Mahabharata · Chapter 4.52

kalāḥ kāṣṭhāśca yujyante muhūrtāśca dināni ca /
ardhamāsāśca māsāśca nakṣatrāṇi grahāstathā //

ṛtavaścāpi yujyante tathā saṃvatsarā api /
evaṃ kālavibhāgena kālacakraṃ pravartate //

teṣāṃ kālātirekeṇa jyotiṣāṃ ca vyatikramāt /
pañcame pañcame varṣe dvau māsāvadhimāsakau //

eṣāmabhyadhikā māsāḥ pañca ca dvādaśa kṣapāḥ /
trayodaśānāṃ varṣāṇāmiti me vartate matiḥ //

pūrvedyureva nirvṛttastato bībhatsurāgataḥ //

sarvaṃ yathāvaccaritaṃ yadyadebhiḥ pratiśrutam /
evametadbhruvaṃ jñātvā tato bībhatsurāgataḥ //

sarve pañca mahātmānaḥ sarve dharmārthakovidāḥ /
yeṣāṃ yudhiṣṭhiro rājā kasmāddharme'parādhnuyuḥ //

kāmātkrodhācca lobhācca kāmakrodhabhayādapi /
snehādvā yadi vā mohāddharmaṃ nātyeti dharmajaḥ //

alubdhāścaiva kaunteyāḥ kṛtavantaśca duṣkaram /
na cāpi kevalaṃ rājyamiccheyuste hyadharmataḥ //

tadaiva te hi vikrāntumīṣuḥ kauravanandanāḥ /
dharmapāśanibaddhāstu na celuḥ kṣatriyavratāt //

yaścānṛta iti khyātaḥ sa ca gacchetparābhavam /
vṛṇuyurmāṇaṃ pārthā nānṛtatvaṃ kathañcana //

prāpte tu kāle svānarthānnotsṛjeyurnararṣabhāḥ /
api vajrabhṛtā guptāṃstathāvīryā hi pāṇḍavāḥ //

pratiyuddhyema samare sarvaśastrabhṛtāṃvaram //

tasmādyadatra kalyāṇaṃ loke sadbhiranuṣṭhitam /
tatsaṃvidhīyatāṃ śīghraṃ mā vo hyartho'bhyagātparam //

na hi paśyāmi sangrāme kadācidapi kaurava /
ekāntasiddhiṃ rājendra samprāptaśca dhanañjayaḥ //

sampravṛtte tu sangrāme bhāvābhāvau jayājayau /
avaśyamekaṃ spṛśato dṛṣṭametadasaṃśayam //

tasmādyuddhopacaritaṃ karma vā dharmasaṃhitam /
kriyatāmāśu rājendra samprāptaśca dhanañjayaḥ //

eko hi samare pārthaḥ pṛthivīṃ nirdaheccharaiḥ . bhrātṛbhiḥ sahito bhūtvā kiṃ punaḥ kauravānraṇe /
tasmātsandhiṃ kuruśreṣṭha kuruṣva yadi manyase //
duryodhana uvāca /

nāhaṃ rājyaṃ pradāsyāmi pāṇḍavebhyaḥ pitāmaha / grāmaṃ senāṃ ca dāsāṃśca svalpaṃ dravyamapi prabho /
yuddhopacārikaṃ yattu tatsarvaṃ saṃvidhīyatām //
vaiśampāyana uvāca /

bhīṣmasyoparate vākye tathā duryodhanasya ca /
prāptamarthyaṃ ca yadvākyaṃ droṇaśvāha dvijottamaḥ //

yattu yuddhopacaritaṃ bhavedvā dharmasaṃhitam /
kastvayā sadṛśo loke bhūyastvaṃ vaktumarhasi //

atra yā māmikā buddhiḥ śrūyatāṃ yadi rocate /
sarvathā hi mayā śreyo vaktavyaṃ kurunandana //

rājā balacaturbhāgaṃ kṣipramādāya gacchatu . tato'paraścaturbhāgo gāḥ samādāya gacchatu /
vayaṃ cārdhena sainyasya pratiyotsyāma pāṇḍavam //

ahaṃ bhīṣmaśca karṇaśca aśvatthāmā kṛpastathā /
pratiyotsyāma bībhatsumāgataṃ kṛtaniścayam //

evaṃ rājā suguptaḥ syānna klaibyaṃ gantumarhati . matsyaṃ vā punarāyātamathavāpi śatakratum /
ahamāvārayiṣyāmi veleva makarālayam //
vaiśampāyana uvāca /

tadvākyaṃ ruruce teṣāṃ droṇenoktaṃ mahātmanā /
tathāhi kṛtavānrājā kauravāṇāmanantaram //

bhīṣmaḥ prasthāpya rājānaṃ godhanaṃ tadanantaram /
senāmukhyānvyavasthāpya vyūhituṃ sampracakrame //

droṇasyoparate vākye bhīṣmaḥ provāca buddhimān / ācārya madhye tiṣṭha tvamaśvatthāmā tu savyataḥ /
kṛpaḥ śāradvato dhīmānpārśvaṃ rakṣatu dakṣiṇam //

vikarṇaśca mahāvīryo durmukhaśca parantapaḥ / śakuniḥ saubalaścaiva duḥsahaśca mahābalaḥ /
droṇasya pārśvamajitāḥ pālayantu mahābalāḥ //

agrataḥ sūtaputrastu karṇastiṣṭhatu daṃśitaḥ /
ahaṃ sarvasya sainyasya paścātsthāsyāmi pālayan //

sarve mahārathāḥ śūrā maheṣvāsā mahābalāḥ /
yuddhyantu pāṇḍavaśreṣṭhamāgataṃ yatnato yudhi //
vaiśampāyana uvāca /

abhedyaṃ parasainyānāṃ vyūhaṃ vyūhya kurūttamaḥ /
vajragarbhaṃ vrīhimukhaṃ padmacandrārdhamaṇḍalam //

tasya vyūhasya paścārdhe bhīṣmaścāthodyatāyudhaḥ /
sauvarṇaṃ tālamucchritya rathe tiṣṭhannaśobhata //