Mahabharata · Chapter 6.83

bahūni hi vicitrāṇi dvairathāni sma sañjaya /
pāṇḍūnāṃ māmakaiḥ sārdhamaśrauṣaṃ tava jalpataḥ //

na caiva māmakaṃ kiñciddhṛṣṭaṃ śaṃsasi sañjaya /
nityaṃ pāṇḍusutānhṛṣṭānabhagnānsampraśaṃsasi //

jīyamānānvimanaso māmakānvigataujasaḥ /
vadase saṃyuge sūta diṣṭametanna saṃśayaḥ //
sañjaya uvāca /

yathāśakti yathotsāhaṃ yuddhe ceṣṭanti tāvakāḥ /
darśayānāḥ paraṃ śaktyā pauruṣaṃ puruṣarṣabha //

gaṅgāyāḥ suranadyā vai svādubhūtaṃ yathodakam /
mahodadhisamabhyāśe lavaṇatvaṃ nigacchati //

tathā tatpauruṣaṃ rājaṃstāvakānāṃ parantapa /
prāpya pāṇḍusutānvīrānvyarthaṃ bhavati saṃyuge //

ghaṭamānānyathāśakti kurvāṇānkarma duṣkaram /
na doṣeṇa kuruśreṣṭha kauravāngantumarhasi //

tavāparādhātsumahānsaputrasya viśāmpate /
pṛtivyāḥ prakṣayo ghoro yamarāṣṭravivardhanaḥ //

ātmadoṣātsamutpannaṃ śocituṃ nārhase nṛpa /
na hi rakṣanti rājānaḥ sarvathā'trāpi jīvitam //

yuddhe sukṛtināṃ lokānicchanto vasudhādhipāḥ /
camūṃ vigāhya yuddhyante nityaṃ svargaparāyaṇāḥ //

pūrvāhṇe tu mahārāja prāvartata janakṣayaḥ /
taṃ tvamekamanā bhūtvā śṛṇu devāsuropamam //

āvantyau tu maheṣvāsau mahāsenau mahābalau /
yudhāmanyumabhiprekṣya sameyatā raṇotkaṭau //

teṣāṃ pravavṛte yuddhaṃ samuhadroṇaharṣaṇam /
yudhāmanyuḥ susankruddho bhrātarau devarūpiṇau //

vivyādha niśitaistūrṇaṃ śaraiḥ sannataparvabhiḥ /
tāvenaṃ pratyavidhyetāṃ samare citrayodhinau //

yudhyatāṃ hi tathā rājanviśeṣo na vyadṛśyata /
yatatāṃ śatrunāśāya kṛtapratikṛtaiṣiṇām //

yudhāmanyustato rājannanuvindasya sāyakaiḥ /
caturbhiścaturo vāhānanayadyamasādanam //

bhallābhyāṃ ca sutīkṣṇābhyāṃ dhanuḥ ketuṃ ca māriṣa /
ciccheda samare rājaṃstadadbhutamivābhavat //

tyaktvā'nuvindo'tha rathaṃ vindasya rathamāsthitaḥ /
dhanurgṛhītvā paramaṃ bhārasādhanamuttamam //

tāvekasthau raṇe vīrāvāvantyau rathināṃ varau /
śarānmumucatustūrṇaṃ yudhāmanyau mahātmani //

tābhyāṃ muktā mahāvegāḥ śarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ /
divākarapathaṃ prāpya cchādayāmāsurambaram //

yudhāmanyū raṇe kruddho bhrātarau tau mahārathau /
vavarṣa śaravarṣeṇa sārathiṃ cāpyapātayat //

tasmiṃstu patite bhūmau gatasatve tu sārathau /
rathaḥ pradudrāva diśaḥ samuddhāntahayastataḥ //

tau sa jitvā mahārāja yajñasenasutaḥ prabhuḥ /
pauruṣaṃ khyāpayaṃstūrṇaṃ vyadhamattava vāhinīm //

sā vadhyamānā samare dhārtarāṣṭrī mahācamūḥ /
vegānbahuvidhāṃścakre viṣaṃ pītvena mānavaḥ //

haiḍimbo rākṣasendrastu bhagadattaṃ samādravat /
rathenādityavarṇena sadhvajena mahābalaḥ //

tataḥ prāgjyotiṣo rājā nāgarājaṃ samāsthitaḥka /
yathā vajradharaḥ pūrvaṃ sangrāme tārakāmaye //

tatra devāḥ sagandharvā ṛṣayaśca samāgatāḥ /
viśeṣaṃ na sma vividurhaiḍimbabhagadattayoḥ //

yathā surapatiḥ śakrastrāsayāmāsa dānavān /
tathaiva samare rājā drāvayāmāsa pāṇḍavān //

tena vidrāvyamāṇāste pāṇḍavāḥ sarvato diśam /
trātāraṃ nābhyagacchantaḥ sveṣvanīkeṣu bhārata //

