Mahabharata · Chapter 7.146
tathā gateṣu śūreṣu teṣāṃ mama ca sañjaya /
kiṃsvidbhīmārjunau caiva sātyakiścākarottadā //
sañjaya uvāca /
viratho bhīmaseno vai karṇavākśalyapīḍitaḥ /
amarṣavaśamāpannaḥ phalgunaṃ vākyamabravīt //
punaḥpunastūbaraka mūḍha audariketi ca /
akṛtāstraka mā yotsīrbāla saṅgrāmakātara //
iti māmabravītkarṇaḥ paśyataste dhanañjaya /
evaṃ vaktā ca me vadhyastena coktastathā hyaham //
etadvrataṃ mahābāho tvayā saha kṛtaṃ mayā /
tathaitanmama kaunteya yathā tava na saṃśayaḥ //
tadvadhāya naraśreṣṭha smaraitadvacanaṃ mama /
yathā bhavati tatsatyaṃ tathā kuru dhanañjaya //
tacchrutvā vacanaṃ tasya bhīmasyāmitavikramaḥ /
tato'rjuno'bravītkarṇaṃ kiñcidabhyetya saṃyuge //
karṇakarṇa vṛthādṛṣṭe sūtaputrātmasaṃstuta /
adharmabuddhe śṛṇu me yattvāṃ vakṣyāmi sāmpratam //
dvāvevaṃ karṇa śūrāṇāṃ raṇe dṛṣṭau jayājayau /
tau cāpyanityau rādheya vāsavasyāpi yudhyataḥ //
raṇamutsṛjya nirlajja gacchase ca punaḥ punaḥ / māhātmyaṃ paśya bhīmasya karma janma kule tathā /
noktavānparuṣaṃ yattvāṃ palāyanaparāyaṇam //
bhūyastvamapi saṅgamyaṃ sakṛdeva yadṛcchayā /
virathaṃ kṛtavānvīraṃ pāṇḍavaṃ sūtadāyada //
kulasya sadṛśaṃ cāpi rādheya kṛtavānasi /
naikāntasiddhiḥ saṅgrāme vāsavasyāpi vidyate //
mumūrṣuryuyudhānena viratho vikalendriyaḥ /
madvadhyastvamiti jñātvā jitvā jīvanvisarjitaḥ //
yadṛcchayā raṇe bhīmaṃ yudhyamānaṃ mahābalam / kathañcidvirathaṃ kṛtvā yattvaṃ rūkṣamabhāṣathāḥ /
adharmastveṣa sumahānanāryacaritaṃ ca tat //
nāriṃ jitvā'tikatthante na ca jalpanti durvacaḥ /
na ca kañcana nindanti santaḥ śūrā nararṣabhāḥ //
tvaṃ tu prākṛtavijñānastattadvadasi sūtaja /
bahvabaddhamakarṇyaṃ ca cāpalādaparīkṣitam //
yudhyamānaṃ parākrāntaṃ śūramāryavrate ratam / yadavoco'priyaṃ bhīmaṃ naitatsatyaṃ vacastava /
paśyatāṃ sarvasainyānāṃ keśavasya mamaiva ca //
viratho bhīmasenena kṛto'si bahuśo raṇe /
na ca tvāṃ paruṣaṃ kiñciduktavānpāṇḍunandanaḥ //
yasmāttu bahu rūkṣaṃ ca śrāvitaste vṛkodaraḥ / parokṣaṃ yacca saubhadro yuṣmābhirbahubhirhataḥ /
tasmādasyāvalepasya sadyaḥ phalamavāpnuhi //
tvayā tasya dhanuśchinnamātmanāśāya durmate /
tasmādvadhyo'si me mūḍha sabhṛtyasutabāndhavaḥ //
kuru tvaṃ sarvakṛtyāni mahatte bhayamāgatam /
hantā'smi vṛṣasenaṃ te prekṣamāṇasya saṃyuge //
ye cānye'pyupayāsyanti buddhimohena māṃ nṛpāḥ /
tāṃśca sarvānhaniṣyāmi satyenāyudhamālabhe //
tvāṃ ca mūḍhākṛtaprajñamatimāninamāhave /
