Mahabharata · Chapter 6.64

tato bhūriśravā rājansātyakiṃ navabhiḥ śaraiḥ /
prāvidhyadbhṛśasankruddhastotrairiva mahādvipam //

kauravaṃ sātyakiścaiva śaraiḥ sannataparvabhiḥ /
avārayadameyātmā sarvalokasya paśyataḥ //

tato duryodhano rājā sodaryaiḥ parivāritaḥ /
somadattiṃ raṇe yattaḥ samantātparyavārayat //

taṃ caiva pāṇḍavāḥ sarve sātyakiṃ rabhasaṃ raṇe /
parivārya sthitāḥ saṅkhye samantātsumahaujasaḥ //

bhīmasenastu sankruddho gajāmudyamya bhārata /
duryodhanamukhānsarvānputrāṃste paryavārayat //

rathairanekasāhasraiḥ krodhāmarṣasamanvitaḥ /
nandakastava putrastu bhīmasenaṃ mahābalam //

vivyādha viśikhaiḥ ṣaḍbhiḥ kaṅkapatraiḥ śilāśitaiḥ /
duryodhanastadā rājanbhīmasenaṃ mahāratham //

ājaghānorasi kruddho mārgaṇairnavabhiḥ śitaiḥ /
tato bhīmo mahābāhuḥ svarathaṃ sumahābalaḥ //

āruroha rathaśreṣṭhaṃ viśokaṃ cedamabravīt /
ete mahārathāḥ śūrā dhārtarāṣṭrāḥ samāgatāḥ //

māmeva bhṛśasankruddhā hantumabhyudyatā yudhi /
manorathadrumo'smākaṃ cintito bahuvārṣikaḥ //

saphalaḥ sūta cādyeha yo'haṃ paśyāmi sodarān /
yatrāśokasamutkṣiptā reṇavo rathanemibhiḥ //

prayāsyantyantarikṣaṃ hi śarabṛndairdigantare /
tatra tiṣṭhati sannaddhaḥ svayaṃ rājā suyodhanaḥ //

bhrātaraścāsya sannaddhāḥ kulaputrā madotkaṭāḥ /
etānadya haniṣyāmi paśyataste na saṃśayaḥ //

tasmānmamāśvānsangrame yattaḥ saṃyaccha sārathe /
evamuktvā tataḥ pārthastava putraṃ viśāmpate //

vivyādha niśitaistīkṣṇaiḥ śaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ /
nandakaṃ ca tribhirbhāṇairabhyavidhyatstanāntare //

taṃ tu duryodhanaḥ ṣaṣṭyā viddhvā bhīmaṃ mahābalam /
tribhiranyaiḥ suniśitairviśokaṃ pratyavidhyata //

bhimasya ca raṇe rājandhanuściccheda bhāsuram /
muṣṭideśe bhṛśaṃ tīkṣṇaustribhirbhallairhasanniva //

samare prekṣya yantāraṃ viśokaṃ tu vṛkodaraḥ /
pīḍitaṃ viśikhaistīkṣṇaistava putreṇa dhanvinā //

amṛṣyamāṇaḥ saṃrabdho dhanurdivyaṃ parāmṛśam /
putrasya te mahārāja vadhārthaṃ bharatarṣabha //

samādadhatsusankruddhaḥ kṣurapraṃ romavāhinam /
tena ciccheda nṛpaterbhīmaḥ kārmukamuttamam //

so'paviddhya dhanuśchinnaṃ putraste krodhamūrcchitaḥ /
anyatkārmukamādatta satvaraṃ vegavattaram //

sandadhe viśikhaṃ ghora kālamṛtyusamaprabham /
tenājaghāna sankruddho bhīmasenaṃ stanāntare //

sa gāḍhaviddho vyathitaḥ syāndanopastha āviśat /
sa niṣaṇṇo rathopasthe mūrcchāmabhijagāma ha //

taṃ dṛṣṭvā vyathitaṃ bhīmamabhimanyupurogamāḥ /
nāmṛṣyanta maheṣvāsāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathaḥ //

tatastu tumulāṃ vṛṣṭiṃ śastrāṇāṃ tigmatejasām /
pātayāmāsuravyagrāḥ putrasya tava mūrdhani //

pratilabhya tataḥ sañjñāṃ bhīmaseno mahābalaḥ /
duryodhanaṃ tribhirviddhvā punarvivyādha pañcabhiḥ //

