Mahabharata · Chapter 6.1
ekasthāḥ sarvavarṇāste maṇḍalaṃ bahuyojanam /
paryākrāmanta deśāṃśca nadīḥ śailānvanāni ca //
teṣāṃ yudhiṣṭhiro rājā sarveṣāṃ puruṣarṣabha /
vyādideśa savāhānāṃ bhakṣyabhojyamanuttamam //
sañjñāya vividhāstāta teṣāṃ cakre yudhiṣṭhiraḥ /
evaṃvādī veditavyaḥ pāṇḍaveyo'yamityuta //
abhijñānāni sarveṣāṃ sañjñāścābharaṇāni ca /
yojayāmāsa kauravyo yuddhakāla upasthite //
dṛṣṭvā dhvajāgraṃ pārthasya dhārtarāṣṭro mahāmanāḥ /
saha sarvairmahīpālaiḥ pratyavyūhata pāṇḍavam //
pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani /
madhye nāgasahasrasya bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ //
dṛṣṭvā duryodhanaṃ hṛṣṭāḥ pāñcālā yuddhanandinaḥ /
dadhmuḥ prītā mahāśaṅkhānbherīrjaghnuḥ sahasraśaḥ //
tataḥ prahṛṣṭāṃ svāṃ senāmabhivīkṣyātha pāṇḍavāḥ /
babhūvurhṛṣṭamanaso vāsudevaśca vīryavān //
svayodhānharṣayantau ca vāsudevadhanañjayau /
dadhmatuḥ puruṣavyāghrau divyau śaṅkhau rathe sthitau //
pāñcajanyasya śaṅkhasya devadattasya cobhayoḥ /
śrutvā tu ninadaṃ yodhāḥ śakṛnmūtraṃ prasusruvuḥ //
yathā siṃhasya nadataḥ svanaṃ śrutvetare mṛgāḥ /
trayeyurninadaṃ śrutvā tathā'sīdata tadbalam //
udatiṣṭhadrajo bhaumaṃ na prājñāyata kiñcana /
astaṃ gata ivādityaḥ sainyena rajasā vṛtaḥ //
savarṣa tatra parjanyo māṃsaśoṇitavṛṣṭimān /
vyukṣansarvāṇi sainyāni tadadbhutamivābhavat //
vāyustataḥ prādūrabhūnnīcaiḥ śarkarakarṣaṇaḥ /
vinighnaṃstānyanīkāni śataśo'tha sahasraśaḥ //
ubhe sainye ca rājendra yuddhāya mudite bhṛśam /
kurukṣetre sthite yatte sāgarakṣubhitopame //
tayostu senayorāsīdadbhutaḥ sa tu sangamaḥ /
yugānte samanuprāpte dvayoḥ sāgarayoriva //
śūnyā'sītpṛthivī sarvā vṛddhabālāvaśeṣitā / niraśvapuruṣevāsīdrathakuñjaravarjitā /
tena senāsamūhena samānītena kauravaiḥ //
tataste samayaṃ cakruḥ kurupāṇḍavasomakāḥ /
dharmānsaṃsthāpayāmāsuryuddhānāṃ bharatarṣabha //
nivṛtte vihite yuddhe syātprītirnaḥ parasparam /
yathāparaṃ yathāyogaṃ na ca syātkasyacitpunaḥ //
vācā yuddhe pravṛttānāṃ vācaiva pratiyodhanam /
niṣkrāntāḥ pṛtanāmadhyānna hantavyāḥ kadācana //
rathī ca rathinā yodhyo gajena gajadhūrgataḥ /
aśvenāśvī padātiśca pādātenaiva bhārata //
yathāyogaṃ yathākāmaṃ yathotsāhaṃ yathābalam /
samābhāṣya prahartavyaṃ na viśvaste na vihvale //
pareṇa saha saṃyuktaḥ pramatto vimukhastathā /
kṣīṇaśastro vivarmā ca na hantavyaḥ kadācana //
na sūteṣu na dhuryeṣu na ca śastropanāyiṣu /
na bherīśaṅkhavādeṣu prahartavyaṃ kathañcana //
evaṃ te samayaṃ kṛtvā kurupāṇḍavasomakāḥ /
vismayaṃ paramaṃ jagmuḥ prekṣamāṇāḥ parasparam //
niviśya ca mahātmānastataste puruṣarṣabhāḥ /
hṛṣṭarūpāḥ samunaso babhūvuḥ sahasainikāḥ //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0