Mahabharata · Chapter 4.70

prasthāpya senāṃ kanyāśca gaṇikāśca svalankṛtāḥ /
matsyarājo mahārājaḥ prahṛṣṭa idamabravīt //

vrigartāḥ kuravaḥ sarve sangrāme nirjitā mayā /
praviśyāntaḥpuraṃ hṛṣṭā dyūtaṃ dīvyāma brāhmaṇa //

akṣānāhara sairandhri āsanaṃ copakalpaya /
ādāya vyajanaṃ tvaṃ ca pārśvato'nantarā bhava //

taṃ tathāvādinaṃ dṛṣṭvā pāṇḍavaḥ pratyabhāpata /
na devitavyaṃ hṛṣṭena kitaveneti naḥ śrutam //

na tvāmadya mudā yuktamahaṃ devitumutsahe . priyaṃ tu te cikīrpāmi vartatāṃ yadi rocate /
dyūtaṃ kartuṃ na vāñchāmi narendra janasaṃsadi //
virāṭa uvāca /

striyo gāvo hiraṇyaṃ ca yaccānyadvasu kiñcana /
na me kiñcittvayā kāryamantareṇāpi devitam //
kaṅka uvāca /

kiṃ te dyūtena rājendra bahudoṣeṇa mānada /
devane bahavo doṣāstasmāttatparivarjayet //

śruto vā yadi vā dṛṣṭo dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ /
sa rājyaṃ dhanamakṣayyaṃ paṇamekamamanyata //

kṛṣṇāṃ ca bhāryāṃ dayitāṃ bhrātṝṃśca tridaśopamān /
niḥsaṃśayaṃ sa kitavaḥ paścāttapyati pāṇḍavaḥ //

vividhānāṃ ca ratnānāṃ dhanānāṃ ca parājaye /
abhīpsitavināśaśca vākpāruṣyamanantaram //

aviśvāsyaṃ budhairnityamekāhnā dravyanāśanam /
dyūte hāritavānsarvaṃ tasmāddyūtaṃ na rocaye //

athavā manyase rājandīvyāva yadi rocate /
evamābhāṣya vākyaistu krīḍatastau narottamau //

pravartamāne dyūte tu mātsyaḥ pāṇḍavamabravīt //

paśya putreṇa me yuddhe tādṛśāḥ kuravo jitāḥ /
kuravo'tirathāḥ sarve devairapi sudurjayāḥ //

tato'bravīddharmarājo dyūte mātsyaṃ yudhiṣṭhiraḥ /
diṣṭyā te vijitā gāvaḥ kuravaśca parājitāḥ //

atyadbhutatamaṃ manye uttaraścetkūrūñjayet /
yantā bṛhannalā yasya sa kathañcidvijeṣyate //

tato virāṭaḥ kṣubhito manyunā ca pariplutaḥ /
uvāca vacanaṃ kruddhaḥ parivrājamanantaram //

tādṛśena tu yodhena maheṣvāsena dhīmatā /
kuravo nirjitā yuddhe tatra kiṃ brāhmaṇādbhutam //
yudhiṣṭhira uvāca /

samaṃ ṣaṇḍena me putraṃ brahmabandho praśaṃsasi /
vācyāvācyaṃ na jānīṣe nūnaṃ māmavamanyase //
virāṭa uvāca /

samaṃ ṣaṇḍena me putraṃ brahmabandho praśaṃsasi /
vācyāvācyaṃ na jānīṣe nūnaṃ māmavamanyase //

pumāṃso bahavo dṛṣṭāḥ sūtāśca bahavo mayā /
vikramya yantā yoddhā ca na me dṛṣṭaḥ kadācana //

vipriyaṃ na caredrājñāmanukūlaṃ priyaṃ vadet /
ācaranvipriyaṃ rājñāṃ na jātu sukhamedhate //

vayasyatvāttu te sarvamaparādhamimaṃ kṣame /
nedṛśīṃ pravadarvācaṃ yadi jīvitumicchasi //
vaiśampāyana uvāca /

tato'bravītpunaḥ kaṅkaḥ prahasya kuruvardhanaḥ /
bṛhannalāyā sajendra dhuṣyatāṃ nagare jayaḥ //

uttareṇa tu sārathyaṃ kṛtaṃ nūnaṃ bhaviṣyati / nimittaṃ kiñcidutpannaṃ tarkaścāpi dṛḍho mama /
yato jānāmi rājendra nānyathā tadbhaviṣyati //

