthe prāṇānpīḍayatīva me //
putraśokābhitaptena śarairabhyarditena ca /
abhyasto bahubhirbāṇairdaśadharmagatena vai //
śarārditaḥ sa hi mayā prekṣamāṇo mahādyutiḥ / śocayatyeṣa niyataṃ bhūyaḥ putravadhāddhi mām /
kṛpaṇaṃ svarathe sannaṃ paśya kṛṣṇa yathāgatam //
upākṛtya tu vai vidyāmācāryebhyo nararṣabhāḥ /
prayacchantīha ye kāmāndevatvamupayānti te //
ye ca vidyāmupādāya gurubhyaḥ puruṣādhamāḥ /
ghnanti tāneva durvṛttāste vai nirayagāminaḥ //
tadidaṃ narakāyādya kṛtaṃ karma mayā dhruvam /
ācāryaṃ śaravarṣeṇa rathe sādayatā kṛpam //
yattatpūrvamupākurvannastraṃ māmabravītkṛpaḥ /
na kathañcana kauravya prahartavyaṃ gurāviti //
tadidaṃ vacanaṃ sādhorācāryasya mahātmanaḥ /
nānuṣṭhitaṃ tamevājau viśikhairabhivarṣatā //
namastasmai supūjyāya gautamāyāpalāyine /
dhigastu mama vārṣṇeya yadasmai praharāmyaham //
sañjaya uvāca /
tathā vilapamāne tu savyasācini taṃ prati / *tato rājanhṛṣṭīkeśaḥ sanṅgāmaśirasi sthitam /
tīrṇapratijñaṃ bībhatsuṃ pariṣvajyainamabravīt //
diṣṭhyā sampāditā jiṣṇo pratijñā mahatī tvayā /
diṣṭyā vinihataḥ pāpo vṛddhakṣatraḥ sahātmajaḥ //
dhārtarāṣṭrabalaṃ prāpya devasenāpi bhārata /
sīdeta samare jiṣṇo nātra kāryā vicāraṇā //
na taṃ paśyāmi lokeṣu cintayanpuruṣaṃ kvacit /
tvadṛte puruṣavyāghra ya etadyodhayedbalam //
mahāprabhāvā bahavastvayā tulyādhikāpi vā /
sametāḥ pṛthivīpālā dhārtarāṣṭrasya kāraṇāt //
te tvāṃ prāpya raṇe kruddhā nābhyavartanta daṃśitāḥ /
tava vīryaṃ balaṃ caiva rudraśakrāntakopamam //
nedṛśaṃ śaknuyātkaścidrame kartuṃ parākramam /
yādṛśaṃ kṛtavānadya tvamekaḥ śatrutāpanaḥ //
evameva hate karṇe sānubandhe durātmani /
vardhayiṣyāmi bhūyastvāṃ vijitāriṃ hatadviṣam //
tamarjunaḥ pratyuvāca prasādāttava mādhava /
pratijñeyaṃ mayā tīrṇā vibudhairapi dustarā //
anāścāryo jayasteṣāṃ yeṣāṃ nātho'si keśava /
tvatprasādānmahīṃ kṛtsnāṃ samprāpsyati yudhiṣṭhiraḥ //
tavaiṣa bhāro dhārṣṇeya tavaiva vijayaḥ prabho /
vardhanīyāstava vayaṃ preṣyāśca madhusūdana //
evamuktastataḥ kṛṣṇaḥ śanakairvāhayanhayān /
darśayāmāsa pārthāya krūramāyodhanaṃ mahat //
śrīkṛṣṇa uvāca /
prārthayanto jaye yuddhe prathitaṃ ca mahadyaśaḥ /
pṛthivyāṃ śerate śūrāḥ pārthivāstvaccharairhatāḥ //
vikīrṇaśastrābharaṇā vipannāśvarathadvipāḥ /
sañchinnabhinnamarmāṇo vaiklavyaṃ paramaṃ gatāḥ //
sasatvā gatasatvāśca prabhayā parayā yutāḥ /
sajīvā iva lakṣyante gatasatvā narādhipāḥ //
teṣāṃ śaraiḥ svarṇapuṅkhaiḥ śastraiśca vividhaiḥ śitaiḥ /
