Mahabharata · Chapter 5.8

śalyaḥ śrutvā tu dūtānāṃ sainyena mahatā vṛtaḥ /
abhyātpāṇḍavānrājansaha putrairmahārathaiḥ //

tasya senāniveśo'bhūdadhvardhamiva yojanam /
tathā hi vipulāṃ senāṃ bibharti sa nararṣabhaḥ //

akṣauhiṇīpatī rājanmahāvīryaparākramāḥ /
vicitrakavacāḥ śūrā vicitradhvajakārmukāḥ //

vicitrābharaṇāḥ sarve vicitrarathavāhanāḥ /
vicitrasragdharāḥ sarve vivitrāmbarabhūṣaṇāḥ //

svadeśaveṣābharaṇā vīrāḥ śatasahasraśaḥ /
tasya senāpraṇetāro babhūvuḥ kṣatriyarṣabhāḥ //

vyathayanniva bhūtāni kampayanniva medinīm /
śanairviśrāmayansenāṃ sa yayau yatra pāṇḍavaḥ //

tato duryodhanaḥ śrutvā mahātmānaṃ mahāratham /
upāyāntamabhidrutya svayamānarca bharata //

kārayāmāsa pūjārthaṃ tasya duryodhanaḥ sabhāḥ /
ramaṇīyeṣu deśeṣu ratnacitrāḥ svalaṅkṛtāḥ //

śilpibhirvividhaiścaiva krīḍāstatra prayojitāḥ /
tatra mālyāni māṃsāni bhakṣyaṃ peyaṃ ca satkṛtam //

kūpāśca vividhākārā audakāni gṛhāṇi ca // sa tāḥ sabhāḥ samāsādya pūjyamāno yathā'maraḥ /

duryodhanasya sacivairdeśe deśe samantataḥ // ājagāma sabhāmanyāṃ devāvasathavarcasam /

sa tatra viṣayairyuktaiḥ kalyāṇairatimānuṣaiḥ // mene'bhyadhikamātmānamavamene purandaram /

papraccha sa tataḥ preṣyānprahṛṣṭaḥ kṣatriyarṣabhaḥ // yudhiṣṭhirasya puruṣāḥ ke'tra cakruḥ sabhā imāḥ /

ānīyantāṃ sabhākārāḥ pradeyārhā hi me matāḥ // pradeyameṣāṃ dāsyāmi kuntīputro'numanyatām / 5-8-15a tataḥ prahṛṣṭaṃ rājānaṃ jñātvā te sacivāstadā duryodhanāya tatsarvaṃ kathayanti sma vismitāḥ //

samprahṛṣṭo yadā śalyo diditsurapi jīvitam /
gūḍho duryodhanastatra darśayāmāsa mātulam //

taṃ dṛṣṭvā madrarājaśca jñātvā yatnaṃ ca tasya tam /
pariṣvajyābravītprīta iṣṭo'rtho dhriyatāmiti //
duryodhana uvāca /

satyavāgbhava kalyāṇa varo vai mama dīyatām /
sarvasenāpraṇetā vai bhavānbhavitumarhati //

yathaiva pāṇḍavāstubhyaṃ tathaiva bhavato hyaham /
anumānyaṃ ca pālyaṃ ca bhaktaṃ ca bhaja māṃ vibho //
vaiśampāyana uvāca /

kṛtamityabravīcchalyaḥ kimanyatkriyatāmiti /
kṛtamityeva gāndhāriḥ pratyuvāca punaḥpunaḥ //
śalya uvāca /

gaccha duryodhana puraṃ svakameva nararṣabha /
ahaṃ gamiṣye druṣṭuṃ vai yudhiṣṭhiramarindamam //

dṛṣṭvā yudhiṣṭhiraṃ rājankṣiprameṣye narādhipa /
avaśyaṃ cāpi draṣṭavyaḥ pāṇḍavaḥ puruṣarṣabhaḥ //
duryodhana uvāca /

kṣiprāmāgamyatāṃ rājanpāṇḍavaṃ vīkṣya pārthiva /
tvayyadhīnāḥ sma rājendra varadānaṃ smarasva naḥ //
śalya uvāca /

kṣiprameṣyāmi bhadraṃ te gacchasva svapuraṃ nṛpa /
dṛṣṭvā tu pāṇḍavānrājanna mithyā kartumutsahe //
vaiśampāyana uvāca /

paryaṣvajetāmanyonyaṃ śalyaduryodhanāvubhau //

sa tathā śalyamāmantrya purāyātsvakaṃ puram /
śalyo jagāma kaunteyānākhyātuṃ karma tasya tat //

upaplāvyaṃ sa gatvā tu skandhāvāraṃ praviśya ca /
pāṇḍavānatha tānsarvāñśalyastatra dadarśa ha //

cirāttu dṛṣṭvā rājānaṃ mātulaṃ samitiñjayam /
āsanebhyaḥ samutpetuḥ sarve sahayudhiṣṭhirāḥ //

tathā bhīmārjunau hṛṣṭau svastrīyau ca yamāvubhau /
draupadī ca subhadrā ca abhimanyuśca bhārata //

sametya ca mahāpāhuṃ śalyaṃ pāṇḍusutastadā /
pādyamarghyaṃ ca gāṃ caiva pratigrāhya purodhasā //

