Mahabharata · Chapter 7.145
tadavasthe he tasminbhūriśravasi kaurave /
yathā bhūyo'bhavadyuddhaṃ tanmamācakṣva sañjaya //
sañjaya uvāca /
bhūriśravasi saṅkrānte paralokāya bhārata /
vāsudevaṃ mahābāhurarjunaḥ samacūcudat //
arjuna uvāca /
codayāśvānbhṛśaṃ kṛṣṇa yato rājā jayadrathaḥ / [śrūyate puṇḍarīkākṣa triṣu dharmeṣu vartate.]
pratijñāṃ saphalāṃ cāpi kartumarhasi me'nagha //
astameti mahābāho tvaramāṇo divākaraḥ //
etaddhi puruṣavyāghra mahadabyudyataṃ mayā /
kāryaṃ saṃrakṣyate caiṣa kurusenāmahārathaiḥ //
yathā nābhyeti sūryo'staṃ yathā satyaṃ bhavedvacaḥ /
codayāśvāṃstathā kṛṣṇa yathā hanyāṃ jayadratham //
tataḥ kṛṣṇo mahābāhuraśvānrajatasannibhān /
hayajñaścodayāmāsa jayadrathavadhaṃ prati //
taṃ prayāntamamogheṣumutpatadbhirivāśugaiḥ /
tvaramāṇā mahārāja senāmukhyāḥ samādravan //
duryodhanaśca karṇaśca vṛṣaseno'tha madrarāṭ /
aśvatthāmā kṛpaścaiva svayameva ca saindhavaḥ //
samāsādya ca bībhatsuḥ saindhavaṃ samupasthitam /
netrābhyāṃ krodhadīptābhyāṃ sampraikṣannirdahanniva //
yathāgnirindhaneddhau vai krodhendhanasamīritaḥ /
saindhavasya mukhaṃ tyaktvā karṇaḥ sātvatamabhyayāt //
upāyāntaṃ* tu rādheyaṃ dṛṣṭvā pārtho mahārathaḥ /
prahasandevakīputramidaṃ vacanamabravīt //
eṣa prayātyādhirathiḥ sātyakeḥ syandanaṃ prati /
na mṛṣyati hataṃ nūnaṃ bhūriśravasamāhave //
yatra yātyeṣa tatra tvaṃ codayāśvāñjanārdana /
na saumadattipadavīṃ gamayetsātyakiṃ vṛṣaḥ //
sañjaya uvāca /
evamukto mahābāhuḥ keśavaḥ savyasācinā /
pratyuvāca mahātejāḥ kālayuktamidaṃ vacaḥ //
alameṣa mahābāhuḥ karṇāyaiko'pi pāṇḍava /
kiṃ punardraupadeyābhyāṃ sahitaḥ sātvatarṣabhaḥ //
na ca tāvatkṣamaḥ pārtha tava karṇena saṅgaraḥ / prajvalantī maholkeva tiṣṭhatyasminhi vāsavī /
tvadarthaṃ pūjyamānaiṣā rakṣyate paravīrahan //
na karṇaṃ prākṛtaṃ manye tena yoddhuṃ na sāmpratam /
yaḥ karṇo balavāneṣa śakto'smāñjetumojasā //
karṇasyaiṣa mahāndoṣo yaddūyena padepade /
pramādācca ghṛṇitvācca tena śociti me manaḥ //
ataḥ karṇaḥ prayātvatra sātvatasya yathā tathā /
ahaṃ jñāsyāmi kaunteya kālamasya durātmanaḥ //
yatrainaṃ viśikhaistīkṣṇaiḥ pātayiṣyasi bhūtale /
tadā gantāsi pārtha tvaṃ tena yoddhuṃ durātmanā //
dhṛtarāṣṭra uvāca /
yo'sau karṇena vīrasya vārṣṇeyasya samāgamaḥ /
hate tu bhūriśravasi tadyuddhamabhavatkatham //
sātyakiścāpi virathaḥ kaṃ samārūḍhavānratham /
cakrarakṣau ca pāñcālyau tanmamācakṣva sañjaya //
sañjaya uvāca /
hanta te kathayiṣyāmi yathāvṛttaṃ mahāraṇe / paśyatāṃ sarvasainyānāṃ keśavāryunayorapi /
śuśrūṣasva sthiro bhūtvā durācaritamātmanaḥ //
xxmeva hi kṛṣṇasya manogatamidaṃ prabho /
