Mahabharata · Chapter 6.108

kathaṃ śikhaṇḍī gāṅgeyamabhyavartata saṃyuge /
pāṇḍavāśca kathaṃ bhīṣmaṃ tanmamācakṣva sañjaya //
sañjaya uvāca /

tataḥ prabhāte vimale sūryasyodayanaṃ prati /
tāḍyamānāsu bherīṣu mṛdaṅgeṣvānakeṣu ca //

dhmāyamāneṣu śaṅkheṣu pāṇḍareṣu samantataḥ /
śikhaṇḍinaṃ puraskṛtya niryāptāḥ pāṇḍavā yudhi //

kṛtvā vyūhaṃ mahārāja sarvaśatrunibarhaṇam /
śikhaṇḍī sarvasainyānāmagra āsīdviśāmpate //

cakrarakṣau tatastasya bhīmasenadhanañjayau /
pṛṣṭhato draupadeyāśca saubhadraścaiva vīryavān //

sātyakiścekitānaśca teṣāṃ goptā mahārathaḥ /
dhṛṣṭadyumnastataḥ paścātpāñcālairabhirakṣitaḥ //

tato yudhiṣṭhiro rājā yamābhyāṃ sahitaḥ prabhuḥ /
prayayau siṃhanādena nādayanbharatarṣabha //

virāṭastu tataḥ paścātsvena sainyena saṃvṛttaḥ /
drupadaśca mahābāho tataḥ pañcādupādravat //

kekayā bhrātaraḥ pañca dhṛṣṭaketuśca vīryavān /
jaghanaṃ pālayāmāsuḥ pāṇḍaveyaśca rākṣasaḥ //

evaṃ vyūhya mahāsainyaṃ pāṇḍavāstava vāhinīm /
abhyadravanta sangrāme tyaktvā jīvitamātmanaḥ //

tathaiva kuravo rājanbhīṣmaṃ kṛtvā mahāratham /
agrataḥ sarvasainyānāṃ prayayuḥ pāṇḍavānprati //

putraistava durādharṣo rakṣitaḥ sumahābalaiḥ /
tato droṇo maheṣvāsaḥ putraścāsya mahābalaḥ //

bhagadattastataḥ paścādgajānīkena saṃvṛtaḥ /
kṛpaśca kṛtavarmā ca bhagadattamanuvratau //

kāmbhojarājo balavāṃstataḥ paścātsudakṣiṇaḥ /
māgadhaśca jayatsenaḥ saubalaśca bṛhadbalaḥ //

tathaivānye maheṣvāsāḥ suśarmapramukhā nṛpāḥ /
jaghanaṃ pālayāmāsustava sainyasya bhārata //

divasedivase prāpte bhīṣmaḥ śāntanavo yudhi /
āsurānakarodvyūhānpaiśācānatha rākṣasān //

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tava teṣāṃ ca bhārata /
anyonyaṃ nighnatāṃ rājanyamarāṣṭravivardhanam //

arjunapramukhāḥ pārthāḥ puraskṛtya śikhaṇḍinam /
bhīṣmaṃ yuddhe'bhyavartanta kiranto vividhāñśarān //

tatra bhārata bhīmena tāḍitāstāvakāḥ śaraiḥ /
rudhiraughapariklinnāḥ paralokaṃ yayustadā //

nakulaḥ sahadevaśca sātyakiśca mahārathaḥ /
tava sainayaṃ samāsādya pīḍayāmāsurojasā //

te vadhyāmānāḥ samare tāvakā bharatarṣabha /
nāśaknuvanvārayituṃ pāṇḍavānāṃ mahadbalam //

tatastu tāvakaṃ sainyaṃ vadhyamānaṃ samantataḥ /
samprādravaddaśaḥ diśaḥ kālyamānaṃ mahārathaiḥ //

trātāraṃ nādhyagacchanta tāvakā bharatarṣabha /
vadhyamānāḥ śitairbāṇaiḥ pāṇḍavaiḥ saha sṛñjayaiḥ //
dhṛtarāṣṭra uvāca /

pīḍyamānaṃ balaṃ dṛṣṭvā pārthairbhīṣmaḥ parākramī /
yadakārṣīdraṇe kruddhastanmamācakṣva sañjaya //

kathaṃ vā pāṇḍavā yuddhe pratyudyātāḥ parantapāḥ /
nighnanto māmakānvīrāṃstanmamācakṣva sañjaya //
sañjaya uvāca /

ācakṣe te mahārāja yadakārṣītpitā tava /
pīḍite tava putrasya sainye pāṇḍava sṛñjayaiḥ //

praṃhṛṣṭamanasaḥ śūrāḥ pāṇḍavāḥ pāṇḍupūrvaja /
abhyavartanta nighnantastava putrasya vāhinīm //

taṃ vināśaṃ manuṣyendra naravāraṇavājinām /
nāmṛṣyata tadā bhīṣmaḥ sainyaghātaṃ raṇe paraiḥ //

sa pāṇaḍavānmaheṣvāsaḥ pañcālāṃścaiva sṛñjayān /
nārācairvatsadantaiśca śitairañjalikaistathā //

abhyavarṣata durdharṣastyaktvā jīvitamātmanaḥ /
sa pāṇḍavānāṃ pravarānpañca rājanmahārathān //

