Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 7.143

7.143.1

sa bāhurnyapatadbhūmau sakhaṅgaḥ saśubhāṅgadaḥ / ādadhajjīvalokasya duḥkhamadbhutamuttamaḥ /
yantramukto mahendrasya dhvajo vṛttotsavo yathā //

7.143.2

prahariṣyanhṛto bāhuradṛśyate kirīṭinā /
vegena nyapatadbhūmau pañcāsya iva pannagaḥ //

7.143.3

sa moghaṃ kṛtamātmānaṃ dṛṣṭvā pārthena kauravaḥ /
utsṛjya sātyakiṃ krodhādgrarhayāmāsa pāṇḍavam //

7.143.4

sa vibāhurmahārāja ekapakṣa ivāṇḍajaḥ / ekacakro ratho yadvaddharaṇīmāsthito nṛpaḥ /
uvāca pāṇḍavaṃ caiva sarvakṣatrasya paśyataḥ //
bhūriśravā uvāca /

7.143.5

nṛśaṃsaṃ bata kaunteya karmedaṃ kṛtavānasi /
apaśyato viṣaktasya yanme tvaṃ bāhumacchinaḥ //

7.143.6

yeṣu yeṣu naraḥ pārtha vartate susamāhitaḥ /
āśu tacchīlatāmeti tadidaṃ dṛśyate tvayi //

7.143.7

kiṃ nu vakṣyasi rājānaṃ dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram kiṃ kurvāṇo mayā saṅkhye hato bhūriśravā iti //

7.143.8

idamindreṇa te sākṣādupadiṣṭaṃ mahātmanā /
astraṃ rudreṇa vā pārtha droṇenātha kṛpeṇa vā //

7.143.9

nanu nāmāstradharmajñastvaṃ loke'bhyadhikaḥ paraiḥ /
so'yudhyamānasya kathaṃ raṇe prahṛtavānasi //

7.143.10

na pramattāya bhītāya virathāya prayācate /
vyasane vartamānāya praharanti manīṣiṇaḥ //

7.143.11

idaṃ tu nīcācaritamasatpuruṣasevitam /
kathamācaritaṃ pārtha pāpakarma suduṣkaram //

7.143.12

āryeṇa sukaraṃ tvāhurāryakarma dhanañjaya /
anāryakarma tvāryeṇa suduṣkaratamaṃ bhuvi //

7.143.13

kathaṃ hi rājavaṃśyastvaṃ kauraveyo viśeṣataḥ /
kṣatradharmādapakrāntaḥ suvṛttaścāritavrataḥ //

7.143.14

alpastavāparādho'tra na tvāṃ tāta vigarhaye /
vārṣṇeyāpaśadaṃ prāpya kṣudraṃ kṛtamidaṃ tvayā //

7.143.15

idaṃ tu yadatikṣudraṃ vārṣṇeyārthe kṛtaṃ tvayā /
vāsudevamataṃ nūnaṃ naitattvayyupapadyate //

7.143.16

ko hi nāma pramattāya pareṇa saha yudhyate /
īdṛśaṃ vyasanaṃ dadyādyo na kṛṣṇasakho bhavet //

7.143.17

vrātyāḥ saṅkliṣṭakarmāṇaḥ prakṛtyaiva ca garhitāḥ /
vṛṣṇyandhakāḥ kathaṃ pārtha pramāṇaṃ bhavatā kṛtāḥ //
sañjaya uvāca /

7.143.18

evamukto raṇe pārtho bhūriśravasamabravīt / vyaktaṃ hi jīryamāṇo'pi buddhiṃ jarayate naraḥ /
anarthakamidaṃ sarvaṃ yattvayā vyāhṛtaṃ prabho //

7.143.19

jānanneva hṛṣīkeśaṃ garhase māṃ ca pāṇḍavam /
saṅgāmāṇāṃ hi dharmajñaḥ sarvaśāstrārthapāragaḥ //

7.143.20

na cādharmamahaṃ kuryāṃ jānaṃścaiva hi muhyase //

7.143.21

yudhyante kṣatriyāḥ śatrūnsvaiḥsvaiḥ parivṛtā narāḥ / bhrātṛbhiḥ pitṛbhiḥ putraistathā sambandhibāndhavaiḥ /
vayasyairatha mitraiśca svabāhubalamāśritāḥ //

7.143.22

sa kathaṃ sātyakiṃ śiṣyaṃ sukhasambandhimeva ca /
asmadarthe ca yudhyantaṃ tyaktvā prāṇānsudustyajān //