vijetavyo yathā vīraḥ sātyakiḥ saumadattinā //
atītānāgate rājansa hi vetti janārdanaḥ / tataḥ sūtaṃ samāhūya dārukaṃ sandideśa ha /
ratho me yujyatāṃ kalyamiti rājanmahābālaḥ // na hi devā na gandharvā na yakṣoragarākṣasāḥ /
mānavā vā'pi jetāraḥ kṛṣṇayoḥ santi kecana /
pitāmahapurogāśca devāḥ siddhāśca taṃ viduḥ /
tayoḥ prabhāvamatulaṃ śṛṇu yuddhaṃ tu tattathā //
sātyakiṃ virathaṃ dṛṣṭvā karṇaṃ cābhyudyataṃ raṇe /
dadhmau śaṅkhaṃ mahānādamārṣabheṇātha mādhavaḥ //
dāruko'vetya sandeśaṃ śrutvā śaṅkhasya ca svanam /
rathamanvānayattasmai suparṇocchritaketanam //
sa keśavasyānumate rathaṃ dārukasaṃyutam /
āruroha śineḥ pautro jvalanādityasannibham //
kāmagaiḥ śaivyasugrīvameghapuṣpavalāhakaiḥ /
hayodagrairmahāvegairhemabhāṇḍavibhūṣitaiḥ //
yuktaṃ samāruhya ca taṃ vimānapratimaṃ ratham /
abhyadravata rādheyaṃ pravapansāyakānbahūn //
cakrarakṣāvapi tadā yudhāmanyūttamaujasau /
dhanañjayarathaṃ hitvā rādheyaṃ pratyudīyatuḥ //
rādheyo'pi mahārāja śaravarṣaṃ samutsṛjan /
abhyadravatsusaṅkruddho raṇe śaineyamacyutam //
naiva daivaṃ na gāndharvaṃ nāsuraṃ na ca rākṣasam / tādṛśaṃ bhuvi no yuddhaṃ divi vā śrutamityuta /
upārasata tatsainyaṃ sarathāśvanaradvipam //
tayordṛṣṭvā mahārāja karma sammūḍhacetasaḥ /
sarve ca samapaśyanta tadyuddhamatimānuṣam //
tayornṛvarayo rājansārathyaṃ dārukasya ca //
gatapratyāgatāvṛttairmaṇḍalaiḥ sannivartanaiḥ /
sārathestu rathasthasya kāśyapeyasya vismitāḥ //
nabhastalagatāścaiva devagāndharvadānavāḥ /
atīvāvahitā draṣṭuṃ karṇaśaineyayo raṇam //
mitrārthe tau parākrāntau śuṣmiṇau spardhinau rame //
karṇaścāmarasaṅkāśo yuyudhānaśca sātyakiḥ /
anyonyaṃ tau mahārāja śaravarṣairavarṣatām //
pramamātha śineḥ pautraṃ karṇaḥ sāyakavṛṣṭibhiḥ /
amṛṣyamāṇo nidhanaṃ kauravyajalasandhayoḥ //
karṇaḥ śokasamāviṣṭo mahoraga iva śvasan / sa śaineyaṃ raṇe kruddhaḥ pradahanniva cakṣuṣā /
abhyadhāvata vegena punaḥpunararindama //
taṃ tu sakrodhamālokya sātyakiḥ pratyayudhyata /
mahatā śaravarṣeṇa gajaṃ pratigajo yathā //
tau sametau naravyāghrau vyāghrāviva tarasvinau /
anyonyaṃ santatakṣāte raṇe'nupamavikramau //
tataḥ karṇaṃ śineḥ pautraḥ sarvapārasavaiḥ śaraiḥ /
bibheda sarvagātreṣu punaḥpunararindama //
sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍādapātayat /
aśvāṃśca caturaḥ śvetānnijaghāna śitaiḥ śaraiḥ //
chittvā dhvajaṃ rathaṃ caiva śatadhā punarṣarṣabha /
cakāra virathaṃ karṇaṃ tava putrasya paśyataḥ //
tato vimanaso rājaṃstāvakāste mahārathāḥ / vṛṣasenaḥ karṇasutaḥ śalyo madrādhipastathā /
droṇaputraśca śaineyaṃ sarvataḥ paryavārayan //
tataḥ paryākulaṃ sarvaṃ na prājñāyata kiñcana //