śalyaṃ ca pañcaviṃśatyā śarairvivyādha pāṇḍavaḥ /
rukmapuṅkhairmaheṣvāsaḥ sa viddho vyapayādraṇāt //

pratyudyayustato bhīmaṃ tava putrāścaturdaśa /
senāpatiḥ suṣeṇaśca jalasandhaḥ sulocanaḥ //

udro bhīmaratho bhīmo vīrabāhuralolupaḥ /
durmukho duṣpradharṣaśca vivitsurvikaṭaḥ samaḥ //

visṛjanto bahūnbāṇānkrodhasaṃraktalocanāḥ /
bhīmasenamabhidrutya vivyadhuḥ sahitā bhṛśam //

putrāṃstu tava samprekṣya bhīmaseno mahābalaḥ /
sṛkkiṇī vilihanvīraḥ paśumadhye yathā vṛkaḥ //

abhipatya mahābāhurgarutmāniva vegitaḥ /
senāpateḥ kṣurapreṇa śiraściccheda pāṇḍavaḥ //

samprahasya ca hṛṣṭātmā tribhirbāṇairmahābhujaḥ /
jalasandhaṃ vinirbhidya so'nayadyamasādanam //

suṣeṇaṃ ca tato hatvā preṣayāmāsa mṛtyave /
ugrasya saśirastrāṇaṃ śiraścandropamaṃ bhuvi //

pātayāmāsa bhallena kuṇḍalābhyāṃ vibhūṣitam /
vīrabāhuṃ ca saptatyā sāśvaketuṃ sasārathim //

nināya samare vīraḥ paralokāya pāṇḍavaḥ /
bhīmaṃ bhīmarathaṃ cobhau bhīmaseno hasanniva //

putrau te durmadau rājannanayadyamasādanam /
tataḥ sulocanaṃ bhīmaḥ kṣurapreṇa mahāmṛdhe //

miṣatāṃ sarvasainyānāmanayadyamasādanam /
putrāstu tava taṃ dṛṣṭvā bhīmasenaparākramam //

śeṣā ye'nye'bhavaṃstatra te bhīmasya bhayārditāḥ /
vipradrutā diśo rājanvadhyamānā mahātmanā //

tato'bravīcchāntanavaḥ sarvāneva mahārathān /
eṣa bhīmo raṇe kruddho dhārtarāṣṭrānmahārathān //

yathā prāgryānyathā jyeṣṭhānyathā śūrāṃśca sangatān /
nipātayatyugradhanvā taṃ pragṛhṇīta māciram //

evamuktvā tataḥ sarve dhārtarāṣṭrasya sainikāḥ /
abhyadravanta sankruddhā bhīmasenaṃ mahābalam //

bhagadattaḥ prabhinnena kuñjareṇa viśāmpate /
abhyayātsahasā tatrayatra bhīmo vyavasthitaḥ //

āpatanneva ca raṇe bhīmasenaṃ śilīmukhaiḥ /
adṛśyaṃ samare cakre jīmūta iva bhāskaram //

abhimanyumukhāstattu nāmṛṣyanta mahārathāḥ /
bhīmasyācchādanaṃ śaṅkhye svabāhubalamāśritāḥ //

ta enaṃ śaravarṣeṇa samantātparyavārayan . 6-64-46bgajaṃ ca śaravṛṣṭyā tu bibhiduste samantataḥ //

sa śastravṛṣṭyā'bhihataḥ samastaistairmahārathaiḥ /
prāgjyotiṣagajo rājannānāliṅgaiḥ sutejanaiḥ //

sañjātarudhirotpīḍaḥ prekṣaṇīyo'bhavadraṇe /
gabhastibhirivārkasya saṃsyūto jalado mahān //

sañcodito madasrāvī bhagadattena vāraṇaḥ /
abhyadhāvata tansarvānkālotsṛṣṭa ivāntakaḥ //

dviguṇaṃ javamāsthāya kampayaṃścaraṇairmahīm /
tasya tatsumahadrūpaṃ dṛṣṭvā sarve mahārathāḥ //

asahyaṃ manyamānāśca nātipramanaso'bhavan /
tatastu nṛpatiḥ kruddho bhīmasenaṃ stanāntare //

ājaghāna mahārāja śareṇānataparvaṇā / so'tividdho maheṣvāsastena rājñā mahārathaḥ /

mūrcchayā'bhiparītātmā dhvajayaṣṭiṃ samāśrayat /
tāṃstu bhītānsamālakṣya bhīmasenaṃ ca mūrcchitam //

nanāda balavannādaṃ bhagadattaḥ pratāpavān /
tato ghaṭotkaco rājanprekṣya bhīmaṃ tathā'gataṃ //

sankruddho rākṣaso ghorastatraivāntaradhīyata /
sa kṛtvā dāruṇāṃ māyāṃ bhūrūṇāṃ bhayavardhinīm //

adṛśyata nimeṣārdhāddhorarūpaṃ samāsthitaḥ /
airāvataṃ samārūḍhaḥ sa vai māyākṛtaṃ svayam //

tasya cānye'pi diṅvāgā babhūvuranuyāyinaḥ /
añjano vamānaścaiva mahāpadmaśca suprabhaḥ //

traya ete mahānāgā rākṣasaiḥ samadhiṣṭhitāḥ /
mahākāyāstridhā rājanprasravanto madaṃ bahu //

tejovīryabalopetā mahābalaparākramāḥ /
ghaṭotkacastu svaṃ nāgaṃ codayāmāsa taṃ tadā //