7.143.23

mama bāhuṃ raṇe rājandakṣiṇaṃ yuddhadurmadam /
*tvayā nikṛṣyamāṇaṃ ca dṛṣṭavānasmi niṣkriyam //

7.143.24

na ca tvaṃ rakṣitavyo hi eko raṇagatena hi / yo yasya yudhyate'rthāya saṃrakṣyo narādhipa /
tai rakṣyamāṇaiḥ sa nṛpo rakṣitavyo mahāmṛdhe //

7.143.25

yadyahaṃ sātyakiṃ dṛṣṭvā tūṣṇīmāsiṣya āhave /
tatastena viyogaśca prāpyaṃ narakameva ca //

7.143.26

rakṣitavyo mayā yasmāttasmāllabdho mayā sa ca /
yaśaścaiva svapakṣebhyaḥ phalaṃ mitrasya rakṣaṇāt //

7.143.27

yacca māṃ garhase rājankṛṣṇena saha saṅgatam /
kastena saṅgamaṃ necchettatra te buddhivibhramaḥ //

7.143.28

ābaddhakavacasyeha rathamāruhya tiṣṭhataḥ /
sarvāyudhairupetasya pratiyoddhṛpratīkṣiṇaḥ //

7.143.29

asminrathagajānīke hayapattisamākule /
siṃhanādoddhatarave gambhīre sainyasāgare //

7.143.30

svaiścāpi samupetasya vikrāntasya tathā raṇe /
sātyakena kathaṃ yogyaḥ saṅgrāmaste bhaviṣyati //

7.143.31

bahubhiḥ saha saṅgamya nirjitya ca mahārathān / śrāntaśca śrāntavāhaśca kṣīṇasarvāyudhastvayā /
sametaḥ sātyakiḥ saṅkhye nirjitaśca mahārathaḥ //

7.143.32

īdṛśaṃ sātyakiṃ saṅkhye nirjitya ca mahāratham /
adhikatvaṃ vijānīpe svavīryavaśamāgatam //

7.143.33

icchasi tvaṃ śirastasya asinā hartumāhave / tathā kṛcchragataṃ dṛṣṭvā sātyakiṃ kaḥ kṣamiṣyati /
ekasyaikena hi kathaṃ saṅgrāmaḥ sambhaviṣyati //

7.143.34

tvaṃ tu garhaya cātmānaṃ svadharmaṃ yo na rakṣasi /
kathaṃ rakṣiṣyase vīra ye vai tvāṃ saṃśritā janāḥ //

7.143.35

āttaśastrasya hi raṇe vṛṣṇiputraṃ jighāṃsataḥ /
chinnavānyadahaṃ bāhuṃ naitallokavigarhitam //

7.143.36

nyastaśastrasya hi punarvikalasya vivarmaṇaḥ /
abhimanyorvadhaṃ tāta dhārmikaḥ ko nu pūjayet //
sañjaya uvāca /

7.143.37

evamukto mahārbāhuryūpaketurmahāyaśāḥ /
yuyudhānaṃ samutsṛjya raṇe prāyamupāviśat //

7.143.38

śarānāstīrya savyena pāṇinā puṇyalakṣaṇaḥ /
yiyāsurbrahmalokāya prāṇānprāṇeṣvathājuhot //

7.143.39

sūrye cakṣuḥ samādhāya prasannaṃ salile manaḥ /
dhyāyanmahopaniṣadaṃ yogayukto'bhavanmuniḥ //

7.143.40

tataste sarvasenāsu janāḥ kṛṣṇadhanañjayau /
garhayāmāsurapyetau śaśaṃsurbhūridakṣiṇam //

7.143.41

nindyamānau tathā kṛṣṇau nocatuḥ kiñcidapriyam /
tataḥ praśasyamānaśca nāhṛṣyadyūpaketanaḥ //

7.143.42

tāṃstathāvādino rājanputrāṃstava dhanañjayaḥ /
amūṣyamāṇo manasā teṣāṃ tasya ca bhāṣitam //

7.143.43

asaṅkruddhamanā vācaḥ smārayanniva bhārata /
uvāca pāṇḍutanayaḥ sākṣepamiva phalgunaḥ //

7.143.44

mama sarve'pi rājāno jānantyetanmahāvratam /
na śakyo māmako hantuṃ yo me syādbāṇagocare //