tathā sātyakinā vīre virathe sūtaje kṛte /
hāhākārastato rājansarvasainyeṣvabhūnmahān //
karṇo'pi viratho rājansātvatena kṛtaḥ śaraiḥ /
duryodhanarathaṃ tūrṇamāruroha viniḥśvasan //
mānayaṃstava putrasya bālyātprabhṛti sauhṛdam /
kṛtāṃ rājyapradānena pratijñāṃ paripālayan //
tathā tu virathaṃ karṇaṃ putrāṃśca paripālayan //
duḥśāsanamukhānvīrānnāvadhītsātyakirvaśī //
rakṣanpratijñāṃ bhīmena pārthena ca purākṛtām /
virathānvihvalāṃścakre na tu prāṇairvyayojayat //
bhīmasenena tu vadaḥ putrāṇāṃ te pratiśrutaḥ /
anudyūte ca pārthena vadhaḥ karṇasya saṃśrutaḥ //
vadhe tvakurvanyatnaṃ te tasya karṇamukhāstadā /
nāśaknuvaṃstato hantuṃ sātyakiṃ pravarā rathāḥ //
drauṇiśca kṛtavarmā ca tathaivānye mahārathāḥ / nirjitā dhanuṣaikena śataśaḥ kṣatriyarṣabhāḥ /
kāṅkṣatā paralokaṃ ca dharmarājasya ca priyam //
kṛṣṇayoḥ sadṛśo vīrye sātyakiḥ śatrutāpanaḥ /
jitavānsarvasainyāni tāvakāni hasanniva //
kṛṣṇo vā'pi bhavelloke pārtho bā'pi dhanurdharaḥ /
śaineyo vā naravyāghra caturthastu na vidyate //
dhṛtarāṣṭra uvāca /
ajayyaṃ vāsudevasya rathamāsthāya sātyakiḥ / virathaṃ kṛtavānkarṇaṃ vāsudevasamo yudhi /
dārukeṇa samāyuktaḥ svabāhubaladarpitaḥ //
kaccidanyaṃ samārūḍhaḥ sātyakiḥ śatrutāpanaḥ / etadicchāmyahaṃ śrotuṃ kuśalo hyasi bhāṣitum /
asahyaṃ tamahaṃ manye tanmamācakṣva sañjaya //
sañjaya uvāca /
śṛṇu rājanyathāvṛttaṃ rathamanyaṃ mahāmatiḥ /
dārukasyānujastūrṇaṃ kalpanāvidikalpitam //
āyasaiḥ kāñcanaiścāpi paṭṭaiḥ sannaddhakūbaram /
tārāsahasrakhacitaṃ siṃhadhvajapatākinam //
aśvairvātajavairyuktaṃ hemabhāṇḍaparicchadaiḥ /
saindhavairindusaṅkāśaiḥ sarvaśabdātigairdṛḍhaiḥ //
citrakāñcanasannāhairvājimukhyairviśāmpate /
ghaṇṭājālākularavaṃ śaktitomaravidyutam //
yuktaṃ sāṅgrāmikairdravyairbahuśastraparicchadaiḥ /
rathaṃ sampādayāmāsa meghagambhīraniḥsvanam //
taṃ samāruhya śaineyastava sainyamupādravat /
dāruko'pi yathākāmaṃ prayayau keśavāntikam //
karṇasyāpi rathaṃ rājañśaṅkhagokṣīrapāṇḍuraiḥ /
citrakāñcanasannāhaiḥ sadaśvairvegavattaraiḥ //
hemakakṣyādhvajopetaṃ klṛptayantrapatākinam / agryaṃ rathaṃ suyantāraṃ bahuśastraparicchadam /
upājahrustamāsthāya karṇo'pyabhyadravadripūn //
etatte sarvamākhyātaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi /
bhūyaścāpi nibodhemaṃ tavāpannayajaṃ kṣayam //
ekatriṃśattava sutā bhīmasenena pātitāḥ /
durmukhaṃ pramukhe kṛtvā satataṃ citrayodhinam //
śataśo nihatāḥ śūrāḥ sātvatenārjunena ca / bhīṣmaṃ pramukhataḥ kṛtvā bhagadattaṃ ca bhārata /
evameṣa kṣayo vṛtto rājandurmantrite tava //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0