āttaśastro raṇe yatnādvārayāmāsa sāyakaiḥ /
nānāśastrāstravarṣaistānvīryāmarṣapraveritaiḥ //

nijaghne samare kruddho hastyaśvaṃ cāmitaṃ bahu /
rathino'pātayadrājanrathebhyaḥ puruṣarṣabha //

sādinaścāśvapṛṣṭhebhyaḥ pādātāṃśca samāgatān //

gajārohāngajebhyaśca pareṣāṃ jayakāriṇaḥ /
tamekaṃ samare bhīṣmaṃ tvaramāṇaṃ mahāratham //

pāṇḍavāḥ samavartanta vajrahastamivāsurāḥ /
śakrāśanisamasparśānvimuñcanniśitāñcharān //

dikṣvadṛśyata sarvāsu ghoraṃ sandhārayanvapuḥ /
maṇḍalībhūtamevāsya nityaṃ dhanuradṛśyata //

sangrāme yudhyamānasya śakracāpopamaṃ mahat //
tadṛṣṭvā samare karma putrāstava viśāmpate //

vismāyaṃ paramaṃ gatvā pitāmahamapūjayan /
pārthā vimanaso bhūtvā praikṣanta pitaraṃ tava //

yudhyamānaṃ raṇe śūraṃ vipracittimivāmarāḥ /
na cainaṃ vārayāmāsurvyāttānanamivāntakam //

daśame'hani samprāpte rathānīkaṃ śikhaṇḍinaḥ /
adahanniśitairbāṇaiḥ kṛṣṇavartmeva kānanam //

taṃ śikhaṇḍī tribhirbāṇairabhyavidhyatsanāntare /
āśīviṣamiva kruddhaṃ kālasṛṣṭamivāntakam //

sa tenātibhṛśaṃ viddhaḥ prekṣya bhīṣmaḥ śikhaṇḍinam /
punarnālokayatkruddhaḥ prahasannidamabravīt //

kāmaṃ prahara vā mā vā na tvāṃ yotsye kathañcana /
yaiva hi tvaṃ kṛtā dhātrā saiva hi tvaṃ śikhaṇḍinī //

tasya tadvacanaṃ śrutvā śikhaṇḍī krodhamūrcchitaḥ /
uvāca bhīṣmaṃ samare sṛkviṇī parilelihan //

jānāmi tvāṃ mahābāho kṣatriyāṇāṃ bhayankaram /
mayā śrutaṃ ca te yuddhaṃ jāmadagnyena vai saha //

divyaśca te prabhāvo'yaṃ mayā ca bahuśaḥ śrutaḥ /
janannapi prabhāvaṃ te yotsye'dyāhaṃ tvayā saha //

pāṇḍavānāṃ priyaṃ kurvannātmanaśca narottama //
adya tvāṃ yodhayiṣyāmi raṇe puruṣasattama //

dhruvaṃ ca tvāṃ haniṣyāmi śape satyena te'grataḥ /
etacchrutvā ca madvākyaṃ yatkṛtyaṃ tatsamācara //

kāmaṃ yudhyasva vā mā vā na me jīvanpramokṣyase /
sudṛṣṭaḥ kriyatāṃ bhīṣma loko'yaṃ samitiñjaya //
sañjaya uvāca /

evamuktvā tato bhīṣmaṃ pañcabhirnataparvabhiḥ /
avidhyata raṇe bhīṣmaṃ pratudanvākyasāyakaiḥ //

tasya tadvacanaṃ śrutvā savyasācī mahārathaḥ /
kālo'yamiti sañcintya śikhaṇḍinamacodayat //

ahaṃ tvāmanuyāsyāmi parānvidrāvayañśaraiḥ /
abhidrava susaṃrabdho bhīṣmaṃ bhīmaparākramam //

na hi te saṃyuge pīḍāṃ śaktāḥ kartuṃ mahābalāḥ /
tasmādadya mahābāho yatnādbhīṣyamabhidrava //

ahatvā samare bhīṣma yadi yāsyasi māriṣa /
avahāsyo'sya lokasya bhaviṣyasi mayā saha //

nāvahāsyā yathā vīra bhavema paramāhave /
tathā kuru raṇe yatnaṃ sādhayasva pitāmaham //

kurūṃśca sahitānsarvānyatamānānmahārathān /
ahamāvārayiṣyāmi sāvayasva pitāmaham //

droṇaṃ ca droṇaputraṃ ca kṛpaṃ cātha suyodhanam /
citrasenaṃ vikarṇaṃ ca saindhavaṃ ca yajadratham //

vindānuvindāvāvantyau kāmbhojaṃ ca sudakṣiṇam /
bhagadattaṃ tathā śūraṃ māgadaṃ ca mahābalam //

saumadattiṃ tathā śūramārśyaśṛṅgiṃ ca rākṣasam /
trigartarājaṃ ca raṇe saha sarvairmahārathaiḥ //

ahamāvārayiṣyāmi veleva makarālayam . kurūṃśca sahitānsarvānyudhyamānānmahābalān /
nivārayiṣyāmi raṇe sādhayasva pitāmaham //