Mahabharata · Chapter 6.4

evamuktvā yayau vyāso dhṛtarāṣṭraya dhīmate /
dhṛtarāṣṭro'pi tacchrutvā dhyānamevānvapadyata //

sa muhūrtamiva dhyātvā viniḥśvasya muhurmuhuḥ /
sañjayaṃ saṃśitātmānamapṛcchadratarṣabha //

sañjayeme mahīpālāḥ śūrā yuddhābhinandinaḥ /
anyonyamabhinighnanti śastrairuccāvacairiha //

pārthivāḥ pṛthivīhetoḥ samabhityajya jīvitam /
na vā śāmyanti nighnanto vardhayanti yamakṣayam //

bhaumamaiśvaryamicchanto na mṛṣyante parasparam /
manye bahuguṇā bhūmistanmamācakṣva sañjaya //

bahūni ca sahasrāṇi prayutānyarbudāni ca /
koṭyaśca lokavīrāṇāṃ sametāḥ kurujāṅgale //

deśānāṃ ca parīmāṇaṃ nagarāṇāṃ ca sañjaya /
śrotumicchāmi tattvena yata ete samāgatāḥ //

divyabuddhipradīpena yuktastvaṃ jñānacakṣuṣā /
prabhāvāttasya viprarṣervyāsasyāmitatejasaḥ //
sañjaya uvāca /

yathāprajñaṃ mahāprājña bhaumānvakṣyāmi te guṇān /
śāstracakṣuravekṣasva namaste bharatarṣabha //

dvividhānīha bhūtāni carāṇi sthāvarāṇi ca /
trasānāṃ trividhā yoniraṇḍasvedajarāyujāḥ //

trasānāṃ khalu sarveṣāṃ śreṣṭhā rājañjarāyujāḥ /
jarāyujānāṃ pravarā mānavāḥ paśavaśca ye //

nānārūpadharā rājaṃsteṣāṃ bhedāścaturdaśa /
vedoktāḥ pṛthivīpāla yeṣu yajñāḥ pratiṣṭhitāḥ //

grāmyāṇāṃ puruṣāḥ śreṣṭhāḥ siṃhāścāraṇyavāsinām /
sarveṣāmeva bhūtānāmanyonyenopajīvanam //

udbhiñjāḥ sthāvarāḥ proktāsteṣāṃ pañcaiva jātayaḥ /
vṛkṣagulmalatāvallyastvaksārāstṛṇajātayaḥ //

teṣāṃ viṃśatirekonā mahābhūteṣu pañcasu /
caturviśatiruddiṣṭā gāyatrī lokasammatā //

ya etāṃ veda gāyatrīṃ puṇyāṃ sarvaguṇānvitām /
tattvena bharataśreṣṭha sa loke na praṇaśyati //

araṇyavāsinaḥ sapta saptaiṣāṃ grāmavāsinaḥ /
siṃhā vyāghrā varāhāśca mahiṣā vāraṇāstathā //

ṛkṣāśca vānarāścaiva saptāraṇyāḥ smṛtā nṛpa /
gaurajāvimanuṣyāśca aśvāśvataragardabhāḥ //

ete grāmyāḥ samākhyātāḥ paśavaḥ sapta sādhubhiḥ /
ete vai paśavo rājangrāmyāraṇyāścaturdaśa //

bhūmau ca jāyate sarvaṃ bhūmau sarvaṃ vinaśyati /
bhūmiḥ pratiṣṭhā bhūtānāṃ bhūmireva sanātanam //

yasya bhūmistasya sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam /
tatrātigṛddhā rājāno vinighnantītaretaram //