dṛṣṭvā duryodhano mando bhṛśaṃ tapsyati pātitam //
sañjaya uvāca /
arjunena pratijñāte vadhe karṇasutasya tu /
mahānsutumulaḥ śabdo babhūva rathināṃ tadā //
tasminnākulasaṅgrāme vartamāne mahābhaye /
mandaraśmiḥ sahasrāṃśurastaṅgirimupādravat //
tato duryodhano rājā rādheyaṃ tvarito'bravīt /
arjunaṃ prekṣya saṃyātaṃ jayadrathavadhaṃ prati //
amānuṣāṇi karmāṇi kurvantau bharatarṣabha /
sātyakiṃ bhīmasenaṃ ca yattau tau darśayanniva //
ayaṃ sa vaikartana yuddhakālo vidarśayasvātmabalaṃ mahātman /
yathā na vadhyeta raṇe'rjunena jayadrathaḥ karṇa tathā kuruṣva //
alpāvaśeṣo divaso hi sāmprataṃ nivārayehādya ripuṃ śaraughaiḥ /
dinakṣayaṃ prāpya narapravīra dhruvo hi naḥ karṇa jayo bhaviṣyati //
saindhave rakṣyamāṇe tu sūryasyāstamanaṃ prati /
mithyāpratijñaḥ kaunteyaḥ pravekṣyati hutāśanam //
anarjunāyāṃ ca bhuvi muhūrtamapi mānada /
jīvituṃ notsaheranvai bhrātaro'sya sahānugāḥ //
pāṇḍaveṣu vinaṣṭeṣu saśailavanakānanām /
vasundharāmimāṃ karṇa bhokṣyāmo mahatakaṇṭakām //
daivenopahataḥ pārtho viparītaśca mānada /
kāryākāryamajānānaḥ pratijñāṃ kṛtavānraṇe //
nūnamātmavināśāya pāṇḍavena kirīṭinā /
mithyāpratijñaiva kṛtā jayadrathavadhaṃ prati //
kathaṃ jīvati durdharṣe tvapi rādheya phalgunaḥ /
anastaṅgata āditye hanyātsaindhavakaṃ nṛpam //
rakṣitaṃ madrarājena kṛpeṇa ca mahātmanā /
jayadrathaṃ raṇamukhe kathaṃ hanyāddhanañjayaḥ //
drauṇinā rakṣyamāṇaṃ ca mayā duḥśāsanena ca /
kathaṃ prāpsyati bībhatsuḥ saindhavaṃ kālacoditaḥ //
yudhyante bahavaḥ śūrā lambate ca divākaraḥ /
śaṅke jayadrathaṃ pārtho naiva prāpsyati mānada //
sa tvaṃ karṇa mayā sārdhaṃ śūraiścānyairmahārathaiḥ / drauṇinā tvaṃ hi sahito madreśena kṛpeṇa ca /
yudhyasva yatnamāsthāya paraṃ pārthena saṃyuge //
evamuktastu rādheyastava putreṇa māriṣa /
duryodhanamidaṃ vākyaṃ pratyuvāca kurūttamam //
dṛḍhalakṣyeṇa vīreṇa bhīmasenena dhanvinā /
bhṛśaṃ bhinnatanuḥ saṅkhye śarajālairanekaśaḥ //
sthātavyamiti tiṣṭhāmi raṇe samprati mānada / nāṅgamiṅgati kiñcinme santaptasya maheṣubhiḥ /
yotsyāmi tu yathāśaktyā tvadarthaṃ jīvitaṃ mama //
tattathā prayatiṣye'haṃ paraṃ śaktyāxxxxsuyodhana /
yathā pāṇḍavamukhyo'sau na haniṣyāti saindhavam //
na hi me yudhyamānasya sāyakānasyataḥ śitān /
saindhavaṃ prāpsyate vīraḥ savyasācī dhanañjayaḥ //
yattu bhaktimatā kāryaṃ satataṃ hitakāṅkṣiṇā /
tatkariṣyāmi kauravya jayo daive pratiṣṭhitaḥ //
