Mahabharata · Chapter 6.58
tataste pārthivāḥ kruddhāḥ phalgunaṃ vīkṣya saṃyuge /
rathairanekasāhasraiḥ samantātparyavārayan //
athainaṃ rathabṛndena koṣṭhakīkṛtya bhārata /
śaraiḥ subahusāhasraiḥ samantādabhyavārayan //
śaktīśca vimalākastīkṣṇā gadāśca parighaiḥ saha /
prāsānparaśvathāṃścaiva mudgarānmusalānapi //
cikṣiṣuḥ samare kruddhāḥ phalgunasya rathaṃ prati /
śastrāṇāmatha tāṃ vṛṣṭiṃ śalabhānāmivāyatim //
rurodha sarvataḥ pārthaḥ śaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ /
tatra tallāghavaṃ dṛṣṭvā bībhatsoratimānuṣam //
devadānavagandharvāḥ piśācoragarākṣasāḥ /
sādhusādhviti rājendra phalgunaṃ pratyapūjayan //
sātyakiścābhimanyuśca mahatyā sekanayā vṛtau /
gāndhārānsamare śūrāñjagmatuḥ sahasaubalān //
tatra saubalakāḥ kruddhā vārṣṇeyasya rathottamam /
tiśalaścicchiduḥ krodhācchastrairnānāvidhairyudhi //
sātyakistu rathaṃ tyaktvā vartamāne bhayāvahe /
abhimanyo rathaṃ tūrṇamāruroha parantapaḥ //
tāvekarathasaṃyuktau saubaleyasya vāhinīm /
vyadhametāṃ śitaistūrṇaṃ śaraiḥka sannataparvabhiḥ //
droṇabhīṣmau raṇe yattau dharmarājasya vāhinīm /
nāśayetāṃ śaraistīkṣṇaiḥ kaṅkapatraparicchadaiḥ //
tato dharmasutoka rājā mādrīputrau ca pāṇḍavau /
miṣatāṃ sarvasainyānāṃ droṇānīkamupādravan //
tatrāsītsumahadyuddhaṃ tumulaṃ romaharṣaṇam /
yathā devāsuraṃ yuddhaṃ pūrvamāsītsudāruṇam //
kurvāṇau sumahatkarma bhīmasenaghaṭotkacau /
duryodhanastato'bhyetya tāvubhāvapyavārayat //
tatrādbhutamapaśyāma haiḍimbasya parākramam /
atītya pītaraṃ yuddhe yadayudhyata bhārata //
bhīmasenastu sankruddho duryodhanamamarṣaṇam /
hṛdyavidhyatpṛṣatkena prahasanniva pāṇḍavaḥ //
tato duryodhanano rājā prahāravarapīḍitaḥ /
niṣasāda rathopasthe kaśmalaṃ ca jagāma ha //
taṃ visañjñaṃ viditvā tu tvaramāṇo'sya sārathiḥ /
apovāha raṇādrājaṃstataḥ sainyamabhajyata //
tatastāṃ kauravīṃ senāṃ dravamāṇāṃ samantataḥ /
nighnanbhīmaḥ śaraistīkṣṇairanuvavrāja pṛṣṭhataḥ //
pārṣataśca rathaśroṣṭho dharmaputraśca pāṇḍavaḥ /
droṇasya paśyataḥ sainyaṃ gāṅgeyasya ca paśyataḥ //
jaghnaturviśikaistīkṣṇaiḥ parānīkavināśanaiḥ /
dravamāṇaṃ tu tatsainyaṃ tava putrasya saṃyuge //
nāśaknutāṃ vārayituṃ bhīṣmadroṇau mahārathau /
vāryamāṇaṃ ca bhīṣmeṇa droṇena ca mahātmanā //
vidravatyeva tatsainyaṃ paśyatordroṇabhīṣmayoḥ /
tato rathasahasreṣu vidravatsu tatastataḥka //
tāvāsthitāvekarathaṃ saubhadraśinipuṅgavau /
saubalīṃ samare senāṃ śātayetāṃ samantataḥ //
śuśubhāte tadā tau tu śaineyakurupuṅgavau /
amāvāsyāṃ gatau yadvatsomasūryau nabhastale //
arjunastu tataḥ kruddhastava sainyaṃ viśāmpate /
vavarṣa śaravarṣeṇa dhārābhiriva toyadaḥ //
vadhyamānaṃ tatastatra śaraiḥ pārthasya saṃyuge /
dudrāva kauravaṃ sainyaṃ viṣādabhayakampitam //
dravatastānsamālakṣya bhīṣmadroṇau mahārathau /
nyavārayetāṃ saṃrabdhau duryodhanahitaiṣiṇau //
tato duryodhano rājā samāśvasya viśāmpate /
nyavartayata tatsainyaṃ dravamāṇāṃ samantataḥ //
yatra yatra hi putraṃ te ye ye paśyanti bhārata /
tatra tatra nyavartanta kṣatriyāṇāṃ maharathāḥ //
tānnivṛttānsamīkṣyaiva tato'nye'pītare janāḥ /
anyonyaspardhayā rājam̐llajjayā cāvatasthire //
punarāvartatāṃ teṣāṃ vega āsīdviśāmpate /
pūryataḥ sāgarasyeva candrasyodayanaṃ prati //
annivṛttāṃstatastāṃstu dṛṣṭvā rājā suyodhanaḥ /
abravīttvarito gatvā bhīṣmaṃ śāntanavaṃ vacaḥ //
pitāmaha nibodhedaṃ yattvāṃ vakṣyāmi bhārata /
nānurūpamahaṃ manye tvayi jīvati kaurava //
droṇo cāstravidāṃ śreṣṭhe saputre sasuhṛñjane /
kṛpe caiva maheṣvāse dravate yadvarūthinī //
na pāṇḍavānpratilāṃstava manye kathañcana /
tathā droṇasya saṅgrame draumeścaiva kṛpasya ca //
anugrāhyāḥ pāṇḍusutāstava nūnaṃ pitāmaha . yathemāṃ kṣamase vīra vadhyamānāṃ varūthinīm // 6-58-38aso'smi vācyastvayā rājanpūrvameva samāgame / na yotsye pāṇḍavānsaṅkhye nāpi pārṣatasātyakī //
śrutvā tu vacanaṃ tubhyamācāryasya kṛpasya ca /
karṇena sahitaḥ kṛtyaṃ cintayānastadaiva hi //
yadi nāhaṃ parityājyo yuvābhyāmiha saṃyuge /
vikrameṇānurūpeṇa yudhyetāṃ puruṣarṣabhau //
etacchrutvā vaco bhīṣmaḥ prahasanvai muhurmuhuḥ /
abravīttanayaṃ tubhyaṃ krodhādudvṛtya cakṣuṣī //
bahuśo'si mayā rājaṃstathyamukto hitaṃ vacaḥ /
ajeyāḥ pāṇḍavā yuddhe devairapi savāsavaiḥ //
yattu śakyaṃ mayā kartuṃ vṛddhenādya gatāyuṣā /
kariṣyāmi yathāśakti paśyedānīṃ sabāndhavaḥ //
adya pāṇḍusutānekaḥ sasainyānsaha bandhubhiḥ /
so'haṃ nivārayiṣyāmi sarvalokasya paśyataḥ //
evamukte tu bhīṣmeṇa putrāstava janeśvara /
dadhmuḥ śaṅkhānmudā yuktā bherīḥ sañjaghnire bhṛśam //
pāṇḍavā hi tato rājañśrutvā taṃ ninadaṃ mahat /
dadhmuḥ śaṅkhāṃśca bherīśca murajāṃścāpyanādayan //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0