Mahabharata · Chapter 5.9

kathamindreṇa rājendra sabhāryeṇa mahātmanā /
duḥkhaṃ prāptaṃ paraṃ ghorametadicchāmi veditum //
śalya uvāca /

śṛṇu rājanpurāvṛttamitihāsaṃ purātanam /
sabhāryeṇa yathā prāptaṃ duḥkhamindreṇa bhārata //

tvaṣṭā prajāpatirhyāsīddevaśreṣṭho mahātapāḥ /
sa putraṃ vai triśirasamindradrohātkilāsṛjat //

aindraṃ sa prārthayatsthānaṃ viśvarūpo mahādyutiḥ /
taistribhirvadanairghoraiḥ sūryendujvalanopamaiḥ //

vedānekena so'dhīte surāmekena cāpibat /
ekena ca diśaḥ sarvāḥ pibanniva nirīkṣate //

sa tapasvī mudurdānto dharme tapasi codyataḥ /
tapastasya mahattīvraṃ suduścaramarindama //

tasya dṛṣṭvā tapovīryaṃ satyaṃ cāmitatejasaḥ /
viṣādamagamacchakra indro'yaṃ mā bhavediti //

kathaṃ sajjecca bhogeṣu na ca tapyenmahattapaḥ /
vivardhamānastriśirāḥ sarvaṃ hi bhuvanaṃ graset //

iti sañcintya bahudhā buddhimānbharatarṣabha /
ājñāpayatso'psarasastvaṣṭṛputrapralobhane //

yathā sa sajjetriśirāḥ kāmabhogeṣu vai bhṛśam /
kṣipraṃ kuruta gacchadhvaṃ pralobhayata māciram //

śṛṅgāraveṣāḥ suśroṇyo hārairyuktā manoharaiḥ /
hāvabhāvasamāyuktāḥ sarvāḥ saundaryaśobhitāḥ //

pralobhayata bhadraṃ vaḥ śamayadhvaṃ bhayaṃ mama /
asvasthaṃ hyātmanātmānaṃ lakṣayāmi varāṅganāḥ //

bhayaṃ tanme mahāghoraṃ kṣipraṃ nāśayatābalāḥ /
apsarasa ūcuḥ /
tathā yatnaṃ kariṣyāmaḥ śakra tasya pralobhane /
yathā nāvāpsyasi bhayaṃ tasmādbalaniṣūdana //

nirdahanniva cakṣurbhyāṃ yo'sāvāste taponidhiḥ /
taṃ praloyituṃ deva gacchāmaḥ sahitā vayam //

yatiṣyāmo vaśe kartuṃ vyapanetuṃ ca te bhayam /
śalya uvāca /
indreṇa tāstvanujñātā jagmustriśiraso'ntikam /
tatra tā vividhairbhāvairlobhayantyo varāṅganāḥ //

nṛttaṃ sandarśayāmāsustathaivāṅgeṣu sauṣṭhavam /
nābhyagacchatpraharṣaṃ tāḥ sa paśyansumahātapāḥ //

indriyāṇi vaśe kṛtvā pūrṇasāgarasannibhaḥ /
tāstu yatnaṃ paraṃ kṛtvā punaḥ śakramupasthitāḥ //

kṛtāñjalipuṭāḥ sarvā devarājamathābruvan /
na sa śakyaḥ sudurdharṣo dhairyāccālayituṃ prabho //

yatte kāryaṃ mahābhāga kriyatāṃ tadanantaram /
sampūjyāpsarasaḥ śakro visṛjya ca mahāmatiḥ //

cintayāmāsa tasyaiva vadhopāyaṃ yudhiṣṭhira /
sa tūṣṇīṃ cintayanvīro devarājaḥ pratāpavān //

viniścitamatirdhīmānvadhe triśiraso'bhavat /
vajramasya kṣipāmyadya sa kṣipraṃ nabhaviṣyati //

śatruḥ pravṛddho nopekṣyo durbalo'pi balīyasā /
śāstrabuddhyā viniścitya kṛtvā buddhiṃ vadhe dṛḍhām //

atha vaiśvānaranibhaṃ ghorarūpaṃ bhayāvaham /
mumoca vajraṃ sankruddhaḥ śakrastriśirasaṃ prati //

sa papāta hatastena vajreṇa dṛḍhamāhataḥ /
parvatasyeva śikharaṃ praṇunnaṃ medinītale //

taṃ tu vajrahataṃ dṛṣṭvā śayānamacalopamam /
na śarma lebhe devendro dīpitatastasya tejasā //

hato'pi dīptatejāḥ sa jīvanniva hi dṛśyate /
ghātitasya śirāṃsyājau jīvantīvādbhutāni vai //

śirāṃsi tasyājāyanta trīṇyeva śakunāstrayaḥ / tittiriḥ kalaviṅkaśca tathaiva ca kapiñjalaḥ /
viśvarūpaśirāṃsyeva jāyante tāni bhārata //

tato'tibhītagātrastu śakra āste vicārayan /
athājagāma paraśuṃ skandhenādāya vardhakiḥ //

tadaraṇyaṃ mahārāja yatrāste'sau nipātitaḥ /
sa bhītastatra takṣāṇaṃ ghaṭamānaṃ śacīpatiḥ //

apaśyadabravīccainaṃ satvaraṃ pākaśāsanaḥ /
kṣipraṃ chindhi śirāṃsyasya kuruṣva vacanaṃ mama //
takṣovāca /

mahāskandho bhṛśaṃ hyeṣa paraśurnabhaviṣyati /
kartuṃ cāhaṃ na śakṣyāmi karma rādbhirvigarhitam //
indra uvāca /

mā bhaistvaṃ śīghrametadvai kuruṣva vacanaṃ mama /
matprasādāddhi te śastraṃ vajrakalpaṃ bhaviṣyati //
takṣovāca /

kaṃ bhavantamahaṃ vidyāṃ ghorakarmāṇamadya vai /
etadicchāmyahaṃ śrotuṃ tattvena kathayasva me //
indra uvāca /

ahamindro devarājastakṣanviditamastu te /
kuruṣvaitadyathoktaṃ me takṣanmā'tra vicāraya //

mayā hi nihataḥ śete triśirāstvaṃ ca vidvi vai /
vaiśampāyana uvāca /
sa prahvaḥ prāñjalirbhūtvā idaṃ vacanamabravīt //

krūreṇa nāpatrapase kathaṃ śakreha karmaṇā /
ṛṣiputramimaṃ hatvā brahmahatyābhayaṃ na te //
śakra uvāca /

paścāddharmaṃ cariṣyāmi pāvanārtha suduścaram /
śatrureṣa mahāvīryo vajreṇa nihato mayā //

adyāpi cāhamudvignastakṣannasmādbibhemi vai /
kṣipraṃ chindhi śirāṃsi tvaṃ kariṣye'nugrahaṃ tava //

śiraḥ paśoste dāsyanti bhāgaṃ yajñeṣu mānavāḥ /
eṣa te'nugrahastakṣankṣipraṃ kuru mama priyam //
śalya uvāca /

etacchrutvā tu takṣā sa mahendravacanāttadā /
śirāṃsyatha triśirasaḥ kuṭhāreṇācchinattadā //

nikṛtteṣu tatasteṣu niṣkrāmannaṇḍajāstvatha /
kapiñjalāstittirāśca kalaviṅkāśca sarvaśaḥ //

yena vedānadhīte sma pibate somameva ca /
tasmādvakrārdviniśceruḥ kṣipraṃ tasya kapiñjalāḥ //

yena sarvā diśo rājanpibanniva nīrīkṣate /
tasmādvakrādviniścerustittirāstasya pāṇḍava //

yatsurāpaṃ tu tasyāsīdvakraṃ triśirasastadā /
kalaviṅkāḥ samutpetuḥ śyenāśca bharatarṣabha //

