Mahabharata · Chapter 6.109

kathaṃ śikhaṇḍī gāṅgeyamabhyadhāvatpitāmaham /
pāñcālyaḥ samare kruddho dharmātmānaṃ yatavratam //

ke'rakṣanpāṇḍavānīke śikhaṇḍinamudāyudhāḥ /
tvaramāṇāstvarākāle jigīṣanto mahārathāḥ //

kathaṃ śāntanavo bhīṣmaḥ sa tasmindaśame'hani /
ayudhyata mahāvīryaḥ pāṇḍavaiḥ saha sṛñjayaiḥ //

na mṛṣyāmi raṇe bhīṣmaṃ pratyudyātaṃ śikhaṇḍinā /
kaccinna rathamadgo'sva dhanurvā'śīryatāsthataḥ //
sañjaya uvāca /

nāśīryata dhanuścāsya rathabhaṅgo na cāpyabhūt / yudhyamānasya sangrāme bhīṣmasya bharatarṣabha /
nighnataḥ samare śatrūnśaraiḥ sannataparvabhiḥ //

anekaśatasāhasrāvakānāṃ mahārathāḥ /
tathā dantigaṇā rājanhāyaścaiva susañjitāḥ //

abhyavartanta yuddhāya puraskṛtya pitāmaham //

yathāpratijñaṃ kauravya sa cāpi samirtijayaḥ /
pāryānāmakarodbhīṣmaḥ satataṃ samiti kṣayam //

yudhyamānaṃ maheṣvāsaṃ vinighnantaṃ parāñśaraiḥ /
pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ sārdha sarvataḥ paryavārayan //

daśame'hani samprāpte tatastāṃ ripuvāhinīm /
kīryamāṇāṃ śitairbāṇaiḥ śataśo'tha sahasraśaḥ //

na hi bhīṣmaṃ maheṣvāsaṃ pāṇḍavāḥ pāṇḍupūrvaja /
aśaknuvanraṇe jetuṃ pāśahastamivānatakam //

athopāyānmahārāja savyasācī dhanañjayaḥ /
trāsayanrathinaḥ sarvānbībhatsuraparājitaḥ //

siṃhavadvinadannuccairdhanurjyāṃ vikṣipanmuhuḥ /
śaraughānvisṛjanpārtho vyacaratkālavadraṇe //

tasya śabdena vitrastāstāvakā bhāratarṣabha /
siṃhasyeva mṛgā rājanvyadravanta mahābhayāt //

jayantaṃ pāṇḍavaṃ dṛṣṭvā tvatsainyaṃ cābhipīḍitam /
duryodhanastato bhīṣmamabravīdbhṛśapīḍitaḥ //

eṣa pāṇḍusutastāta śvetāśvaḥ kṛṣṇasārathiḥ /
dahate māmakānsarvānkṛṣṇavartmena kānanam //

paśya sainyāni gāṅgeya dravamāṇāni sarvaśaḥ /
paṇḍavena yudhāṃ śreṣṭha kālyamānāni saṃyuge //

yathā paśugaṇānpālaḥ sankālayati kānane /
tathedaṃ māmakaṃ sainyaṃ kālyate śatrutāpana //

dhanañjayaśarairbhagnaṃ dravamāṇaṃ tatastataḥ /
bhīmo'pyevaṃ durādharpo vidrāvayati me balam //

sātyakiścekitānaśca mādrīputrau ca pāṇḍavau /
abhimanyuḥ suvikrānto vāhinīṃ dravate mama //

dhṛṣṭadyumnastathā śūro rākṣasaśca ghaṭotkacaḥ /
vyadrāvayetāṃ sahasā sainyaṃ mama mahāraṇe //

vadhyamānasya sainyasya sarvairetairmahārathaiḥ /
nānyāṃ gatiṃ prapaśyāmi sthāne yuddhe ca bhārata //

ṛte tvāṃ puruṣavyāghra devatulyaparākramam /
paryāptastu bhavāñśīghraṃ pīḍitānāṃ gatirbhava //
sañjaya uvāca /

evamukto mahārāja pitā devavratastava /
cintayitvā muhūrtaṃ tu kṛtvā niścayamātmanaḥ //

tava sandhārayanputramabravīcchantanoḥ sutaḥ /
duryodhana vijānīhi sthiro bhūtvā viśāmpate //

pātayiṣye ripūnanyānpāṇḍavānpratipālayan . pratijñāto jayo hyadya pāṇḍavānāṃ mahātmanām //

pūrvakālaṃ tava mayā pratijñānaṃ mahābala /
hatvā daśasahasrāṇi kṣatriyāṇāṃ mahātmanām //

sangrāmādapayāsyāmi hyetatkarma samāhitam /
iti tatkṛtavāṃścāhaṃ yathoktaṃ bharatarṣabha //

adya cāpi mahatkarma prakariṣye yathābalam /
ahaṃ vā'dya hataḥ śeṣye haniṣye vā'dya pāṇḍavān //

aśakyāḥ pāṇḍavā jetuṃ devairapi savāsavaiḥ / kiṃ punarmartyadharmeṇa kṣatriyeṇa mahābalāḥ //

adya te puruṣavyāghra pratariṣye ṛṇaṃ tava /
bhartṛpiṇḍakṛtaṃ rājannihatāḥ pṛtanāmukhe //
sañjaya uvāca /

ityuktvā bharataśreṣṭha kṣatriyānpravapañcharaiḥ /
āsasāda durādharṣaḥ pāṇḍavānāmanīkinīm //

anīkamadhye tiṣṭhantaṃ gāṅgeyaṃ bhāratarṣabha /
āśīviṣamiva kruddhaṃ pāṇḍavāḥ pratyavārayan //

daśame'hani bhīṣmastu darśayañśaktimātmanaḥ /
rājañśatasahasrāṇi so'vadhītkurunandana //

pāñcālānāṃ ca ye śreṣṭhā rājaputrā mahārathāḥ /
teṣāmādatta tejāṃsi jalaṃ sūrya ivāṃśubhiḥ //

hatvā daśasahasrāṇi kuñjarāṇāṃ tarasvinām /
sārohāṇāṃ mahārāja hayānāṃ cāyutaṃ tathā //

pūrṇe śatasahasre dve pādātānāṃ narottamaḥ /
prajajvāla raṇe bhīṣmo vidhūma iva pāvakaḥ //

na caivaṃ pāṇḍaveyānāṃ kecicchekurnirīkṣitum /
uttaraṃ mārgamāsthāya tapantamiva bhāskaram //

te pāṇḍavevāḥ saṃrabdhā maheṣvāsena pīḍitāḥ /
vadhāyābhyadravanbhīṣmaṃ sṛñjayāśca mahārathāḥ //

sa vadhyamāno bahubhirbhīṣmaḥ śāntanavastathā /
avakīrṇo maheṣvāsaiḥ śailo meghairivāvṛtaḥ //

putrāstu tava gāṅgeyaṃ samantātparyavārayan /
mahatyā senayā sārdhaṃ tato yuddhamavartata //