sagajaṃ bhagadattaṃ tu hantukāmaḥ parantapaḥ /
te cānye coditā nāgā rākṣasaistairmahābalaiḥ //

paripetuḥ susaṃrabdhāścaturdaṃṣṭrāścaturdiśam /
bhagadattasya taṃ nāgaṃ viṣāṇairabhyapīḍayan //

sa pīḍyamānastairnāgairvedanārtaḥ śarāhataḥ /
anadatsumahānādamindrāśanisamasvanam //

vyavartata mahāghoṣo bhaimaseniśarārditaḥ /
mṛditvā sarvasainyāni tava putrasya bhārata //

tasya taṃ nadato nādaṃ sughoraṃ bhīmaniḥśvanam /
śrutvā bhīṣmo'bravīddroṇaṃ rājānaṃ ca suyodhanam //

eṣa yudhyati sangrāme haiḍimbena durātmanā /
bhagadatto maheṣvāsaḥ kṛcchre ca parivartate //

rākṣasaśca mahāmāyaḥ sa ca rājā'tikopanaḥ /
etau sametau samare kālamṛtyusamāvubhau //

śrīyate caiva hṛṣṭānāṃ pāṇḍavānāṃ mahāsvanaḥ /
hastinaścaiva sumahānbhītasya ruditadhvaniḥ //

tatra gacchāma bhadraṃ vo rājānaṃ parirakṣitum /
arakṣyamāṇaḥ samare kṣipraṃ prāṇānvimokṣyati //

te tvaradhvaṃ mahāvīryāḥ kiṃ cireṇa prayāmahe /
mahānhi vartate raudraḥ sangrāmo romaharṣaṇaḥ //

bhaktaśca kulaputraśca śūraśca pṛtanāpatiḥ /
yuktaṃ tasya paritrāṇaṃ kartumasmābhiracyuta //

bhīṣmasya tadvacaḥ śrutvā sarva eva mahārathāḥ /
droṇabhīṣmau puraskṛtya bhagadattaparīpsayā //

uttamaṃ javamāsthāya prayayuryatra so'bhavat /
tānprayātānsamālokya yudhiṣṭhirapurogamāḥ //

pañcālāḥ pāṇḍavaiḥ sārdhaṃ pṛṣṭhato'nuyayuḥ parān /
tānyanīkānyathālokya rākṣasendraḥ pratāpavān //

nanāda sumahānādaṃ visphoṭamaśaneriva /
tasya taṃ ninadaṃ śrutvā dṛṣṭvā nāgāṃśca yudhyataḥ //

bhīṣmaḥ śāntanavo bhūyo bhāradvājamabhāṣata /
na rocate me sangrāmo haiḍimbena durātmanā //

balavīryamasāviṣṭaḥ sasahāyaśca sāmprataj /
naiṣa śakyo yudhā jetumapi vajrabhṛtā svayam //

labdhalakṣaḥ prahārī ca vayaṃ ca śrāntavāhanāḥ /
pāñcālaiḥ pāṇḍaveyaiśca divasaṃ kṣatavikṣatāḥ //

idānīṃ yudhi nirjetuṃ na śakyo'sau sa rākṣasaḥ . astamabhyeti savitā rātrau yoddhuṃ kana śakyate /
avahāramataḥ kurmaḥ śvo yotsyāmaḥ parai saha //

pitāmahavacaḥ śrutvā yathā cakruḥsma kauravāḥ /
upāyenāpayānaṃ te ghaṭotkacabhayārditāḥ //

kauraveṣu nivṛtteṣu pāṇḍavā jitakāśinaḥ /
siṃhanādānbhṛśaṃ cakruḥ śaṅkhāndadhmuśca bhārata //

evaṃ tadabhavadyuddhaṃ divasaṃ bharatarṣabha /
pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca puraskṛtya ghaṭotkacam //

kauravāstu tato rājanprayayuḥ śibiraṃ svakam /
vrīḍamānā niśākāle pāṇḍaveyaiḥ parājitāḥ //

śaravikṣatagātrāstu pāṇḍapaputrā mahārathāḥ /
yuddhe sumanaso bhūtvā jagmuḥ svaśibiraṃ prati //

puraskṛtya mahārāja bhīmasenaghaṭotkacau /
pūjayantastadānyonyaṃ mudā paramayā yutāḥ //

nadanto vividhānnādāṃstūryasvanavimiśritān /
siṃhanādāṃśca kurvanto vimiśrāñśaṅkhaniḥ svanaiḥ //

vinadanto mahātmānaḥ kampayantaśca medinīm . ghaṭṭayantaśca marmāṇi tava putrasya māriṣa /

prayātāḥ śibirāyaiva niśākāle parantapa /
duryodhanastu nṛpatirdīno bhrātṛvadhena ca //

muhūrtaṃ cintayāmāsa bāṣpaśokasamākulaḥ / tataḥ kṛtvā vidhiṃ sarvaṃ śibirasya yathāvidhi /
pradadhyau śokasantapto bhrātṛvyasanakarśitaḥ //