katāñjaliradīnātmā dharmātmā śalyamabravīt /
svāgataṃ te'stu vai rājannetadāsanamāsyatām //

tato nyaṣīdacchalyaśca kāñcane paramāsane /
tatra pādyathārghyaṃ ca nyavedayata pāṇḍavaḥ //
śalya uvāca /

duḥkhasyaitasya mahato dhārtarāṣṭrakṛtasya vai /
avāpsyasi phalaṃ rājanhatvā śatrūnparantapa //

viditaṃ te mahārāja lokatantraṃ narādhipa /
tasmāllokakṛtaṃ kiñcittava tāta na vidyate //
vaiśampāyana uvāca /

nivedya cārghyaṃ vidhivanmadrarājāya bhārata /
kuśalaṃ pāṇḍavo'pṛcchacchalyaṃ sarvasukhāvaham //

sa taiḥ parivṛtaḥ sarvaiḥ pāṇḍavairdharmacāribhiḥ /
āsane copaviṣṭaḥ sa śalyaḥ pārthamathābravīt //
śalya uvāca /

kuśalaṃ rājaśārdūla sarvatra kurunandana /
araṇyavāsāddiṣṭyā'si vimukto jayatāṃ vara //

duṣkaraṃ te kṛtaṃ rājannirjane gahane vane /
bhrātṛbhiḥ saha kaunteya kṛṣṇāyā cānayā'nagha //

ajñātavāsaṃ ghoraṃ ca vasatā duṣkaraṃ kṛtam /
duḥkhameva kutaḥ saukhyaṃ rājyabhraṣṭasya bhārata //

satye tapasi dāne ca tava buddhiryudhiṣṭhira /
kṣamā damaścāhiṃsā ca satyaṃ caiva yudhiṣṭhira //

adbhutaśca punarlokastvayi rājanpratiṣṭhitaḥ /
mṛdurvadānyo brahmaṇyo dānto dharmaparāyaṇaḥ //

dharmāste viditā rājanbahavo lokasākṣikāḥ /
sarvaṃ jagadidaṃ tāta viditaṃ te parantapa //

muditaśca punarlokastvayi rājanpratiṣṭhite /
diṣṭyā kṛcchramidaṃ rājanpāritaṃ bharatarṣabha //

diṣṭyā paśyāmi rājendra dharmātmānaṃ sahānugam /
nistīrṇaduṣkaraṃ rājaṃstvāṃ dharmanicayaṃ prabho //
vaiśampāyana uvāca /

tato'syākathayadrājā duryodhanasamāgamam /
tacca śuśrūṣitaṃ sarvaṃ varadānaṃ ca bhārata //
yudhiṣṭhira uvāca /

sukṛtaṃ te kṛtaṃ rājanprahṛṣṭenāntarātmanā /
duryodhanasya yadvīra tvayā vācā pratiśrutam //

ekaṃ tvicchāmi bhadraṃ te kriyamāṇaṃ mahīpate /
rājannakartavyamapi kartumarhasi sattama //

mama tvavekṣayā vīra śṛṇu vijñāpayāmi te /
bhavāniha mahārāja vāsudevasamo yudhi //

karṇārjunābhyāṃ samprāpte dvairathe rājasattama /
karṇasya bhavatā kāryaṃ sārathyaṃ nātra saṃśayaḥ //

tatra pālyo'rjuno rājanyadi matpriyamicchasi / tejovadhaśca te kāryaḥ sauterasmañjayāvahnaḥ /
akartavyamapi hyetatkarmumarhasi mātula //
śalya uvāca /

śrṛṇu pāṇḍava bhadraṃ te yadbravīṣi mahātmanaḥ /
tejovadhanimittaṃ māṃ sūtaputrasya saṅgame //

ahaṃ tasya bhaviṣyāmi saṅghrāme sārathirdhruvam /
vāsudevena hi samaṃ nityaṃ māṃ so'bhimanyato //

tasyāhaṃ kuruśārdūla pratīpamahitaṃ vacaḥ /
dhruvaṃ sankathayiṣyāmi yoddhukāmasya saṃyuge //

yathā sa hṛtadarpaśca hṛtatejāśca pāṇḍava /
bhaviṣyati sukhaṃ hantuṃ satyametadbravīmi te //

evametatkariṣyāmi yathā tāta tvamāttha mām /
yaccānyadapi śakṣyāmi tatkariṣyāmi te priyam //

yacca duḥkhaṃ tvayā prāptaṃ dyūte vai kṛṣṇayā saha /
paruṣāṇi ca vākyāni sūtaputrakṛtāni vai //

jaṭāsurātparikleśaḥ kīcakācca mahādyute /
draupadyā'dhigataṃ sarvaṃ damayantyā yathā'śubham //

sarvaṃ duḥkhamidaṃ vīra sukhodarkaṃ bhaviṣyati /
nātra manyustvayā kāryo vidhirhi balavattaraḥ //

duḥkhāni hi mahātmānaḥ prāpnuvanti yudhiṣṭhira /
devairapi hi duḥkhāni prāptāni jagatīpate //

indreṇa śrūyate rājansabhāryeṇa mahātmanā /
anubhūtaṃ mahadduḥkhaṃ devarājena bhārata //