vāhanairāyudhaiścaiva sampūrṇāṃ paśya medinīm //
varmabhiścarmabhirhāraiḥ śirobhiśca sakuṇḍalaiḥ /
uṣṇīṣairmakuṭaiḥ sragbhiścūḍāmaṇibhirambaraiḥ //
kaṇṭhasūtrairaṅgadaiśca niṣkairapi ca saprabhaiḥ /
anyaiścābharaṇaiścitrairbhāti bhārata medinī //
[anukarṣairupāsaṅgaiḥ patākābhirdhvajaistathā /
upaskarairadhiṣṭhānairīṣādaṇḍakabandhuraiḥ //
cakraiḥ pramathitaiścitrairakṣaiśca bahudhā raṇe /
yugairyoktraiḥ kalāpaiśca dhanurbhiḥ sāyakaistathā //
paristomaiḥ kuthābhiśca parighairaṅkuśaistathā /
śaktibhirbhiṇḍipālaiśca tūṇaiḥ śūlaiḥ paraśvathaiḥ //
prāsaiśca tomaraiścaiva kuntairyaṣṭibhireva ca /
śataghnībhirbhuśuṇḍībhiḥ khaṅgaiḥ paraśubhistathā //
musalairmudgaraiścaiva gadābhiḥ kuṇapaistathā /
suvarṇavikṛtābhiśca kaśābhirbharatarṣabha //
ghaṇṭābhiśca gajendrāṇāṃ bhāṇḍaiśca vividhairapi / sragbhiśca nānābharaṇairbastraiścaiva mahādhanaiḥ /
apaviddhairbabhau bhūmirgrahairdyauriva śāradī //
pṛthivyāṃ pṛthivīhetoḥ pṛthivīpatayo hatāḥ /
pṛthivīmupaguhyāṅgaiḥ suptāḥ kāntāmiva priyām //
imāṃśca girikūṭābhānnāgānairāvatopamān / kṣarataḥ śoṇitaṃ bhūri śastracchedadarīmukhaiḥ /
darīmukhairiva girīngairikāmbuparisravān //
tāṃśca bāṇahatānvīra paśya niṣṭanataḥ kṣitau /
hayāṃśca patitānpaśya svarṇabhāṇḍavibhūṣitān //
gandharvanagarākārānrathāṃśca nihateśvarān /
chinnadhvajapatākākṣānvicakrānhatasārathīn //
nikṛttakūbarayugānbhagneṣānbandhurānprabho /
paśya pārtha hayānbhūmau vimānopamadarśanān //
pattīṃśca nihatānvīra śataśo'tha sahasraśaḥ /
dhanurbhṛtaścarmabhṛtaḥ śayānānrudhirokṣitān //
mahīmāliṅgya sarvāṅgaiḥ pāṃsudhvastaśiroruhān /
paśya yodhānmahābāho tvaccharairbhinnavigrahān //
nipātitadviparathājisaṅkula-- masṛgvasāpiśitasamṛddhakardamam /
niśācaraśvavṛkapiśācamodanaṃ mahītalaṃ naravara paśya durdṛśam //
idammahattvayyupapadyate prabho raṇājire karma yaśo'bhivardhanam /
śatakratau cāpi ca devasattame mahāhave jaghnuṣi daityadānavān // ]
sañjaya uvāca /
evaṃ sandarśayankṛṣṇo raṇabhūmiṃ kirīṭine /
svaiḥ sametaḥ samuditaiḥ pāñcajanyaṃ vyanādayat //
sātyakiḥ pārthamabhyāyādbhīmasenaśca pāṇḍavaḥ /
yudhāmanyūttamaujau ca pāñcālasyātmajāvubhau //
te nivārya śarairdrauṇiṃ karṇaṃ ca saha bhūmipaiḥ /
āgacchanrathinaścaiva yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ //
sa darśayanneva kirīṭine'rihā janārdanastāmaribhūmimañjasā /
ajātaśatruṃ samupetya pāṇḍavaṃ nivedayāmāsa hataṃ jayadratham //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0