Mahabharata · Chapter 6.84
tato yudhiṣṭhiro rājā madhyaṃ prāpte divākare /
śrutāyupamabhiprekṣya preṣayāmāsa vājinaḥ //
tatastu tvarito rājañśrutāyuṣamarindaman /
nijaghne sāyakaistīkṣṇairnavabhirnataparvabhiḥka //
sa saṃvārya rame rājā preṣitāndharmasūnunā /
śarānsapta maheṣvāsaḥ kaunteyāyā samārṣayat //
te tasva kavacaṃ bhittvā papuḥ śoṇitamāhave /
asūniva vicinvanto dehe tasya mahātmanaḥ //
pāṇḍavastu bhṛśaṃ kruddho viddhastena mahātmanā /
raṇe varāhakarṇena rājānaṃ hṛdyavidhyatā //
athāpareṇa bhallena ketuṃ tasya mahātmanaḥ /
rathaśreṣṭho rathāttūrṇaṃ bhūmau pārtho nyapātayat //
ketu nipatitaṃ dṛṣṭvā śrutāyuḥ sa tu pārthivaḥ /
pāṇḍavaṃ viśikhaitīkṣṇai rājanvivyādha saptabhiḥ //
tataḥ kroghātprajajvala dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ /
yathā yugānte bhūtāni didhakṣuriva pāvakaḥ //
kruddhaṃ tu pāṇḍavaṃ dṛṣṭvā devagandharvarākṣasāḥ /
pravivyadhurmahārāja vyākulaṃ jāpyabhūjjagat //
sarveṣāṃ caiva bhūtānāmidamāsīnmanogatam /
trīṃllokānma sankruddho nṛpo'yaṃ dhakṣyatīti vai //
ṛṣa // . devāśca cakruḥ svastyayanaṃ mahat /
lokānāṃ nṛpāśāntyarthaṃ krodhite pāṇḍave tadā //
sa ca krodhasamāviṣṭaḥ sṛkviṇī parisaṃlihana /
ivārātsavapurghoraṃ yugāntādityasannibham //
tataḥ sainyāni sarvāṇi tāvakāni viśāmpate /
nirāśānyabhavaṃstatra jīvitaṃ prati bhārata //
sa tu dhairyeṇa taṃ kopaṃ sannivārya mahāyaśāḥ /
śrutāyuṣaḥ praciccheda muṣṭideśe mahādhanuḥ //
athainaṃ chinnadhanvānaṃ nārācena stanāntare /
nirbibheda raṇe rājā sarvasainyasya paśyataḥ //
satvaraṃ ca raṇe rājaṃstasya vāhānmahātmanaḥ /
nijaghāna śaraiḥ kṣipraṃ sūtaṃ ca sumahābalaḥ //
hatāśvaṃ tu rathaṃ tyaktvā dṛṣṭvā rājño'sya pauruṣam /
vipradudrāva vegena śrutāyuḥ samare tadā //
tasmiñjite maheṣvāse dharmaputreṇa saṃyuge /
duryodhanabalaṃ rājansarvamāsītparāṅbhukham //
evaṃ jitvā mahārāja dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ /
vyāttānano yathā kālastava sainyaṃ jaghāna ha //
cekitānastu vārṣṇeyo gautamaṃ rathināṃ varam /
prekṣatāṃ sarvasainyānāṃ chādayāmāsa sāyakaiḥ //
sannivārya śarāṃstāṃstu kṛpaḥ śāradvato yudhi /
cekitānāṃ raṇe yattaṃ rājanvivyādha patribhiḥ //
athāpareṇa bhallena dhanuściccheda māriṣa /
sārathiṃ cāsya samare kṣiprahasto nyapātayat //
aśvāṃschāsyāvadhīdrājannubhau tau pārṣṇisārathī /
avaplutya rathāttūrṇaṃ gadāṃ jagrāha sātvataḥ //
sa tayā vīraghātinyā gadayā gadināṃ varaḥ /
gautamasya hayānhatvā sārathiṃ ca nyapātayat //
bhūmiṣṭho gautamastasya śarāṃścikṣepa ṣoḍaśaka /
śarāste sātvataṃ bhittvā prāviśandharaṇītalam //
cekitānastataḥ kruddhaḥ punaścikṣepa tāṃ gadām /
gautamasya vadhākāṅkṣī vṛtrasyeva purandaraḥ //
tāmāpatantīṃ vimalāmaśyamagarbhāṃ mahāgadām /
śarairanekasāhastrairvārayāmāsa gautamaḥ //