tatasteṣu nikṛtteṣu vijvaro maghavānatha / takṣṇe tathā varaṃ dattvā prahṛṣṭastridaśeśvaraḥ //

jagāma tridivaṃ devastakṣā'pi svagṛhānyayau /
mene kṛtārthamātmānaṃ hatvā śatruṃ surārihā //

takṣāpi svagṛhaṃ gatvā naiva śaṃsati kasyacit /
athainaṃ nābhijānanti varṣamekaṃ tathāgatam //

atha saṃvatsare pūrṇe bhūtāḥ paśupateḥ prabho / tamākrośanta maghavānnaḥ prabhurbrahmahā iti /

tata indro vrataṃ ghoramācaratpākaśāsanaḥ /
tapasā ca susaṃyuktaḥ saha devairmarudgaṇaiḥ //

samudreṣu pṛthivyāṃ ca vanaspatiṣu strīṣu ca /
vibhajya brahmahatyāṃ ca tānvarairapyayojayat //

varadastu varaṃ dattvā pṛthivyai sāgarāya ca /
vanaspatibhyaḥ strībhyaśca brahmahatyāṃ nunoda tām //

tatastu śuddho bhagavāndevairlokaiśca pūjitaḥ /
indrasthānamupātiṣṭhatpūjyamāno maharṣibhiḥ //

tvaṣṭā prajāpatiḥ śrutvā śakreṇātha hataṃ sutam /
krodhasaṃraktanayana idaṃ vacanamabravīt //
tvaṣṭovāca /

tapyamānaṃ tapo nityaṃ kṣāntaṃ dāntaṃ jitendriyam /
vinā'parādhena yataḥ putraṃ hiṃsitavānmama //

tasmācchakravināśāya vṛtramutpādayāmyaham / lokāḥ paśyantu me vīryaṃ tapasaśca balaṃ maham /
sa ca paśyatu devendro durātmā pāpacetanaḥ //

upaspṛśya tataḥ kruddhastapasvī sumahāyaśāḥ /
agnau hutvā samutpādya ghoraṃ vṛtramuvāca ha //

indraśatro vivardhasva prabhāvāttapaso mama /
so'varghata divaṃ stabdhvā sūryavaiśvānaropamaḥ //

kiṃ karomīti covāca kālasūrya ivoditaḥ /
śakraṃ jahīti cāpyukto jagāma tridivaṃ tataḥ //

tato yuddhaṃ samabhavadvṛtravāsavayormahat /
sankruddhayormahāghoraṃ prasaktaṃ kurusattama //

tato jagrāha devendraṃ vṛtro vīraḥ śatakratum /
apāvṛtyākṣipadvakre śakraṃ kopasamanvitaḥ //

graste vṛtreṇa śakre tu sambhrāntāstridiveśvarāḥ /
asṛjaṃste mahāsatvā jṛmbhikāṃ vṛtranāśinīm //

vijṛmbhamāṇasya tato vṛtrasyāsyādapāvṛtāt /
svānyaṅgānyabhisankṣipya niṣkrānto balanāśanaḥ //

tataḥ prabhṛti lokasya jṛmbhikā prāṇisaṃśritā /
jahṛṣuśca surāḥ sarve śakraṃ dṛṣṭvā viniḥsṛtam //

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ vṛtravāsavayoḥ punaḥ /
saṃrabdhayostadā ghoraṃ suciraṃ bharatarṣabha //

yadā vyavardhata raṇe vṛtro balasamanvitaḥ / tvaṣṭustejobalāviddhastadā śakro nyavartata /

nivṛtte ca tadā devā viṣādamagamanparam /
sametya saha śakreṇa tvaṣṭustejovimohitāḥ //

amantrayanta te sarve munibhiḥ saha bhārata /
kiṃ kāryamiti vai rājanvicintya bhayamohitāḥ //

jagmuḥ sarve mahātmānaṃ manobhirviṣṇumavyayam /
upaviṣṭā mandarāgre sarve vṛtravadhepsavaḥ //