Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 6.5

6.5.1

nadīnāṃ parvatānāṃ ca nāmadheyāni sañjaya /
tathā janapadānāṃ ca ye cānye bhūmimāśritāḥ //

6.5.2

pramāṇaṃ ca pramāṇajña pṛthivyā mama sarvataḥ /
nikhilena samācakṣva kānanāni ca sañjaya //
sañjaya uvāca /

6.5.3

pañcemāni mahārāja mahābhūtāni sangrahāt /
jagatīsthāni sarvāṇi samānyāhurmanīṣiṇaḥ //

6.5.4

bhūmirāpastathā vāyuragnirākāśameva ca /
guṇottarāṇi sarvāṇi teṣāṃ bhūmiḥ pradhānataḥ //

6.5.5

śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca raso gandhaśca pañcamaḥ /
bhūmerete guṇāḥ proktā ṛṣibhistattvavedibhiḥka //

6.5.6

catvāro'psu guṇā rājangandhastatra na vidyate / śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca tejaso'tha guṇāstrayaḥ /
śabdaḥ sparśaśca vāyau dvau akāśe śabda eva tu //

6.5.7

ete pañca guṇā rājanmahābhūteṣu pañcasu /
vartante sarvalokeṣu yeṣu bhūtāḥ pratiṣṭhitāḥ //

6.5.8

anyonyaṃ nābhivartante sāmyaṃ bhavati vai yadā //

6.5.9

yadā tu viṣamībhāvamāviśanti parasparam /
tadā dehairdehavanto vyatirohanti nānyathā //

6.5.10

ānupūrvyā vinaśyanti jāyante cānupūrvaśaḥ /
sarvāmyaparimeyāṇi tadeṣāṃ rūpamaiśvaram //

6.5.11

tatratatra hi dṛśyante dhātavaḥ pāñcabhautikāḥ /
teṣāṃ manuṣyāstarkeṇa pramāṇāni pracakṣate //

6.5.12

acintyāḥ khalu ye bhāvā na tāṃstarkeṇa sādhayet /
prakṛtibhyaḥ paraṃ yattu tadacintyasya lakṣaṇam //

6.5.13

sudarśanaṃ pravakṣyāmi dvīpaṃ tu kurunandana /
parimaṇḍalo mahārāja dvīpo'sau cakrasaṃsthitaḥ //

6.5.14

nadījālapraticchannaḥ parvataiścābhrasannibhaiḥ /
puraiśca vividhākārai ramyairjanapadaistathā //

6.5.15

vṛkṣaiḥ puṣpaphalopetaiḥ sampannadhanadhānyavān /
lavaṇena samudreṇa samantātparivāritaḥ //

6.5.16

yathā hi puruṣaḥ paśyedādarśe mukhamātmanaḥ /
evaṃ sudarśanadvīpo dṛśyate candramaṇḍale //

6.5.17

dviraśastu tataḥ plakṣo dviraṃśaḥ śālmalirmahān . dviraṃśaḥ pippalastasya dviraṃśaśca kuśo mahān /
sarvauṣadhisamāpannaḥ parvataiḥ parivāritaḥ //

6.5.18

āpastato'nyā vijñeyāḥ śeṣaḥ sankṣepa ucyate /
tato'nya ucyate cāyamenaṃ sankṣepataḥ śrṛṇu //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc