Mahabharata · Chapter 7.142
tamāpatantaṃ samprekṣya sātvataṃ yuddhadurmadam /
krodhādbhūriśravā rājansahasā samupādravat //
tamabravīnmahārāja kauravyaḥ śinipuṅgavam /
adya prāpto'pi diṣṭyā me cakṣurviṣayamityuta //
cirābhilaṣitaṃ kāmamahaṃ prāpsyāmi saṃyuge /
na hi me mokṣyase jīvanyadi notsṛjase raṇam //
adya tvāṃ samare hatvā nityaṃ śūrābhimāninam /
nandayiṣyāmi dāśārha kururājaṃ suyodhanam //
adya madbāṇanirdagdhaṃ patitaṃ dharaṇītale /
drakṣyatastvāṃ raṇe vīrau sahitau keśavārjunau //
adya dharmasuto rājā śrutvā tvāṃ nihataṃ mayā /
savrīḍo bhavitā sadyo yenāsīha praveśitaḥ //
adya me vikramaṃ pārtho vijñāsyati dhanañjayaḥ /
tvayi bhūmau vinihate śayāne rudhirokṣite //
cirābhilaṣito hyeṣa tvayā saha samāgamaḥ /
purā devāsure yuddhe śakrasya balinā yathā //
adya yuddhaṃ mahāghoraṃ tava dāsyāmi sātvata /
tato jñāsyasi tattvena madvīryabalapauruṣam //
adya saṃyamanīṃ yātā mayā tvaṃ nihato raṇe /
yathā rāmānujenājau rāvaṇirlakṣmaṇena ha //
adya kṛṣṇaśca pārthaśca dharmarājaśca mādhava /
hate tvayi nirutsāhāraṇaṃ tyakṣyantyasaṃśayam //
adya te'pacitiṃ kṛtvā śitairmādhava sāyakaiḥ /
tatstriyo nandayiṣyāmi ye tvayā nihatā raṇe //
maccakṣurviṣaye prāpto na tvaṃ mādhava mokṣyase /
siṃhasya viṣayaṃ prāpto yathā kṣudramṛgastathā //
sañjaya uvāca /
yuyudhānastu taṃ rājanpratyuvāca hasanniva /
kauraveya na santrāso vidyate mama saṃyuge //
nāhaṃ bhīṣayituṃ śakyo vāṅmātreṇa tu kevalam /
sa māṃ nihanyātsaṅgrāme yo māṃ kuryānnirāyudham //
samāstu śāśvatīrhanyādyo māṃ hanyāddhi saṃyuge /
kiṃ vṛthoktena bahunā karmaṇā tatsamācara //
śāradasyeva meghasya garjitaṃ niṣphalaṃ hite /
śrutvā tvadgarjitaṃ vīra hāsyaṃ hi mama jāyate //
cirakālepsitaṃ loke yuddhamadyāstu kaurava / tvarate me matistāta tava yuddhābhikāṅkṣiṇī /
nāhatvā'haṃ nivartiṣye tvāmadya puruṣādhama //
sañjaya uvāca /
anyonyaṃ tau tathā vāgbhistakṣantau narapuṅgavau /
jighāṃsū paramakruddhabhijaghnaturāhave //
sametau tau maheṣvāsau śuṣmiṇau spardhinau raṇe /
dviradāviva saṅkruddhau vāsitārthe madotkaṭau //
bhūriśravāḥ sātyakiśca vavarṣaturarindamau /
śaravarṣāṇi ghorāṇi meghāviva parasparam //
saumadattistu śaineyaṃ pracchādyeṣubhirāśugaiḥ /
jighāṃsurbharataśreṣṭha vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ //
daśabhiḥ sātyakiṃ viddhvā saumadattirathāparān /
mumoca niśitānbāṇāñjighāṃsuḥ śinipuṅgavaṃ //
tānasya viśikhāṃstīkṣṇānantarikṣe viśāmpate /
aprāptānastramāyābhiragrasatsātyakiḥ prabho //
tau pṛthakśastravarṣābhyāmavarṣetāṃ parasparam /
uttamābhijanau vīrau kuruvṛṣmiyaśaskarau //
tau nakhairiva śārdūlau dantairiva mahādvipau /
rathaśaktibhiranyonyaṃ viśikhaiścāpyakṛntatām //
nirbhidantau hi gātrāṇi vikṣarantau ca śoṇitam /
vyaṣṭambhayetāmanyonyaṃ prāṇadyūtābhidevinau //
evamuttamakarmāṇau kuruvṛṣṇiyaśaskarau /
parasparamayudhyetāṃ vāraṇāviva yūthapau //
tāvadīrgheṇa kālena brahmalokapuraskṛtau /
yiyāsantau paraṃ sthānamanyonyaṃ sañjagarjatuḥ //