7.143.45

yūpaketuṃ samīkṣyaitanna māṃ garhitumarhatha /
na hi dharmamavijñāya yuktaṃ garhayituṃ param //

7.143.46

nyastaśastrasya bālasya virathasya vivarmaṇaḥ /
nābhimanyorvadhaṃ yūyaṃ garhayadhvaṃ kutastadā //

7.143.47

duryodhanasya kṣudrasya apramāṇe ca tiṣṭhataḥ /
saumadatterathaṃ sādhuḥ sarvasāhāyyakāriṇaḥ //

7.143.48

asmadīyā mayā rakṣyāḥ prāṇabādha upasthite /
ye me pratyakṣato vīrā hanyeranniti me matiḥ //

7.143.49

sātyakaśca vaśaṃ nītaḥ kauraveṇa mahātmanā /
tato mayaitaccaritaṃ pratijñārakṣaṇaṃ prati //
sañjaya uvāca /

7.143.50

punaśca kṛpayā'viṣṭo bahu tattadvicintayan /
uvāca cainaṃ kauravyamarjunaḥ śokapīḍitaḥ //

7.143.51

dhigastu kṣatradharmaṃ tu yatra tvaṃ puruṣeśvaraḥ /
avasthāmīdṛśīṃ prāptaḥ śaraṇyaḥ śaraṇapradaḥ //

7.143.52

nātibhāraḥ kṛtāntasya vidyate kurunandana /
yatra tvaṃ puruṣavyāghraḥ prāptaḥ pāpāmimāṃ daśām //

7.143.53

nātmanaḥ sukṛtasyāsya phalaṃ vai nṛpasattama /
yatra tvaṃ kuruśārdūla prāptaḥ pāpāmimāṃ daśām //

7.143.54

rauravaṃ narakaṃ bhīmaṃ gamiṣyati suyodhanaḥ /
yatkṛte naraśārdūlaḥ prāptaḥ pāpāmimāṃ daśām //

7.143.55

ko hi nāma pumām̐lloke mādṛśaḥ puruṣottama /
praharettvadvidhe tvadya pratijñā yadi no bhavet //

7.143.56

evamuktaḥ sa pārthena śirasā bhūmimaspṛśat /
pāṇinā caiva savyena prāhiṇodasya dakṣiṇam //

7.143.57

etatpārthasya tu vacastataḥ śrutvā mahādyutiḥ /
yupaketurmahārāja tūṣṇīmāsīdavāṅmukhaḥ //
arjuna uvāca /

7.143.58

yā prītirdharmarāje me bhīme ca balināṃ vare /
nakule sahadeve ca sā me tvayi śalāgraja //

7.143.59

mayā tvaṃ samanujñātaḥ kṛṣṇena ca mahātmanā /
gaccha puṇyakṛtāṃ lokāñchibirauśīnaro yathā //
vāsudeva uvāca /

7.143.60

ye lokā mama vimalāḥ sakṛdvibhātā brahmādyaiḥ suravṛṣabhairapīṣyamāṇāḥ /
tānkṣipraṃ vraja satatāgnihotrayāji-- nmattulyo bhava garuḍottamāṅgayānaḥ //
sañjaya uvāca /

7.143.61

dhanañjaye bruvatyevaṃ ghṛṇayā ca pariplute /
avāṅmukhā babhūvuśca sainikāḥ sarva eva te //

7.143.62

muhūrtādiva viśramya sātyakiḥ krodhamūrcchitaḥ /
amarṣavaśamāpannaḥ saumadattinirākṛtaḥ //

7.143.63

utthitaḥ sa tu śaineyo vimuktaḥ saumadattinā /
saṅgamādāya cicchitsuḥ śirastasya mahātmanaḥ //

7.143.64

nihataṃ pāṇḍuputreṇa prasaktaṃ bhūridakṣiṇam /
iyeṣa sātyakirhantuṃ śalāgrajamakalmaṣam //

7.143.65

nikṛttabhujamāsīnaṃ chinnahastamiva dvipam /
krośatāṃ sarvasainyānāṃ nindyamānaḥ sudurmanāḥ //

7.143.66

vāryamāṇaḥ sa kṛṣṇena pārthena ca mahātmanā /
bhīmena cakrakṣābhyāmaśvatthāmnā kṛpeṇa ca //

7.143.67

karṇena vṛṣasenena saindhavena tathaiva ca /
vikrośatāṃ ca sainyānāmavadhīttaṃ dhṛtavratam //