saindhavārthe paraṃ yatnaṃ kariṣyāmyadya saṃyuge /
tvatpriyārthaṃ mahārāja jayo daive pratiṣṭhitaḥ //
adya yotsye'rjumahaṃ pauruṣaṃ svaṃ vyapāśritaḥ /
tvadarthe puruṣavyāghra jayo daive pratiṣṭhitaḥ //
adya yuddhaṃ kuruśreṣṭha mama pārthasya cobhayoḥ /
paśyantu sarvasainyāni dāruṇaṃ romaharṣaṇam //
sañjaya uvāca /
karṇakauravayorevaṃ raṇe sambhāṣamāṇayoḥ /
arjuno niśitairbāṇairjaghāna tava vāhinīm //
ciccheda niśitairbāṇaiḥ śūrāṇāmanivartinām //
bhujānparighasaṅkāśānhastihastopamānraṇe /
śirāṃsi ca mahābāhuściccheda niśitaiḥ śaraiḥ //
hastihastāndvipaskandhānrathākṣāṃśca samantataḥ /
śoṇitāktānhayārohāngṛhītaprāsatomarān //
kṣuraiściccheda bībhatsurdvidhaikaikaṃ tridhaiva ca / hayānvāraṇamukhyāṃśca padātīṃśca samantataḥ /
dhvajāṃśchatrāṇi cāpāni cāmarāṇi śirāṃsi ca //
kakṣamagnirivoddhūtaḥ prādahattava vāhinīm /
acireṇa mahīṃ pārthaścakāra rudhirottarām //
hatabhūyiṣṭhayodhaṃ tatkṛtvā tava balaṃ balī /
āsasāda durādharṣaḥ saindhavaṃ satyavikramaḥ //
bībhatsurbhīmasenena sātvatena ca rakṣitaḥ /
prababhau bharataśreṣṭha jvalanniva hutāśanaḥ //
taṃ tathā'vasthitaṃ dṛṣṭvā tvadīyā vīrasammatāḥ /
nāmṛṣyanta maheṣvāsāḥ pāṇḍavaṃ puruṣarṣabhāḥ //
duryodhanaśca karṇaśca vṛṣaseno'tha madrarāṭ /
aśvatthāmā kṛpaścaiva svayameva ca saindhavaḥ //
sannaddhāḥ saindhavasyārthe samāvṛṇvankirīṭinam /
nṛtyantaṃ rathamārgeṣu dhanurjyātalaniḥsvanaiḥ //
saṅgrāmakovidaṃ pārthaṃ sarve yuddhaviśāradāḥ /
abhītāḥ paryavartanta vyāditāsyamivāntakam //
saindhavaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā jighāṃsanto'cyutārjunau /
sūryāstamanamicchanto lohitāyati bhāskare //
te bhujairbhogibhogābhairdhanūṃṣyānamya sāyakān /
mumucuḥsūryaraśmyābhāñchataśaḥ phalgunaṃ prati //
tatastānasyamānāṃśca kirīṭī yuddhadurmadaḥ /
dvidhā tridhā'ṣṭadhaikaikaṃ chittvā vivyādha tānrathān //
siṃhalāṅgūlaketustu darśayanvīryamātmanaḥ /
śāradvatīsuto rājannarjunaṃ pratyavārayan //
sa vid्vā daśabhiḥ pārthaṃ vāsudevaṃ ca saptabhiḥ /
atiṣṭhadrathamārgeṣu saindhavaṃ pratipālayan //
athainaṃ kauravaśreṣṭhāḥ sarva eva mahārathāḥ /
mahatā rathavaṃśena sarvataḥ pratyavārayan //
viṣphārayantaścāpāni visṛjantaśca sāyakān /
saindhavaṃ paryarakṣanta śāsanāttanayasya te //
tataḥ pārthasya śūrasya bāhvorbalamadṛśyata /
iṣūṇāmakṣayatvaṃ ca dhanuṣo gāṇḍivasya ca //
astrairastrāṇi saṃvārya drauṇeḥ śāradvatasya ca /
ekaikaṃ daśabhirbāṇaiḥ sarvāneva samārpayat //