sātyakiḥ saumadattiśca śaravṛṣṭyā parasparam /
hṛṣṭavaddhārtarāṣṭrāṇāṃ paśyatāmabhyavarṣatām //
sampraikṣanta janāstau tu yudhyamānau yudhāmpatī /
yūthapau vāsitāhetoḥ prayuddhāviva kuñjarau //
bhūyobhūyaḥ śarai rājaṃstakṣantau krodhamūrcchitau /
ayudhyetāṃ mahāraṅge vane kesariṇāviva //
marmajñāviva saṅkruddhau jighāṃsantau jagarjatuḥ /
vimardantāvathānyonyaṃ balavajradharāviva //
athānyonyaṃ patākāśca rathopakaraṇāni ca /
sañcicchidaturāyāntau bāṇaiḥ sannataparvabhiḥ //
punaśca śaravarṣābhyāmanyonyamabhivarṣatām /
ubhau tu jaghnatustūrṇamitaretarasārathī //
anyonyasya hayānhatvā dhanuṣī vinikṛtya ca /
virathāvasiyuddhāya sameyātāṃ mahāraṇe //
ārṣabhe carmaṇī citre pragṛhya vipule śubhe /
vikośau cāpyasī kṛtvā samare tau viceratuḥ //
carantau vividhānmārgānmaṇḍalāni ca bhāgaśaḥ / muhurājaghnatuḥ kruddhāvanyonyamarimardanau /
sakhaṅgau citravarmāṇau saniṣkāṅgadabhūṣaṇau //
bhrāntamuddhāntamāviddhamāplutaṃ viplutaṃ sṛtam /
sampātaṃ samudīrṇaṃ ca darśayantau yaśasvinau //
asibhyāṃ samprajahāte parasparamarindamau /
ubhau chidraiṣiṇau vīrāvubhau citraṃ vavalgatuḥ //
darśayantāvubhau śikṣāṃ lāghavaṃ sauṣṭhavaṃ tathā /
raṇe raṇakṛtāṃ śreṣṭhāvanyonyaṃ paryakarṣatām //
muhūrtamiva rājendra samāhatya parasparam /
paśyatāṃ sarvasainyānāṃ vīrāvāśvasatāṃ punaḥ //
asibhyāṃ carmaṇī citre śatacandre narādhipa /
nikṛtya puruṣavyāghrau bāhuyuddhaṃ pracakratuḥ //
vyūḍhoraskau dīrghabhujau niyuddhakuśalāvubhau /
bāhubhiḥ samasajjetāmāyasaiḥ paridhairiva //
tayo rājanbhujāghātanigrahapragrahāstathā /
śikṣābalasamudbhūtāḥ sarvayodhapraharṣaṇāḥ //
tayornṛvarayo rājansamare yudhyamānayoḥ /
bhīmo'bhavanmahāśabdo vajraparvatayoriva //
dvipāviva viṣāṇāgraiḥ śṛṅgairiva maharṣabhau /
bhujayokrāvabandhaiśca śirobhyāṃ cāvaghātanaiḥ //
pādāvakarṣasandhānaistomarāṅkaśalāsanaiḥ /
pādodaravibandhaiśca bhūmāvuddhamaṇaistathā //
gatapratyāgatākṣepaiḥ pātanotthānasamputaiḥ /
yuyudhāte mahātmānau kurusātvatapuṅgavau //
dvātriṃśatkāraṇāni syuryāni yuddhāni bhārata /
tānyadarśayatāṃ tatra yudhyamānau mahābalau //
kṣīṇāyudhe sātvate yudhyamāne tato'bravīdarjunaṃ vāsudevaḥ /
paśyasvainaṃ virathaṃ yudhyamānaṃ raṇe varaṃ sarvadhanurdharāṇām //
sindhurājavadhe saktaṃ pārthaṃ kṛṣṇo'bravītpunaḥ /
sīdantaṃ sātyakiṃ paśya pārthainaṃ parirakṣa ca //
praviṣṭo bhāratīṃ bhittvā tava pāṇḍava pṛṣṭhataḥ /
yodhitaśca mahāvīryaiḥ sarvairbhārata bhārataiḥ //
dhārtarāṣṭrāśca ye mukhyā ye ca mukhyā mahārathāḥ /
nihatā vṛṣṇivīreṇa śataśo'tha sahasraśaḥ //
pariśrāntaṃ yudhāṃ śreṣṭhaṃ samprāpto bhūridakṣiṇaḥ /
yuddhākāṅkṣī samāyāntaṃ naitatsamamivārjuna //
tato bhūriśravāḥ kruddhaḥ sātyakiṃ yuddhadurmadaḥ /
udyamyābhyāhanadrājanmatto mattamiva dvipam //
tato jaladanirghoṣaḥ samīpe nṛpasattama / hāhākāro mahānāsītsainyānāṃ bharatarṣabha /
yadudyamya mahābāhuḥ sātyakiṃ nyahanadbhuvi //
rathasthayordvayoryuddhe kruddhayoryodhamukhyayoḥ /
keśavāryunayo rājansamare prekṣamāṇayoḥ //
atha kṛṣṇo mahābāhurarjunaṃ pratyabhāṣata /
paśya vṛṣṇyandhakavyāghraṃ saumadattivaśaṃ gatam //
pariśrāntaṃ gataṃ bhūmau kṛtvā karma suduṣkaram /
tavāntevāsinaṃ vīraṃ pālayārjuna sātyakim //
na vaśaṃ yajñaśīlasya gacchedeṣa varo'rjuna /
tvatkṛte puruṣavyāghra tadā'śu kriyatāṃ vibho //
sañjaya uvāca /
sa siṃha iva mātaṅgaṃ vikarṣanbhūridakṣiṇaḥ /
vyarocata kuruśreṣṭhaḥ sātvatapravaraṃ yudhi //
athābravīddhṛṣṭamanā vāsudevaṃ dhanañjayaḥ / paśya vṛṣṇipravīreṇa krīḍantaṃ kurupuṅgavam /
mahādvipeneva vane mattena hariyūthapam //
māmeva ca mahābāho pariyānti mahārathāḥ /
yathāśakti yatanto māṃ yodhayanto janārdana //
dhruvaṃ ca yodhayāmyetāñchidrānveṣaṇatatparān /
rakṣāmi sātyakiṃ caiva saumadattivaśaṃ gatam //
aprāpto'yaṃ mayā kṛṣma hantuṃ bhūriśravā raṇe /
anyena tu samāsaktaṃ mama notsahate manaḥ //
avaśyaṃ ca mayā kṛṣṇa vṛṣṇivīrasya rakṣaṇam /
madarthaṃ yudhyamānasya kāryaṃ prāṇairapi prabho //
adharmo vā'stu dharmo vā mama mādhava mādhavaḥ /
pareṇa nihato mā sma prāṇānhāsīnmahārathaḥ //
sañjaya uvāca /
evamuktvā'rjunaḥ kṛṣṇaṃ parānāśu śitaiḥ śaraiḥ /
chādayāmāsa saṅkruddhaḥ pare cāpi dhanañjayam //
evaṃ sma yudhyate vīraḥ sātyakiṃ ca muhurmuhuḥ /
prekṣate sma naravyāghro bhūriśravasameva ca //
tathā tu kṛṣyamāṇaṃ taṃ dṛṣṭvā sātyakimāhave /
vāsudevastadā vākyaṃ bhūyo'pyarjunamabravīt //
paśya vṛṣṇyandhakavyāghraṃ saumadattivaṃśaṃ gatam /
tava śiṣyaṃ mahābāho dhanuṣyanavamaṃ tvayā //
anityo vikramaḥ pārtha yatra bhūriśravā raṇe /
viśeṣayati vārṣṇeyaṃ sātyakiṃ satyavikramam //
bahubhirmahārathaireṣa parākrāntairyuyutsubhiḥ /
yuddhvā bhṛśaṃ pariśrāntaḥ kṣīṇāyudharaparicchadaḥ //
sañjaya uvāca /
evamukto mahārāja vāsudevena pāṇḍavaḥ /
manasā pūjayāmāsa bhūriśravasamāhave //
vikarṣansātvatāṃ śreṣṭhaṃ krīḍamāna ivāhave /
sa harṣayati māṃ bhūyaḥ kurūṇāṃ nandivardhanaḥ //
pravaraṃ vṛṣṇivīrāṇāṃ yannihantyeṣa sātyakim /
mahādvipamivāraṇye karṣanniva harirbhṛśam //
evaṃ tu manasā rājanpārthaḥ sampūjya kauravam /
ayudhyatāribhirvīrastaṃ ca samprekṣate muhuḥ //
atha kośādviniṣkṛṣya khaṅgaṃ bhūriśravāḥ śitam / mūrdhajeṣu ca jagrāha padā corasyātāḍayat /
ākramya cāpyathodyamya sahāsiṃ subhujo bhujam //
śuśubhe sa bhujastasya tapanīyavibhūṣaṇaḥ /
madhye rathasamūhasya indradhvaja ivocchritaḥ //
hāhākṛtamabhūtsarvaṃ pāṇḍavānāṃ mahadbalam /
tāvakāśca mudā yuktāḥ siṃhanādaṃ vicukruśuḥ //
nimīlitākṣāstvabhavañjanāḥ saṅgrāmabhīravaḥ /
tathā bhūriśravograste sātvate naṣṭavikrame //
vāsudevaṃ mahābāhurarjunaḥ pratyabhāṣata /
saindhave saktadṛṣṭitvānna taṃ paśyāmi mādhavam //
eṣa tvasukaraṃ karma yādavārthe karomyaham / mama śiṣyo mamārthāya yudhyate mama śatrubhiḥ /
taṃ kṛṣṇa mokṣayiṣyāmi dāvātsiṃhaśiśuṃ yathā //
sañjaya uvāca /
ityuktvā vacanaṃ kurvanvāsudevasya pāṇḍavaḥ /
tataḥ kṣurapraṃ niśitaṃ gāṇḍīve samayojayat //
pārthabāhuvisṛṣṭaḥ sa maholkeva nabhaścyutā /
sakhaṅgaṃ yajñaśīlasya bāhuṃ dakṣiṇamacchinat //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0