cekitānastataḥ khaṅgaṃ krodhāduddhṛtya bhārata /
lāghavaṃ paramāsthāya gautamaṃ samupādravat //
gautamo'pi dhanustyaktvā pragṛhyāsiṃ susaṃyataḥ /
vegena mahatā rājaṃścekitānamupādravat //
tāvubhau balasampannau nistriṃśavaradhāriṇau /
nistriṃśābhyāṃ sutīkṣṇābhyāmanyonyaṃ santatakṣatuḥ //
nistriṃśavegābhihatau tatastau puruṣarṣabhau /
dharaṇīṃ samanuprāptau sarvabhūtaniṣevitām //
mūrchayā'bhiparītāṅgau vyāyāmena tu mohitau /
tato'bhyadhāvadvegena bhīmasenaḥ suhṛttayā //
cekitānaṃ tathābhūtaṃ dṛṣṭvā samaradurmadaḥ /
rathamāropayaccainaṃ sarvasaikanyasya paśyataḥ //
tathaiva śakuni śūraḥ syālastava viśāmpateka /
āropayadrathaṃ tūrṇaṃ gautamaṃ rathināṃ varam //
saumadattiṃ tataḥ kruddho dhṛṣṭaketurmahābalaḥ /
navatyā sāyakaiḥ kṣipraṃ rājanvivyādha vakṣasi //
saumadattirurasthaistairbhṛśaṃ bāṇairaśobhata /
madhyandine mahārāja raśmibhistapano yathā //
bhūriśravāstu samare dhṛṣṭaketuṃ mahāratham /
hatasūtahayaṃ cakre virathaṃ sāyakottamaiḥ //
virathaṃ taṃ samālokya hatāśvaṃ hatasārathim /
mahatā śaravarṣeṇa cchādayāmāsa saṃyuge //
sa tu taṃ rathamutsṛjya dhṛṣṭaketurmahāmanāḥ /
āruroha tato yānaṃ śatānīkasya māriṣa //
citraseno vikarṇaśca rājandurmarṣaṇastathā /
rathino hemasannāhāḥ saubhadramabhidudruvuḥ //
abhimanyostatastaistu ghoraṃ yuddhamavartata /
śarīrasya yathā rājanvātapittakaphaistribhiḥ //
virathāṃstava putrāṃstu kṛtvā rājanmahāhave /
na jaghāna naravyāghraḥ smaranbhīmavacastadā //
tato rājñāṃ bahuśatairgajāśvarathayāyibhiḥ /
saṃvṛtaṃ samare bhīṣmaṃ devairapi durāsadam //
prayāntaṃ śīghramudvīkṣya paritrātuṃ sutāṃstava /
abhimanyuṃ samuddiśya bālamekaṃ mahāratham //
vāsudevamuvācedaṃ kaunteyaḥ śvetavāhanaḥ /
codayāśvānhṛṣīkeśa yatraite bahulā rathāḥ //
ete hi bahavaḥ śūrāḥ kṛtāstrā yuddhadurmadāḥ /
yathā hanyurna naḥ senāṃ tathā mādhava codaya //
evamuktaḥ sa vārṣṇeyaḥ kaunteyenāmitaujasā /
rathaṃ śvetahayairyuktaṃ preṣayāmāsa saṃyuge //
niṣṭhānako mahānāsīttava sainyasya māriṣa /
yadarjuno raṇe kruddhaḥ saṃyātastāvakānprati //
samāsādya tu kaunteyo rājñastānbhīṣmarakṣiṇaḥ /
suśarmāṇamatho rājannidaṃ vacanamabravīt //
jānāmi tvāṃ yudhāṃ śreṣṭhamatyantaṃ pūrvavairiṇam /
anayasyādya samprāptaṃ phalaṃ paśya sudāruṇam //
adya te darśayiṣyāmi pūrvapretānpitāmahān /
evaṃ sañjalpatastasya bībhatsoḥ śatrughātinaḥ //
śrutvāpi paruṣaṃ vākyaṃ suśarmā rathayūthapaḥ /
na cainamabravītkiñcicchubhaṃ vā yadi vā'śubham //
abhigamyārjunaṃ vīraṃ rājabhirbahubhirvṛtaḥ /
purastātpṛṣṭhataścaiva pārśvataścaiva sarvataḥ //
parivāryārjunaṃ saṅkhye tava putrairmahārathaḥ /
śaraiḥ sañchādayāmāsa meghairiva divākaram //
tataḥ pravṛttaḥ sumahānsangrāmaḥ śoṇitodakaḥ / tāvakānāṃ ca samare pāṇḍavānāṃ ca bhārata //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0