7.143.68

prāyopaviṣṭasya raṇe pārthena cchinnabāhunaḥ /
sātyakiḥ kauraveyasya khaṅgenāpāharacchiraḥ //

7.143.69

nābhyanandanta taṃ sainyāḥ sātyakiṃ tena karmaṇā /
arjunena hataṃ pūrvaṃ yajjaghāna kurūdvaham //

7.143.70

sahasrākṣasamaṃ caiva siddhacāraṇamānavāḥ /
bhūriśravasamālokya yuddhe prāyagataṃ hatam //

7.143.71

apūjayanta taṃ devā vismitāste'sya karmabhiḥ /
pakṣavādāṃśca subahūnprāvadaṃstava sainikāḥ //

7.143.72

na vārṣṇeyasyāparādho bhavitavyaṃ hi tattathā /
tasmānmanyurna vaḥ kāryaḥ krodho duḥkhataro nṛṇām //

7.143.73

hantavyaścaiṣa vīreṇa nātra kāryā vicāraṇā /
vihito hyasya dhātraiva mṛtyuḥ sātyakirāhave //

7.143.74

martavyameva sarveṇa caramaṃ pūrvameva vā /
manyadhvaṃ mṛta ityeṣa mābhūdvo buddhilāghavam //

7.143.75

tasminhate mahābāhau yūpaketau mahātmani /
dhigenamiti cākrandankṣatriyāḥ krodhamūrcchitāḥ //

7.143.76

anye na yuktamityeva bhavitavyaṃ tatheti ca /
kecidāsanvimanasaḥ kecidduḥkhasamanvitāḥ //
sātyakiruvāca /

7.143.77

na hantavyo na hantavya iti mandāḥ prabhāṣata /
dharmavādairadharmiṣṭhā dharmakañcukamāsthitāḥ //

7.143.78

yadā bālaḥ subhadrāyāḥ sutaḥ śastraninākṛtaḥ /
yuṣmābhirnihato yuddhe tadā dharmaḥ kva vo gataḥ //

7.143.79

mayā tvetatpratijñātaṃ kṣepe kasmiṃścideva hi / śrutvā tatsarvabhāvena garhayadhvaṃ na cārjunam /
śṛṇudhvaṃ sarvameveha śrutvā garhatha mānavāḥ //

7.143.80

yo māṃ niṣpiṣya saṅgrame jīvanhanyātpadā ruṣā /
sa me vadhyo bhavecchatruryadyapi syānmunivrataḥ //

7.143.81

ceṣṭamānaṃ pratīghāte sabhujaṃ māṃ sacakṣuṣaḥ /
manyadhvaṃ mṛta ityevametadvo buddhilāghavam //

7.143.82

yukto hyasya pratīghātaḥ kṛto me kurupuṅgavāḥ //

7.143.83

yattu pārthena māṃ dṛṣṭvā pratijñāmabhirakṣatā /
sakhaṅgo'sya hṛto bāhuretenaivāsmi vañcitaḥ //

7.143.84

bhavitavyaṃ hi yadbhāvi daivaṃ ceṣṭayate hi tat /
soyaṃ hato vimarde'sminkimatrādharmaceṣṭitam //

7.143.85

api cāpaṃ purā gītaḥ śloko vālmīkinā bhuvi /
na hantavyāḥ striya iti yadbravīṣi plavaṅgama //

7.143.86

sarvakālaṃ manuṣyeṇa vyavasāyavatā sadā / pīḍākaramamitrāṇāṃ yatsyātkartavyameva tat /
anuṣṭhitaṃ mayā tacca kasmādgarhatha mūḍhavat //
sañcaya uvāca /

7.143.87

evamukte mahārāja sarve kauravapuṅgavāḥ /
na sma kiñcidabhāṣanta manasā samapūjayan //

7.143.88

mantrabhipūtasya mahādhvareṣu yaśasvino bhūrisahasradasya /
munerivāraṇyagatasya tasya na tatra kaścidvadhamabhyanandat //

7.143.89

sunīlakeśaṃ varadasya tasya sūrasya pārāvatalohitākṣam /
aśvasya medhyasya śiro nikṛttaṃ nyastaṃ havirdhānamivāntareṇa //

7.143.90

sa tejasā śastrakṛtena pūto mahāhave dehavaraṃ visṛjya /
ākrāmadūrdhvaṃ varado varārho vyāvṛttya dharmeṇa parema rodasī //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc