Mahabharata · Chapter 6.88
bhīṣmaṃ tu samare kruddhaṃ pratapantaṃ samantataḥ /
na śekuḥ pāṇḍavā draṣṭuṃ tapantamiva bhāskaram //
tataḥ sarvāṇi sainyāni dharmaputrasya śāsanāt /
abhyadravanta gāṅgeyaṃ mardayantaṃ śitaiḥ śaraiḥ //
sa tu bhīṣmo raṇaślāghī tomakānsahasṛjjayān /
pāñcālāṃśca maheṣvāsānpātayāmāsa sāyakaiḥ //
te vadhyamānā bhīṣmeṇa pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ saha /
bhīṣmamevābhyayustūrṇaṃ tyaktvā mṛtyukṛtaṃ bhayam //
sa teṣāṃ rathināṃ vīro bhīṣmaḥ śāntanavo yudhi /
ciccheda sahasā rājanbāhūnatha śirāṃsi ca //
virathānrathinaścakre pitā devavratastava /
patitānyuttamāṅgāni hayebhyo hayasādinām //
nirmanuṣyāṃśca mātaṅgāñśayānānparvatopamān /
apaśyāma mahārāja bhīṣmāstreṇa pramāthitān //
na tatrāsītpumānkaścitpāṇḍavānāṃ viśāmpate /
anyatra rathināṃ śreṣṭhadbhīmasenānmahābalāt //
sa hi bhīṣmaṃ samāsādya chādayāmāsa sāyakaiḥ /
tato niṣṭānako ghoro bhīṣmabhīmasamāgame //
babhūva sarvasainyānāṃ ghorarūpo bhayānakaḥ /
tathaiva pāṇḍavā hṛṣṭāḥ siṃhanādamathānadan //
tato duryodhano rājā sodaryaiḥ parivāritaḥ /
bhīṣmaṃ jugopa samare vartamāne janakṣaye //
bhīmastu sārathiṃ hatvā bhīṣmasya rathināṃ varaḥ /
pradrutāśve rathe tasmindravamāṇe samantataḥ //
sunābhasya śareṇāśu śiraściccheda bhārata /
kṣurapreṇa sutīkṣṇena sa hato nyapatadbhuvi //
hate tasminmahārāja tava putre mahārathe /
nāmṛṣyanta raṇe śūrāḥ sodarāḥ sapta saṃyuge //
ādityaketurbahvāśī kuṇḍadhāro mahodaraḥ /
aparājitaḥ paṇḍitako viśālākṣaḥ sudurjayaḥ //
pāṇḍavaṃ citrasannāhā vicitrakavacadhvajāḥ /
abhyadravanta sangrāme yoddhukāmārimardanāḥ //
mahodarastu samare bhīmaṃ vivyādha patribhiḥ /
navabhirvadrasankāśairnamuciṃ vṛtrahā yathā //
ādityaketuḥ saptatyā bahvāśī cāpi pañcabhiḥ /
navatyā kuṇḍadhāraśca viśālākṣaśca pañcabhiḥ //
aparājito mahārāja parājiṣṇurmahāratham /
śarairbahubhirānarcchadbhīmasenaṃ mahābalam //
raṇe paṇḍitakaścainaṃ tribhirbāṇaiḥ samārpayat /
sa taṃ na mamṛṣe bhīmaḥ śatrubhirvadhamāhave //
dhanuḥ prapīḍya vāmena kareṇāmitrakarsanaḥ /
śiraściccheda samare śareṇānataparvaṇā //
aparājitasya sunasaṃ tava putrasya saṃyuge /
parājitasya bhīmena kṛttaṃ gāmapatacchiraḥ //
athāpareṇa bhallena kuṇḍadhāraṃ mahāratham /
prāhiṇonmṛtyulokāya sarvalokasya paśyataḥ //
tataḥ punarameyātmā prasandhāya śilīmukham /
preṣayāmāsa samare paṇḍitaṃ prati bhārata //
sa śaraḥ paṇḍitaṃ hatvā viveśa dharaṇītalam /
yathā naraṃ nihatyāśu bhujagaḥ kālacoditaḥ //
viśālākṣaśiraśchittvā pātayāmāsa bhūtale /
tribhiḥ śarairadīnātmā smarankleśaṃ purātanam //
mahodaraṃ maheṣvāsaṃ nārācena stanāntare /
vivyādha samare rājansa hato nyapatadbhuvi //
ādityaketoḥ ketuṃ ca cchittvā bāṇena saṃyuge /
bhallena bhṛśatīkṣṇena śiraściccheda bhārata //
bahvāśinaṃ tata bhīmaḥ śareṇānatarvaṇā /
preṣayāmāsa sankruddho yamasya sadanaṃ prati //
pradudruvustataste'nye putrāstava viśāmpate /
manyamānā hi tatsatyaṃ sabhāyāṃ tasya bhāṣitam //
tato duryodhano rājā bhrātṛvyasanakarśitaḥ /
abravīttāvakānyodhānbhīmo'yaṃ vadhyatāmiti //
evamete maheṣvāsāḥ putrāstva viśāmpate /
bhrātṝnsandṛśya nihatānprasmaraṃste hi tadvacaḥ //
yaduktavānmahāprājñaḥ kṣattā hitamanāmayam /
tadidaṃ samanuprāptaṃ vacanaṃ divyadarśinaḥ //
lobhamohasamāviṣṭaḥ putraprītyā janādhipa /
na budhyase purā yattattathyamuktaṃ vaco mahat //
tathaiva ca vadhārthāya putrāṇāṃ pāṇḍavo balī /
nūnaṃ jāto mahābāhuryathā hanti sma kauravān //
tato durayodhano rājā bhīṣmamāsādya saṃyuge /
duḥkhena mahatā'viṣṭo vilalāpa suduḥkhitaḥ //
nihatā bhrātaraḥ śūrā bhīmasenena me yudhi /
yatamānāstathānye'pi hanyante sarvasainikāḥ //
bhavāṃśca madhyasthatayā nityamasmānupekṣate /
so'haṃ kupathamārūḍhaḥ paśya daivamidaṃ mama //
etacchrutvā vacaḥ krūraṃ pitā devavratastava /
duryodhanamidaṃ vākyamabravītsamāśrulocanaḥ //
uktametanmayā pūrvaṃ droṇena vidureṇa ca /
gāndhāryā ca yaśasvinyā tattvaṃ tāta na buddhavān //
samayaśca mayā pūrvaṃ kṛto vai śatrukarśana /
nāhaṃyudhi niyoktavyo nāpyācāryaḥ kathañcanā //
yaya hi dhartarāṣṭrāṇāṃ bhīmo drakṣyati saṃyuge /
haniṣyati raṇe nityaṃ satyametadbravīmi te //
sa tvaṃ rājansthiro bhūtvā raṇe kṛtvā dṛḍhāṃ matim /
yodhayasva raṇe pārthānsvargaṃ kṛtvā parāyaṇam //
na śakyaḥ pāṇḍavā jetuṃ sendrairapi surāsuraiḥ /
tasmādyuddhe sthirāṃ kṛtvā matiṃ yuddhyasva bhārata //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0