taṃ drauṇiḥ pañcaviṃśatyā vṛṣasenaśca saptabhiḥ /
duryodhanaśca viṃśatyā karṇaśalyau tribhistribhiḥ //
ta enamabhigarjanto vidhyantaśca punaḥpunaḥ /
vidhunvantaśca cāpāni sarvataḥ pratyavārayan //
śliṣṭaṃ ca sarvataścakrū rathamaṇḍalamāśu te /
sūryāstamanamicchantastvaramāṇā mahārathāḥ //
ta enamabhinardantau vidhunvānā dhanūṃṣi ca /
siṣicurmārgaṇaistīkṣṇairgiriṃ meghā ivāmbubhiḥ //
te mahāstrāṇi divyāni tatra rājanvyadarśayan /
dhanañjayasya gātre tu śūrāḥ parighabāhavaḥ //
nivārya tāñśaravrātairdivyānyastrāṇi darśayan / hatabhūyiṣṭhayodhaṃ tatkṛtvā tava balaṃ balī /
āsasāda durādharṣaḥ saindhavaṃ satyavikramaḥ //
taṃ karṇaḥ saṃyuge rājanpratyavārayadāśugaiḥ /
miṣato bhīmasenasya sātvatasya ca bhārata //
taṃ pārtho daśabhirbāṇaiḥ pratyavidhyadrāṇājire /
sūtapūtraṃ mahābāhuḥ sarvasainyasya paśyataḥ //
sātvataśca tribhirbāṇaiḥ karṇaṃ vivyādha māriṣa /
bhīmasenastribhiścaiva punaḥ pārthaśca saptabhiḥ //
tānkarṇaḥ prativivyādha ṣaṣṭyāṣaṣṭyā mahārathaḥ /
tadyuddhamabhavadrājankarṇasya bahubhiḥ saha //
tatrādbhūtamapaśyāma sūtaputrasya māriṣa /
yadekaḥ samare kruddhastrīnrathānparthavārayat //
phalgunastu mahābāhuḥ karṇaṃ vaikartanaṃ raṇe /
sāyakānāṃ śatenaiva sarvamarmasvatāḍayat //
rudhirokṣitasarvāṅgaḥ sūtaputraḥ pratāpavān /
śaraiḥ pañcāśatā vīraḥ phalgunaṃ pratyavidhyata //
tasya tallāghavaṃ dṛṣṭvā nāmṛṣyata raṇe'rjunaḥ / tasya pārtho dhanuśchittvā vivyādhainaṃ stanāntare /
sāyakairnavabhirvīrastvaramāṇo dhanañjayaḥ //
athānyaddhanurādāya sūtaputraḥ pratāpavān /
sāyakairaṣṭasāhasraiśchādayāmāsa pāṇḍavam //
tāṃ bāṇavṛṣṭimatulāṃ karṇacāpasamutthitām /
vyadhamatsāyakaiḥ pārthaḥ śalabhāniva mārutaḥ //
chādayāmāsa ca tadā sāyakairarjuno raṇe /
paśyatāṃ sarpayodhānāṃ darśayanpāṇilāghavam //
vadhārthaṃ cāsya samare sāyakaṃ sūryavarcasam /
cikṣepa tvarayā yuktastvarākāle dhanañjayaḥ //
tamāpatantaṃ vegena drauṇiściccheda sāyakam /
ardhacandreṇa tīkṣṇena sa cchinnaḥ prāpatadbhūvi //
karṇo'pi dviṣatāṃ hantā chādayāmāsa phalgunam /
sāyakairbahusāhasraiḥ kṛtapratikṛtepsayā //
tau vṛṣāviva nardantau narasiṃhau mahārathau /
sāyakaistu praticchannaṃ cakratuḥ khamajihmagaiḥ //
adṛśyau ca śarauthaistau nighntāvitaretaram /
karṇa pārtho'sti tiṣṭhatvaṃ karṇo'haṃ tiṣṭha phalgunna //
ityevaṃ tarjayantau tau vākśalyaistu parasparam /
vidhyetāṃ samare vīrau citraṃ laghu ca suṣṭhu ca //
prekṣaṇīyau cābhavatāṃ sarvayodhasamāgame /