bhaimaseniṃ rathasthaṃ tu tatrāpaśyāma bhārata /
śeṣā vimanaso bhūtvā prādravanta mahārathāḥ //

nivṛtteṣu tu pāṇḍūnāṃ punaḥ sainyeṣu bhārata /
āsīnniṣṭhānako ghorastava sainyasya saṃyuge //

ghaṭotkacastato rājanbhagadattaṃ mahāraṇe /
śaraiḥ pracchādayāmāsa meruṃ girimivāmbudaḥ //

nihatya tāñśarānrājā rākṣasasya dhanuśryutān /
bhaimaseniṃ raṇe tūrṇaṃ sarvamarmasvatāḍayat //

sa tāḍyamāno bahubhiḥ śaraiḥ sannataparvabhiḥ /
na vivyathe rākṣasandro bhidyamāna ivācalaḥ //

tasya prāgjyotiṣaḥ kruddhastomarāṃśca caturdaśa /
preṣayāmāsa samare tāṃściccheda sa rākṣasaḥ //

sa tāṃśchittvā mahābāhustomarānniśitaiḥ śaraiḥ /
bhagadattaṃ ca vivyādha saptatyā kaṅkapatribhiḥ //

tataḥ prāgjyotiṣo rājā prahasanniva bhārata /
tasyāśvāṃścaturaḥ saṅkhye pātayāmāsa sāyakaiḥ //

sa hatāśve rathe tiṣṭhanrākṣasendraḥ pratāpavān /
śaktiṃ cikṣepa vegena pragjyotiṣagajaṃ prati //

tāmāpatantīṃ sahasā hemadaṇḍāṃ suveginīm /
tridhā ciccheda nṛpatiḥ sā vyakīryata medinīṃ //

śaktiṃ vinihatāṃ dṛṣṭvā haiḍimbaḥ prādravadbhayāt /
yathendrasya raṇātpūrvaṃ namucirdaityasattamaḥ //

taṃ vijitya raṇe śūraṃ vikrāntaṃ khyātapauruṣam /
ajayyaṃ samare vīraṃ yamena varuṇena ca //

pāṇḍavīṃ samare senāṃ sammamarda sa kuñjaraḥ /
yathā vanagajo rājanmṛdgaścarati padminīm //

madreśvarastu samare yamābhyāṃ samasañjata /
svastrīyau chādayāñcakre śaraughaiḥ pāṇḍunandanau //

sahadevastu samare mātulaṃ dṛśya sangatam /
avārayaccharaugheṇa megho yadvaddivākaram //

chādyamānaḥ śaraugheṇa hṛṣṭarūpataro'bhavat /
tayoścāpyabhavatprītiratulā mātṛkāraṇāt //

tataḥ prahasya samare nakulasya mahārathaḥ /
dhvajaṃ ciccheda bāṇena dhanuścaikena māriṣa //

athainaṃ chinnadhanvānaṃ chādayāmāsa bhārata /
nijaghāna raṇe taṃ tu sūtaṃ cāsya nyapātayat //

tataḥ prasahya samare nakulasya mahārathaḥ /
aśvāṃśca caturo rājaṃścaturbhiḥ sāyakottamaiḥ //

preṣayāmāsa samare yamasya sadanaṃ prati /
hatāśvāttu rathāttūrṇamavaplutya mahārathaḥ //

āruroha tato yānaṃ bhrātureva yaśasvinaḥ /
ekasthau tu raṇe śūrau dṛḍhe vikṣipya kārmuke //

madrarājarathaṃ tūrṇaṃ cchādayāmāsatuḥ kṣaṇāt /
sa cchādyamāno bahubhiḥ śaraiḥ sannataparvabhiḥ //

svastrīyābhyāṃ naravyāghro nākampata yathā'calaḥ /
prahasanniva tāṃ cāpi śastravṛṣṭiṃ jaghāna ha //

sahadevastataḥ kruddhaḥ śaramudgṛhya vīryavān /
madrarājamabhiprekṣya preṣayāmāsa bhārata //

sa śaraḥ preṣitastena garuḍānilavegavān /
madrarājaṃ vinirbhidya nipapāta mahītale //

sa gāḍhaviddho vyathito rathopasthe mahārathaḥ /
niṣasāda mahārāja kaśmalaṃ ca jagāma ha //

taṃ visañjñaṃ nipatitaṃ sūtaḥ samprekṣya saṃyuge /
apovāha rathenājau yamābhyāmabhipīḍitam //

dṛṣṭvā madreśvararathaṃ dhārtarāṣṭrāḥ parāṅbhukham /
sarve vimanaso bhūtvā nedamastītyacintayan //

nirjitya mātulaṃ saṅkhye mādrīputrau mahārathau /
dadhyaturmuditau śaṅkhau siṃhanādaṃ ca nedatuḥ //

abhidudruvaturhṛṣṭau tava sainyaṃ viśāmpate /
yathā daityacamūṃ rājannindropendrāvivāmarau //