kuravo'pi mahāvīryā devairapi sudurjayāḥ /
sasomavaruṇādityaiḥ sayakṣeśahutāśanaiḥ //

yatra śāntanavo bhīṣmo droṇakarṇau sudurjayau /
aśvatthāmā vikarṇaśca somadatto jayadrathaḥ //

bhūriśravāḥ śalo bhūrirjalasandhiśca vīryavān /
duryodhano duṣprasaho duḥśāsanaviviṃśatī //

vṛṣaseno'śvavegaśca vāyuvegasuvarcasau /
bāhlīkaḥ śūrasenaśca yuyutsuśca parantapaḥ //

saubalaḥ śakuniścaiva dyumatsenaśca sālvarāṭ /
anye ca bahavaḥ śūrā nānājanapadeśvarāḥ //

kṛpeṇācāryamukhyena sahitāḥ kuravo nṛpāḥ / sañjakārmukanistriṃśā rathino rathayūthapāḥ /
anye caiva mahāvīryā rājaputrā mahārathāḥ //

marudgaṇaiḥ parivṛtaḥ sākṣādapi purandaraḥ /
tadbalaṃ na jayetkruddho bhīṣmadroṇādibhirvṛtam //

kastadbṛhannalādanyo manuṣyaḥ pratiyotsyati /
yasya bāhubale tulyo na bhaviṣyati kaścana //

atīva samaraṃ dṛṣṭvā harṣo yasyābhivardhate /
kimevaṃ puruṣo loko divi vā bhuvi vidyate //
vaiśampāyana uvāca /

tena sankṣubhito rājā dīryamāṇena cetasā /
abravīdvacanaṃ krūramajānanvai yudhiṣṭhiram //

kaṅkha mā brūhi me vākyaṃ pratikūlaṃ dvijottama /
bahuśaḥ pratiṣiddhastvaṃ na ca vācaṃ niyacchasi //

niyantā cenna vidyeta na kaściddharmamācaret /
iti prakṣubhito rājā so'kṣeṇābhyahanadbhṛśam //

tasya takṣakabhogābhaṃ bāhumutkṣipya dakṣiṇam /
virāṭaḥ prāhanatkruddhaḥ karṇamāśritya dakṣiṇam //

mukhe yudhiṣṭhiraṃ kopānmaivamityavabhartsayan /
balavatpratividdhasya nastaḥ śoṇitamāsravat //

akṣeṇābhihato rājā virāṭena yudhiṣṭhiraḥ /
tūṣṇīmāsīnmahābāhuḥ kṛṣṇāṃ paśyansuduḥkhitām //

tasya raktotpalanibhaṃ śirasaḥ śoṇitaṃ tadā /
prāvartata mahābāhorabhighātānmahātmanaḥ //

tadaprāptaṃ mahīṃ pārthaḥ pāṇibhyāṃ samadhārayat /
avaikṣata ca dharmātmā draupadīṃ pārśvataḥ sthitām //

sā vedanāmabhijñāya bhartuścittavaśānugā /
sā viṣaṇṇā ca bhītā ca kruddhā ca drupadātmajā //

bāṣpaṃ niyamya kṛcchreṇa bharturniḥśreyasaiṣiṇī /
uttarīyeṇa sūkṣmeṇa tūrṇaṃ jagrāha śoṇitam //

nigṛhya raktaṃ vastreṇa sairandhrī duḥkhamohitā / sauvarṇaṃ gṛhya bhṛṅgāraṃ śoṇitaṃ tadapāmṛjat /
yudhiṣṭhirasya rājendra drupadendrasutā tadā //
virāṭa uvāca /

sairandhri kimidaṃ raktamuttarīyeṇa gṛhyate /
kotra heturviśālākṣi tanmaprācakṣva tatvataḥ //
sairandhryuvāca /

raktabindani yāvanti kaṅkasya dharaṇītale /
tāvadvarṣāṇi rāṣṭre te anāvṛṣṭirbhaviṣyati //

etannimittaṃ mātsyendra kaṅkasya rudhiraṃ mayā /
gṛhītamuttarīyeṇa vināśo mā bhavettava //

yatīśaṃ yo vihanyeta tasyāyurvinaśiṣyati /
yo yatīśaṃ niyamyeta sahasraṃ yātanā yame //

yatau raktaṃ darśayati yāvatpāṃsuragṛhyata /
tāvantaḥ pitṛlokasthāḥ pitaraḥ prapatantyadhaḥ //

iti jñātvā virāṭendra dhṛtaṃ raktaṃ ca vāsasā /
mayā tava hitārthāya tvayi praṇayakāraṇāt //