praśasyāmānau samare siddhacāraṇapannagaiḥ //
ayudhyetāṃ mahārāja parasparavadhaiṣiṇau /
tato duryodhano rājaṃstāvakānabhyabhāṣata //
yatnādrakṣata rādheyaṃ nāhatvā samare'rjunam /
nivartiṣyati rādheyo na vā'jitvā'dya phalgunaṃ //
etasminntare rājandṛṣṭvā karṇasya vikramam / ākarṇamuktairiṣubhiḥ karṇasya caturo hayān /
anayatpretalokāya caturbhiḥ śvetavāhanaḥ //
sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍādapātayat /
chādayāmāsa sa śaraistava putrasya paśyataḥ //
sañchādyamānaḥ samare hatāśvo hatasārathiḥ /
mohitaḥ śarajālena kartavyaṃ nābhyapadyata //
taṃ tathā virathaṃ dṛṣṭvā rathamāropya taṃ tadā /
aśvatthāmā mahārāja bhūyo'rjunamayodhayat //
madrarājaśca kaunteyamavidhyattriṃśatā śaraiḥ /
āvavre'rjunamārgaṃ ca śarajālena bhārata //
śāradvatastu viṃśatyaṃ vāsudevaṃ samārpayat /
dhanañjayaṃ dvādaśabhirājaghāna śilīmukhaiḥ //
caturbhiḥ sindhurājaśca vṛṣasenaśca saptabhiḥ / pṛthakpṛthaṅ्mahārāja vivyadhuḥ kṛṣṇapāṇḍavau //
tathaiva tānpratyavidhyatkuntīputro dhanañjayaḥ /
droṇaputraṃ catuḥṣaṣṭyā madrarājaṃ śatena ca //
saindhavaṃ daśabhirbāṇairvṛṣasenaṃ tribhiḥ śaraiḥ / śāradvataṃ ca viṃśatyā vidvvā pārtho nanāda ha //
te pratijñāpratīghātamicchantaḥ savyasācinaḥ /
sahitāstāvakāstūrṇamabhipeturdhanañjayam //
athārjunaḥ sarvato vāruṇāstraṃ prāduścakre trāsayandhārtarāṣṭrān /
taṃ pratyudīyaḥ kuruvaḥ pāṇḍuputraṃ rathairmahārhaiḥ śaravarṣaṃ sṛjantaḥ //
tatastu tasmiṃstumale samutthite sudāruṇe bhāratamohanīye /
no muhyata prāpya sa rājaputraḥ kirīṭamālī vyasṛjaccharaughān //
vadhaprepsuḥ savyasācī kurūṇāṃ smarankleśāndvādaśavarṣavṛttān /
gāṇḍīvamuktairiṣubhirmahātmā sarvā diśo vyāvṛṇodaprameyaḥ //
pradīptolkamabhavaccāntarikṣaṃ mṛteṣu deheṣvapatanvayāṃsi /
yatpiṅgalajyena kirīṭamālī kruddho ripūnājagavena hanti //
tataḥ kirīṭi mahatā mahāyaśāḥ śarāsanenāsya śarānanīkajit /
hayapravekottamanāgaghūrṇitā-- nkurupravīrāniṣubhirvyāpātayat //
gadāśca gurvīḥ parighānayasmayā-- nasīṃśca śaktīśca raṇe narādhipāḥ /
mahānti śastrāṇi ca bhīmadarśanāḥ pragṛhya pārthaṃ sahasā'bhidudruvuḥ //
tato yugāntābhrasamasvanaṃ maha-- nmahendracāpapratimaṃ ca gāṇḍivam /
cakarṣa dorbhyoṃ vihasanbhṛśaṃ yayau dahaṃstvahīyānyamarāṣṭravardhanaḥ //
sa tānudīrṇānsarathānsavāraṇā-- npadātisaṅghāṃśca mahādhanurdharaḥ /
vipannasarvāyudhajīvitānraṇe cakāra vīro yamarāṣṭravardhanān //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0